Έρπης στα χείλη: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι ο επιχείλιος έρπης

Ο επιχείλιος έρπης είναι μια συχνή λοίμωξη που προκαλεί μικρές, επώδυνες φουσκάλες με υγρό, συνήθως στην εξωτερική πλευρά του στόματος και γύρω από τα χείλη. Οφείλεται συνήθως στον ιό του απλού έρπητα τύπου 1, γνωστό ως HSV-1. Πριν εμφανιστούν οι φουσκάλες, μπορεί να νιώσεις μυρμήγκιασμα, φαγούρα ή κάψιμο στο σημείο. Οι φουσκάλες μπορεί να σπάσουν και στη συνέχεια να σχηματίσουν κρούστα.

Μετά την αρχική λοίμωξη, ο ιός παραμένει στα νευρικά κύτταρα και μπορεί να ενεργοποιείται ξανά κατά διαστήματα. Έτσι, ο έρπης μπορεί να επανέρχεται, για παράδειγμα όταν αρρωσταίνεις ή εκτίθεσαι στον ήλιο. Πολλοί άνθρωποι δεν έχουν καθόλου συμπτώματα ή έχουν τόσο ήπια συμπτώματα ώστε δεν γνωρίζουν ότι έχουν μολυνθεί.

Δεν υπάρχει θεραπεία που να απομακρύνει οριστικά τον ιό. Οι βλάβες συνήθως υποχωρούν μόνες τους, ενώ η αγωγή μπορεί να μειώσει τον πόνο και να επιταχύνει την επούλωση. Σε συχνές ή πολύ επώδυνες υποτροπές, ο γιατρός σου μπορεί να προτείνει αντιιική θεραπεία.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Οι βλάβες συνήθως αρχίζουν να επουλώνονται μέσα σε 10 ημέρες, αλλά μπορεί να χρειαστούν λίγες εβδομάδες για να υποχωρήσουν. Ο ιός παραμένει στον οργανισμό και μπορεί να προκαλέσει υποτροπές. Τα επόμενα επεισόδια είναι συνήθως πιο ήπια και πιο σύντομα από το πρώτο. Η θεραπεία μειώνει τα συμπτώματα και τη διάρκειά τους, χωρίς να εξαλείφει τη λοίμωξη.

Συμπτώματα επιχείλιου έρπητα

Τα συμπτώματα συνήθως αρχίζουν πριν εμφανιστούν οι φουσκάλες. Η πρώτη εκδήλωση μπορεί να είναι πιο έντονη από τις επόμενες.

• Μυρμήγκιασμα Στο σημείο όπου πρόκειται να εμφανιστούν οι φουσκάλες.
• Κάψιμο ή φαγούρα Μπορεί να προηγούνται των ορατών βλαβών.
• Επώδυνες φουσκάλες Μικρές φουσκάλες με υγρό, συνήθως πάνω ή γύρω από τα χείλη.
• Πληγές και κρούστες Οι φουσκάλες μπορεί να σπάσουν, να βγάλουν υγρό και να σχηματίσουν κρούστα.
• Πυρετός Μπορεί να εμφανιστεί κυρίως στην πρώτη λοίμωξη.
• Κόπωση Μπορεί να συνοδεύει πιο έντονα συμπτώματα.
• Πρησμένοι λεμφαδένες Μπορεί να διογκωθούν οι λεμφαδένες κοντά στην περιοχή της λοίμωξης.
• Πονόλαιμος Μπορεί να εμφανιστεί κατά την πρώτη λοίμωξη.

Οι φουσκάλες μπορεί να εμφανιστούν μέσα στις επόμενες 48 ώρες από το αρχικό μυρμήγκιασμα. Συνήθως αρχίζουν να επουλώνονται μέσα σε 10 ημέρες. Οι υποτροπές είναι συνήθως πιο σύντομες και πιο ήπιες από την πρώτη εκδήλωση. Στα μικρά παιδιά μπορεί να εμφανιστούν μειωμένη όρεξη, σιελόρροια και πυρετός που διαρκεί αρκετές ημέρες.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες επιχείλιου έρπητα και παράγοντες κινδύνου

Ο επιχείλιος έρπης προκαλείται συνήθως από τον ιό του απλού έρπητα τύπου 1 (HSV-1). Η αρχική μόλυνση συχνά συμβαίνει στην παιδική ηλικία, με στενή επαφή, όπως το φιλί. Ο ιός παραμένει στα νευρικά κύτταρα, άλλοτε ανενεργός και άλλοτε ενεργός. Ορισμένες καταστάσεις μπορούν να τον ενεργοποιήσουν ξανά και να προκαλέσουν νέα εμφάνιση συμπτωμάτων.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Στενή επαφή με άτομο που μεταδίδει τον ιό.
• Ασθένεια ή πυρετός, ως παράγοντες επανενεργοποίησης.
• Έκθεση στον ήλιο.
• Έμμηνος ρύση.
• Συναισθηματικό στρες.
• Τραυματισμός ή χειρουργική επέμβαση.
• Εξασθενημένο ανοσοποιητικό, που συνδέεται με πιο σοβαρά συμπτώματα και συχνότερες υποτροπές.

Πώς μεταδίδεται ο επιχείλιος έρπης

Ο HSV-1 μεταδίδεται κυρίως με επαφή με τις πληγές, το σάλιο ή το δέρμα μέσα ή γύρω από το στόμα. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος όταν υπάρχουν ενεργές πληγές, αλλά μετάδοση μπορεί να γίνει και χωρίς ορατά συμπτώματα.

• Φιλί και άμεση επαφή με την περιοχή του στόματος.
• Κοινή χρήση αντικειμένων που έχουν έρθει σε επαφή με σάλιο, όπως ποτήρια ή μαχαιροπίρουνα.
• Στοματικό σεξ, που μπορεί να μεταδώσει τον ιό στα γεννητικά όργανα.
• Μεταφορά του ιού σε άλλο σημείο του σώματος, όπως τα μάτια, με το άγγιγμα.

Πότε εμφανίζονται τα συμπτώματα και για πόσο κολλάει

Η περίοδος μεταδοτικότητας του επεισοδίου αρχίζει από το πρώτο μυρμήγκιασμα ή άλλο προειδοποιητικό σύμπτωμα και διαρκεί μέχρι την πλήρη επούλωση. Ο ιός μπορεί να μεταδοθεί και όταν δεν υπάρχουν συμπτώματα.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου συνήθως αναγνωρίζει τον επιχείλιο έρπητα εξετάζοντας την εμφάνιση και τη θέση των βλαβών. Εξετάσεις χρειάζονται σπάνια, αλλά μπορεί να γίνουν αν οι πληγές είναι σοβαρές, δεν επουλώνονται ή επανέρχονται συχνά.

• Κλινική εξέταση των βλαβών.
• Λήψη μικρού δείγματος από τη βλάβη για εργαστηριακό έλεγχο, όταν χρειάζεται.

Θεραπεία επιχείλιου έρπητα

Οι βλάβες συνήθως υποχωρούν χωρίς θεραπεία. Η αγωγή βοηθά στην ανακούφιση του πόνου και μπορεί να επιταχύνει την επούλωση, αλλά δεν εξαλείφει τον ιό. Συζήτησε έγκαιρα με τον γιατρό σου για την κατάλληλη αγωγή, επειδή τα αντιιικά είναι πιο αποτελεσματικά όταν η θεραπεία αρχίζει στα πρώτα συμπτώματα. Αν οι βλάβες είναι πολύ μεγάλες, επώδυνες ή επανέρχονται συχνά, μπορεί να χρειαστεί αντιιική αγωγή από το στόμα.

• Αντιιικά φάρμακαΧρησιμοποιούνται ως κρέμες ή χάπια, ανάλογα με την περίπτωση. Στα αντιιικά περιλαμβάνονται η ακυκλοβίρη, η φαμσικλοβίρη και η βαλακυκλοβίρη.
• Προληπτική αντιιική αγωγήΣε πολύ επώδυνες ή συχνές υποτροπές, ο γιατρός μπορεί να προτείνει κατασταλτική αγωγή, δηλαδή θεραπεία που μειώνει τη συχνότητα των επεισοδίων.
• Ανακούφιση του πόνουΕπιλογές είναι η παρακεταμόλη, η ιβουπροφαίνη ή η ναπροξένη και τοπικά αναισθητικά, όπως η βενζοκαΐνη ή η λιδοκαΐνη. Ζήτησε καθοδήγηση για το κατάλληλο σκεύασμα.
• Προστατευτικά επιθέματαΜπορούν να προστατεύουν το δέρμα όσο επουλώνεται.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Πίνε αρκετά υγρά για να αποφεύγεις την αφυδάτωση.
• Δοκίμασε κρύα ροφήματα ή γρανίτες για ανακούφιση.
• Απόφυγε όξινες ή αλμυρές τροφές αν επιδεινώνουν την ενόχληση.
• Μην αγγίζεις τις βλάβες, εκτός αν χρειάζεται για την εφαρμογή κρέμας.
• Πλύνε τα χέρια σου με σαπούνι και νερό πριν και μετά την επαφή με τη βλάβη.
• Αν σου έχει συστηθεί κρέμα, άπλωσέ τη ταμποναριστά, χωρίς τρίψιμο.
• Μη δίνεις ασπιρίνη σε παιδιά κάτω των 16 ετών.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Μπορείς να μειώσεις τον κίνδυνο μετάδοσης αποφεύγοντας την επαφή του στόματος με άλλους όσο έχεις συμπτώματα. Η αναγνώριση και αποφυγή των παραγόντων που πυροδοτούν τις δικές σου υποτροπές μπορεί επίσης να βοηθήσει.

• Μη φιλάς άλλους όσο έχεις επιχείλιο έρπητα, ιδιαίτερα μωρά.
• Απόφυγε το στοματικό σεξ μέχρι να επουλωθούν πλήρως οι βλάβες.
• Μη μοιράζεσαι ποτήρια, μπουκάλια, μαχαιροπίρουνα ή άλλα αντικείμενα που έχουν αγγίξει σάλιο.
• Μην αγγίζεις τα μάτια σου αφού αγγίξεις τη βλάβη.
• Χρησιμοποίησε αντηλιακό χειλιών με SPF 15 ή μεγαλύτερο όταν βρίσκεσαι στον ήλιο.
• Απόφυγε παράγοντες που έχεις παρατηρήσει ότι προκαλούν υποτροπές, όπως το σολάριουμ.

Επιπλοκές επιχείλιου έρπητα

• Επέκταση της λοίμωξης στα μάτια, με κερατίτιδα (λοίμωξη του κερατοειδούς), που μπορεί να προκαλέσει απώλεια όρασης.
• Σπάνια, εγκεφαλίτιδα (λοίμωξη του εγκεφάλου) από HSV-1.
• Πιο σοβαρά συμπτώματα και συχνότερες υποτροπές σε άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό.
• Νεογνικός έρπης μετά από μετάδοση σε μωρό, με κίνδυνο μόνιμης νευρολογικής βλάβης ή θανάτου.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Ζήτησε σύντομα ιατρική εκτίμηση αν παρατηρήσεις ερεθισμό στα μάτια.
• Δες τον γιατρό σου αν η βλάβη δεν έχει αρχίσει να επουλώνεται μέσα σε 10 ημέρες.
• Ζήτησε εκτίμηση αν έχεις υψηλό πυρετό ή πολύ μεγάλες ή επώδυνες βλάβες.
• Μίλησε με τον γιατρό σου αν οι υποτροπές είναι συχνές ή τα συμπτώματα έντονα.
• Δες γιατρό αν εσύ ή το παιδί σου έχετε επίσης πρησμένα, επώδυνα ούλα και πληγές μέσα στο στόμα.
• Επικοινώνησε με τον γιατρό σου αν έχεις εξασθενημένο ανοσοποιητικό, για παράδειγμα λόγω χημειοθεραπείας ή διαβήτη.
• Αν είσαι έγκυος ή πρόκειται για νεογέννητο με πιθανή λοίμωξη, ζήτησε ιατρική καθοδήγηση.
• Συζήτησε με τον γιατρό σου αν ανησυχείς ή δεν είσαι βέβαιος ότι πρόκειται για επιχείλιο έρπητα.

Ποιος γιατρός: Δερματολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τον επιχείλιο έρπητα