Έρπης: συμπτώματα και αντιμετώπιση

Τι είναι ο έρπης

Ο απλός έρπης είναι λοίμωξη από τον ιό του απλού έρπητα, γνωστό ως HSV. Μπορεί να εμφανιστεί στο στόμα και γύρω από τα χείλη, στα γεννητικά όργανα, στους γλουτούς ή γύρω από τον πρωκτό. Υπάρχουν δύο τύποι του ιού, ο HSV-1 και ο HSV-2. Και οι δύο μπορούν να προκαλέσουν έρπητα γεννητικών οργάνων. Πολλοί άνθρωποι δεν έχουν καθόλου συμπτώματα ή έχουν τόσο ήπιες ενοχλήσεις ώστε δεν αντιλαμβάνονται τη λοίμωξη.

Μετά τη μόλυνση, ο ιός παραμένει στα νευρικά κύτταρα για όλη τη ζωή. Μπορεί να μένει ανενεργός και αργότερα να ενεργοποιείται ξανά, προκαλώντας νέες εξάρσεις με φουσκάλες ή πληγές. Δεν υπάρχει θεραπεία που να απομακρύνει οριστικά τον ιό. Υπάρχουν όμως φάρμακα που μειώνουν τη διάρκεια και την ένταση των συμπτωμάτων, καθώς και τη συχνότητα των εξάρσεων. Οι υποτροπές συνήθως γίνονται ηπιότερες και λιγότερο συχνές με τον χρόνο.

Μορφές και τύποι

• HSV-1Προκαλεί κυρίως έρπητα στο στόμα ή γύρω από τα χείλη, γνωστό ως επιχείλιο έρπητα. Μπορεί επίσης να προκαλέσει έρπητα γεννητικών οργάνων μέσω στοματικής σεξουαλικής επαφής.
• HSV-2Προκαλεί κυρίως έρπητα γεννητικών οργάνων και μεταδίδεται κυρίως με τη σεξουαλική επαφή. Οι υποτροπές στα γεννητικά όργανα είναι συχνότερες σε σχέση με τη λοίμωξη από HSV-1.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η λοίμωξη παραμένει για όλη τη ζωή, αλλά μπορεί να ελεγχθεί. Οι πληγές επουλώνονται και τα συμπτώματα συχνά υποχωρούν από μόνα τους. Ο επιχείλιος έρπης θα πρέπει να αρχίσει να επουλώνεται μέσα σε 10 ημέρες. Οι υποτροπές του έρπητα γεννητικών οργάνων συνήθως είναι ηπιότερες και συντομότερες από το πρώτο επεισόδιο και τείνουν να αραιώνουν με τον χρόνο. Ορισμένοι άνθρωποι δεν εμφανίζουν ποτέ εξάρσεις.

Συμπτώματα έρπητα

Μπορεί να μην έχεις συμπτώματα ή να είναι πολύ ήπια. Όταν εμφανίζονται, συχνά προηγείται μυρμήγκιασμα, φαγούρα ή κάψιμο στην περιοχή.

• Φουσκάλες και πληγές Επώδυνες φουσκάλες στα χείλη, γύρω από το στόμα, στα γεννητικά όργανα, στον πρωκτό, στους μηρούς ή στους γλουτούς. Μπορεί να σπάσουν, να αφήσουν ανοιχτές πληγές και μετά να σχηματίσουν κρούστα.
• Μυρμήγκιασμα Συχνά προηγείται της εμφάνισης των πληγών.
• Φαγούρα ή κάψιμο Στην περιοχή όπου πρόκειται να εμφανιστούν οι βλάβες.
• Πόνος στην ούρηση Μπορεί να εμφανιστεί στον έρπητα γεννητικών οργάνων.
• Ασυνήθιστες εκκρίσεις Εκκρίσεις από τα γεννητικά όργανα διαφορετικές από τις συνηθισμένες σου.
• Πυρετός Μπορεί να συνοδεύει το πρώτο επεισόδιο.
• Πόνοι στο σώμα Μπορεί να εμφανιστούν στην πρώτη λοίμωξη.
• Πρησμένοι λεμφαδένες Πρήξιμο στους μικρούς αδένες κοντά στην περιοχή της λοίμωξης.
• Πονοκέφαλος Πιθανό σύμπτωμα κατά την πρώτη λοίμωξη.
• Πονόλαιμος Μπορεί να εμφανιστεί στην πρώτη λοίμωξη από έρπητα του στόματος.

Στον επιχείλιο έρπητα, οι φουσκάλες συνήθως εμφανίζονται μέσα στις επόμενες 48 ώρες από το αρχικό μυρμήγκιασμα και θα πρέπει να αρχίσουν να επουλώνονται μέσα σε 10 ημέρες. Στον έρπητα γεννητικών οργάνων, τα πρώτα αναγνωρίσιμα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν εβδομάδες ή ακόμη και χρόνια μετά τη μόλυνση. Οι υποτροπές συνήθως διαρκούν λιγότερο και είναι ηπιότερες από το πρώτο επεισόδιο.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες έρπητα και παράγοντες κινδύνου

Η αιτία είναι η λοίμωξη από τον HSV-1 ή τον HSV-2. Ο ιός παραμένει στον οργανισμό και μπορεί να ενεργοποιηθεί ξανά. Μια νέα έξαρση δεν σημαίνει απαραίτητα νέα μόλυνση. Παράγοντες όπως μια ασθένεια, ο πυρετός, η έκθεση στον ήλιο, το στρες, η περίοδος, ένας τραυματισμός ή μια επέμβαση μπορούν να πυροδοτήσουν υποτροπή. Στον έρπητα γεννητικών οργάνων, ερεθισμό μπορεί να προκαλέσουν επίσης η τριβή και τα στενά ρούχα.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Άμεση επαφή με μολυσμένο δέρμα, πληγές, σάλιο ή γεννητικά υγρά.
• Κολπική, πρωκτική ή στοματική σεξουαλική επαφή με άτομο που έχει τη λοίμωξη.
• Εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, που συνδέεται με σοβαρότερα συμπτώματα και συχνότερες υποτροπές.

Πώς μεταδίδεται ο έρπης

Ο έρπης μεταδίδεται κυρίως με άμεση επαφή με το δέρμα ή τις πληγές της μολυσμένης περιοχής. Ο ιός μπορεί να μεταδοθεί ακόμη κι όταν δεν υπάρχουν ορατές φουσκάλες ή άλλα συμπτώματα. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος όταν υπάρχουν ενεργές πληγές.

• Με το φιλί και την επαφή με μολυσμένο σάλιο ή την περιοχή του στόματος.
• Με κολπική, πρωκτική ή στοματική σεξουαλική επαφή.
• Από το στόμα στα γεννητικά όργανα μέσω στοματικού σεξ.
• Με κοινή χρήση σεξουαλικών βοηθημάτων.
• Με μεταφορά του ιού από πληγές μέσω των δαχτύλων.
• Από τη μητέρα στο μωρό, κυρίως κατά τον τοκετό.

Πότε εμφανίζονται τα συμπτώματα και για πόσο κολλάει

Ο επιχείλιος έρπης είναι μεταδοτικός από το πρώτο μυρμήγκιασμα μέχρι να επουλωθεί πλήρως η πληγή. Στον έρπητα γεννητικών οργάνων, η μετάδοση είναι ιδιαίτερα εύκολη από τα πρώτα προειδοποιητικά ενοχλήματα μέχρι την πλήρη επούλωση, αλλά είναι δυνατή και χωρίς συμπτώματα.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου αξιολογεί τα συμπτώματα, το ιστορικό σου και την εικόνα των πληγών. Μπορεί να πάρει δείγμα από μια φουσκάλα ή πληγή, κατά προτίμηση πριν αρχίσει να επουλώνεται ή να σχηματίζει κρούστα. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιείται εξέταση αίματος για αντισώματα έναντι του HSV, αλλά έχει περιορισμούς και μπορεί να δώσει λανθασμένο αποτέλεσμα. Ο έλεγχος χωρίς συμπτώματα δεν συνιστάται συνήθως.

• Κλινική εξέταση των βλαβών.
• Λήψη δείγματος με στυλεό από φουσκάλα ή πληγή.
• Εξέταση αίματος για αντισώματα έναντι του HSV, όταν κρίνεται κατάλληλη.
• Έλεγχος για HIV όταν υπάρχουν συμπτώματα που υποδηλώνουν έρπητα γεννητικών οργάνων.

Θεραπεία έρπητα

Η θεραπεία βοηθά στον έλεγχο των συμπτωμάτων, αλλά δεν απομακρύνει οριστικά τον ιό. Ο γιατρός σου μπορεί να προτείνει αντιιικά για το πρώτο επεισόδιο ή για υποτροπές. Η έγκαιρη αξιολόγηση έχει σημασία, επειδή η αγωγή για τις υποτροπές είναι αποτελεσματικότερη όταν αρχίζει νωρίς. Αν οι εξάρσεις είναι συχνές ή πολύ επώδυνες, μπορεί να συζητηθεί κατασταλτική αγωγή, δηλαδή θεραπεία που περιορίζει τις υποτροπές. Μπορεί επίσης να μειώσει τον κίνδυνο μετάδοσης στον σύντροφό σου.

• Αντιιικά φάρμακαΗ ακυκλοβίρη, η φαμσικλοβίρη και η βαλακυκλοβίρη μπορούν να μειώσουν τη διάρκεια και τη βαρύτητα των εξάρσεων. Ο γιατρός σου επιλέγει την κατάλληλη αντιμετώπιση.
• Τοπική αντιμετώπισηΓια τον επιχείλιο έρπητα υπάρχουν αντιιικές κρέμες, κρέμες ανακούφισης και προστατευτικά επιθέματα. Οι αντιιικές κρέμες δεν είναι πάντα αποτελεσματικές αφού εμφανιστούν οι φουσκάλες.
• Ανακούφιση του πόνουΜπορεί να χρησιμοποιηθούν παυσίπονα, όπως παρακεταμόλη, ιβουπροφαίνη ή ναπροξένη, και τοπικά αναισθητικά, όπως λιδοκαΐνη ή βενζοκαΐνη, με καθοδήγηση επαγγελματία υγείας.
• Αντιμετώπιση στην εγκυμοσύνηΟ γιατρός μπορεί να προτείνει αντιιική αγωγή για τις εξάρσεις και τη μείωση του κινδύνου κατά τον τοκετό. Ανάλογα με τις συνθήκες, μπορεί να χρειαστεί καισαρική τομή.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Πίνε αρκετά υγρά. Τα κρύα ροφήματα μπορεί να ανακουφίσουν τον έρπητα του στόματος.
• Απόφυγε όξινες ή αλμυρές τροφές αν επιδεινώνουν τον πόνο στα χείλη.
• Μην αγγίζεις τις πληγές και πλένε τα χέρια σου πριν και μετά την εφαρμογή κρέμας.
• Στον έρπητα γεννητικών οργάνων, κράτα την περιοχή καθαρή με σκέτο νερό ή αλατόνερο.
• Για ανακούφιση στα γεννητικά όργανα, μπορείς να χρησιμοποιήσεις παγοκύστη τυλιγμένη σε ύφασμα, ποτέ πάγο απευθείας στο δέρμα.
• Φόρα χαλαρά ρούχα που δεν τρίβουν τις πληγές.
• Αν πονάς στην ούρηση, μπορεί να βοηθήσει να ρίχνεις νερό πάνω στα γεννητικά όργανα όσο ουρείς.
• Απόφυγε παράγοντες που έχεις παρατηρήσει ότι πυροδοτούν τις εξάρσεις σου.
• Αν ο ήλιος πυροδοτεί επιχείλιο έρπητα, περιόρισε την έκθεση και χρησιμοποίησε αντηλιακό προϊόν για τα χείλη.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Μπορείς να μειώσεις τον κίνδυνο μετάδοσης, όχι όμως να τον εξαλείψεις με το προφυλακτικό. Ο ιός μπορεί να βρίσκεται σε δέρμα που δεν καλύπτεται και να μεταδίδεται χωρίς ορατές πληγές.

• Απόφυγε τα φιλιά και το στοματικό σεξ όταν έχεις επιχείλιο έρπητα, μέχρι να επουλωθεί πλήρως.
• Μη φιλάς μωρό όταν έχεις επιχείλιο έρπητα, γιατί υπάρχει κίνδυνος σοβαρής λοίμωξης.
• Απόφυγε κολπική, πρωκτική και στοματική σεξουαλική επαφή από τα πρώτα προειδοποιητικά συμπτώματα μέχρι να επουλωθούν πλήρως οι πληγές.
• Χρησιμοποίησε σωστά προφυλακτικό σε κάθε σεξουαλική επαφή.
• Μίλησε με τον σύντροφό σου για τη λοίμωξη και τον κίνδυνο μετάδοσης.
• Μη μοιράζεσαι σεξουαλικά βοηθήματα. Αν τα μοιράζεσαι, πλύνε τα και κάλυψέ τα με προφυλακτικό.
• Μη μοιράζεσαι αντικείμενα που έχουν έρθει σε επαφή με σάλιο όταν έχεις συμπτώματα έρπητα του στόματος.
• Πλένε καλά τα χέρια σου αν αγγίξεις πληγές ή υγρά από αυτές.
• Αν είσαι έγκυος, ενημέρωσε τον γιατρό σου για προηγούμενη διάγνωση, συμπτώματα ή πιθανή έκθεση σε έρπητα γεννητικών οργάνων.

Επιπλοκές έρπητα

• Σοβαρότερα συμπτώματα και συχνότερες υποτροπές σε άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό.
• Αυξημένος κίνδυνος απόκτησης και μετάδοσης HIV με λοίμωξη από HSV-2.
• Σπάνια, κερατίτιδα, δηλαδή λοίμωξη στον κερατοειδή του ματιού.
• Σπάνια, εγκεφαλίτιδα ή μηνιγγοεγκεφαλίτιδα, δηλαδή λοίμωξη στον εγκέφαλο ή και στις μεμβράνες που τον περιβάλλουν.
• Σπάνια, διάσπαρτη λοίμωξη που προσβάλλει πολλά σημεία του οργανισμού.
• Νεογνικός έρπης, που μπορεί να προκαλέσει μόνιμη νευρολογική βλάβη ή θάνατο.
• Ψυχολογική επιβάρυνση και δυσκολίες στις σεξουαλικές σχέσεις λόγω των υποτροπών ή του στίγματος.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Ζήτησε ιατρική αξιολόγηση το συντομότερο αν έχεις συμπτώματα έρπητα γεννητικών οργάνων, ακόμη κι αν δεν είχες σεξουαλική επαφή για μεγάλο διάστημα.
• Αν είσαι έγκυος και υποψιάζεσαι έρπητα γεννητικών οργάνων, ενημέρωσε τον γιατρό ή τη μαία σου.
• Δες τον γιατρό σου αν ο επιχείλιος έρπης δεν έχει αρχίσει να επουλώνεται μέσα σε 10 ημέρες.
• Ζήτησε συμβουλή αν η πληγή είναι πολύ μεγάλη ή πολύ επώδυνη, σε ανησυχεί ή δεν είσαι βέβαιος ότι είναι έρπης.
• Δες τον γιατρό σου αν εσύ ή το παιδί σου έχετε πρησμένα, επώδυνα ούλα μαζί με πληγές στο στόμα.
• Επικοινώνησε με τον γιατρό σου αν έχεις εξασθενημένο ανοσοποιητικό και εμφανίσεις επιχείλιο έρπητα.
• Συζήτησε με τον γιατρό σου αν ο σύντροφός σου έχει έρπητα ή συμπτώματα σεξουαλικώς μεταδιδόμενης λοίμωξης.

Ποιος γιατρός: Δερματολόγος, Παθολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τον έρπητα