Μυοκαρδιοπάθεια: μορφές και θεραπεία

Τι είναι η μυοκαρδιοπάθεια

Η μυοκαρδιοπάθεια δεν είναι μία μόνο πάθηση, αλλά ένας γενικός όρος για ασθένειες του μυός της καρδιάς. Ανάλογα με τη μορφή, τα τοιχώματα των κοιλοτήτων της καρδιάς μπορεί να τεντωθούν και να λεπτύνουν, να παχύνουν ή να γίνουν πιο άκαμπτα. Έτσι, η καρδιά μπορεί να δυσκολεύεται να γεμίσει με αίμα ή να το στείλει αποτελεσματικά στο υπόλοιπο σώμα. Μπορεί επίσης να εμφανιστούν διαταραχές στον καρδιακό ρυθμό.

Η πάθηση μπορεί να είναι κληρονομική ή να σχετίζεται με άλλες ασθένειες, παράγοντες του τρόπου ζωής ή έντονο στρες. Σε πολλούς ανθρώπους δεν εντοπίζεται συγκεκριμένη αιτία. Η πορεία διαφέρει: κάποιοι δεν έχουν συμπτώματα και ζουν για πολλά χρόνια με καλή υγεία, ενώ άλλοι εμφανίζουν σοβαρές επιπλοκές. Συνήθως δεν υπάρχει οριστική ίαση, αλλά η θεραπεία μπορεί να περιορίσει τα συμπτώματα και να μειώσει τον κίνδυνο επιδείνωσης. Η έγκαιρη διάγνωση βοηθά να οργανώσεις με τον γιατρό σου την κατάλληλη φροντίδα.

Μορφές και τύποι

• Διατατική μυοκαρδιοπάθειαΤα μυϊκά τοιχώματα της καρδιάς τεντώνονται και λεπταίνουν, με αποτέλεσμα να μην συσπώνται αποτελεσματικά. Μπορεί να εμφανιστεί σε παιδιά και ενήλικες.
• Υπερτροφική μυοκαρδιοπάθειαΟ καρδιακός μυς παχαίνει και οι κοιλότητες της καρδιάς μικραίνουν και δεν χαλαρώνουν σωστά. Σε ορισμένες περιπτώσεις εμποδίζεται η ροή του αίματος, οπότε ονομάζεται αποφρακτική υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια.
• Περιοριστική μυοκαρδιοπάθειαΤα τοιχώματα των κύριων κοιλοτήτων γίνονται άκαμπτα και η καρδιά δεν γεμίζει σωστά με αίμα. Είναι σπάνια και διαγιγνώσκεται συχνότερα σε παιδιά, αν και μπορεί να εμφανιστεί σε κάθε ηλικία.
• Αρρυθμιογόνος μυοκαρδιοπάθειαΕίναι κληρονομική μορφή στην οποία μυϊκά κύτταρα πεθαίνουν και αντικαθίστανται από λίπος και ουλώδη ιστό. Μπορεί να επηρεάζει τη δεξιά ή την αριστερή κοιλία, ή και τις δύο, και συχνά προκαλεί διαταραχές του καρδιακού ρυθμού.
• Περιγεννητική μυοκαρδιοπάθειαΕίναι σπάνια μορφή που μπορεί να αναπτυχθεί κατά την εγκυμοσύνη ή μέσα σε 3 μήνες από τη γέννηση του μωρού.
• Μυοκαρδιοπάθεια TakotsuboΛέγεται και σύνδρομο ραγισμένης καρδιάς και συνδέεται με έντονο συναισθηματικό ή σωματικό στρες. Προκαλεί ξαφνική, προσωρινή εξασθένηση του καρδιακού μυός και είναι συχνότερη στις γυναίκες.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η πορεία εξαρτάται από τη μορφή και τη βαρύτητα της πάθησης. Μερικοί άνθρωποι ζουν πολλά χρόνια με καλή υγεία, ενώ άλλοι εμφανίζουν σοβαρές επιπλοκές. Συνήθως δεν υπάρχει οριστική ίαση, αλλά οι θεραπείες μπορούν να ελέγξουν τα συμπτώματα και να περιορίσουν την επιδείνωση. Η μυοκαρδιοπάθεια Takotsubo διαφέρει: είναι προσωρινή και αναστρέψιμη και είναι ασυνήθιστο να επανεμφανιστεί.

Συμπτώματα μυοκαρδιοπάθειας

Μπορεί να μην έχεις καθόλου συμπτώματα. Όταν εμφανίζονται, μπορεί να σχετίζονται με δυσκολία στην άντληση αίματος ή με διαταραχές του καρδιακού ρυθμού.

• Δύσπνοια Αίσθημα ότι δυσκολεύεσαι να αναπνεύσεις.
• Έντονη κόπωση Μεγάλη κούραση και έλλειψη ενέργειας.
• Πρήξιμο στα πόδια Μπορεί να εμφανιστεί στους αστραγάλους ή στα πόδια.
• Ζάλη
• Λιποθυμία Προσωρινή απώλεια των αισθήσεων.
• Πόνος στο στήθος

Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν καθώς η νόσος επιδεινώνεται. Στην υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια αρκετοί άνθρωποι δεν έχουν συμπτώματα και στις περισσότερες περιπτώσεις η καθημερινότητα δεν επηρεάζεται.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες μυοκαρδιοπάθειας και παράγοντες κινδύνου

Πολλές μορφές μυοκαρδιοπάθειας είναι κληρονομικές και συνδέονται με αλλαγές στα γονίδια. Άλλες μπορεί να προκληθούν από υπέρταση, έμφραγμα, λοιμώξεις ή άλλες παθήσεις. Συχνά, όμως, η αιτία παραμένει άγνωστη. Στη διατατική μορφή μπορεί να συμβάλλουν μια ιογενής λοίμωξη που προκαλεί φλεγμονή στον καρδιακό μυ, προβλήματα στις βαλβίδες, ορισμένες παθήσεις των ιστών ή των αγγείων και παράγοντες του τρόπου ζωής. Στη μυοκαρδιοπάθεια Takotsubo μπορεί να προηγείται έντονο σωματικό ή συναισθηματικό στρες.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Κληρονομική αλλαγή σε γονίδιο που αυξάνει την προδιάθεση.
• Μη ελεγχόμενη υψηλή αρτηριακή πίεση.
• Προηγούμενο έμφραγμα.
• Μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ.
• Χρήση ναρκωτικών ουσιών.
• Έλλειψη βιταμινών και μετάλλων στη διατροφή.
• Πρόβλημα σε καρδιακή βαλβίδα.
• Ιογενής λοίμωξη που προκαλεί φλεγμονή στον καρδιακό μυ.
• Παθήσεις όπως η σαρκοείδωση, η αμυλοείδωση, ο λύκος, η αγγειίτιδα και η μυϊκή δυστροφία.
• Εγκυμοσύνη και περίοδος μετά τον τοκετό, για την περιγεννητική μορφή.
• Έντονο συναισθηματικό ή σωματικό στρες, για τη μορφή Takotsubo.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου θα σε ρωτήσει για τα συμπτώματά σου και θα ζητήσει εξετάσεις της καρδιάς. Το υπερηχοκαρδιογράφημα είναι η συχνότερη εξέταση. Μπορεί επίσης να χρειαστεί αναλυτική καταγραφή του οικογενειακού ιστορικού από ειδικούς. Αν διαγνωστεί κληρονομική μορφή, μπορεί να προταθεί γενετικός έλεγχος για να εντοπιστεί η υπεύθυνη αλλαγή σε γονίδιο. Οι συγγενείς σου μπορούν στη συνέχεια να ελεγχθούν για την ίδια αλλαγή, ώστε να υπάρχει έγκαιρη παρακολούθηση και αντιμετώπιση.

• Ηλεκτροκαρδιογράφημα.
• Υπερηχοκαρδιογράφημα.
• Μαγνητική τομογραφία καρδιάς.
• Καταγραφή καρδιακού ρυθμού με Holter 24 ή 48 ωρών.
• Δοκιμασία κόπωσης.
• Αναλυτικό οικογενειακό ιστορικό.
• Γενετικός έλεγχος, όταν ενδείκνυται.

Θεραπεία μυοκαρδιοπάθειας

Η θεραπεία προσαρμόζεται στη μορφή της μυοκαρδιοπάθειας, στα συμπτώματα και στον κίνδυνο επιπλοκών. Συνήθως δεν προσφέρει οριστική ίαση, αλλά μπορεί να ελέγξει τα συμπτώματα, να περιορίσει την επιδείνωση και να μειώσει τον κίνδυνο αιφνίδιου θανάτου. Δεν χρειάζονται όλοι την ίδια αντιμετώπιση. Σε ήπιες περιπτώσεις μπορεί να αρκούν αλλαγές στον τρόπο ζωής, ενώ σε άλλες χρειάζονται φάρμακα, εμφυτεύσιμες συσκευές ή επεμβάσεις. Ακόμη και χωρίς συμπτώματα, ο γιατρός σου μπορεί να συστήσει θεραπεία για να προλάβει την εξέλιξη της νόσου.

• Φαρμακευτική αγωγήΜπορεί να περιλαμβάνει φάρμακα για την πίεση, β-αναστολείς για αρρυθμίες ή καρδιακή ανεπάρκεια και φάρμακα που απομακρύνουν τα περιττά υγρά. Αντιπηκτικά, όπως η βαρφαρίνη, μπορεί να χρησιμοποιηθούν για την πρόληψη θρόμβων.
• Βηματοδότης ή απινιδωτήςΟ βηματοδότης βοηθά στη ρύθμιση του καρδιακού ρυθμού. Ο εμφυτεύσιμος απινιδωτής χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση απειλητικών για τη ζωή διαταραχών του ρυθμού.
• Κατάλυση αρρυθμιώνΗ επέμβαση τροποποιεί προσεκτικά τον παθολογικό καρδιακό ιστό που προκαλεί διαταραχές του ρυθμού.
• Επεμβάσεις στο διάφραγμαΣε επιλεγμένες περιπτώσεις αποφρακτικής υπερτροφικής μυοκαρδιοπάθειας μπορεί να μειωθεί ο παχυσμένος μυς με έγχυση αλκοόλης ή με χειρουργική αφαίρεση τμήματός του. Αν χρειάζεται, μπορεί να διορθωθεί ταυτόχρονα και η μιτροειδής βαλβίδα.
• Μεταμόσχευση καρδιάςΜπορεί να χρειαστεί ως τελευταία επιλογή.
• Υποστήριξη για το στρεςΗ αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει θεραπεία που βοηθά στη μείωση του στρες.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Ακολούθησε υγιεινή διατροφή.
• Συζήτησε με τον καρδιολόγο σου ποια άσκηση και πόση δραστηριότητα είναι κατάλληλες για σένα.
• Αν καπνίζεις, προσπάθησε να διακόψεις το κάπνισμα.
• Αν έχεις υπερβάλλον βάρος, προσπάθησε να χάσεις βάρος.
• Απόφυγε ή περιόρισε το αλκοόλ.
• Φρόντισε να κοιμάσαι αρκετά.
• Αναζήτησε τρόπους διαχείρισης του στρες.
• Φρόντισε μαζί με τον γιατρό σου να ελέγχονται καλά άλλες παθήσεις, όπως ο διαβήτης, και να διερευνηθεί τυχόν υπνική άπνοια.

Επιπλοκές μυοκαρδιοπάθειας

• Καρδιακή ανεπάρκεια, όταν η καρδιά δεν αντλεί αρκετό αίμα για τις ανάγκες του σώματος.
• Αρρυθμίες, δηλαδή διαταραχές του καρδιακού ρυθμού, όπως η κολπική μαρμαρυγή.
• Προβλήματα στις καρδιακές βαλβίδες.
• Σχηματισμός θρόμβων αίματος.
• Αυξημένος κίνδυνος ενδοκαρδίτιδας, δηλαδή λοίμωξης στο εσωτερικό της καρδιάς, στην υπερτροφική μορφή.
• Αιφνίδια καρδιακή ανακοπή.
• Καρδιογενές σοκ, μια απειλητική για τη ζωή κατάσταση λόγω σοβαρής αδυναμίας της καρδιάς να αντλήσει αίμα.
• Αιφνίδιος θάνατος.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Αν έχεις διατατική μυοκαρδιοπάθεια, χρειάζεσαι τακτικά ραντεβού με τον γιατρό σου για παρακολούθηση.
• Αν έχεις σοβαρή υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια, χρειάζεσαι τακτικό ιατρικό έλεγχο.
• Αν έχεις ή κινδυνεύεις να εμφανίσεις αρρυθμιογόνο μυοκαρδιοπάθεια, συζήτησε αναλυτικά με τον καρδιολόγο σου για την άσκηση.

Ποιος γιατρός: Καρδιολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τη μυοκαρδιοπάθεια