Μυασθένεια: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι η μυασθένεια

Η μυασθένεια είναι μια σπάνια, μακροχρόνια πάθηση που προκαλεί αδυναμία στους μύες που ελέγχεις με τη θέλησή σου. Συχνά επηρεάζει πρώτα τους μύες των ματιών και του προσώπου. Μπορεί όμως να δυσκολεύει και τη μάσηση, την κατάποση, την ομιλία, την αναπνοή ή τις κινήσεις των χεριών και των ποδιών. Η αδυναμία συνήθως αυξάνεται με τη δραστηριότητα και υποχωρεί με την ξεκούραση.

Είναι αυτοάνοση πάθηση: το ανοσοποιητικό σύστημα, δηλαδή η φυσική άμυνα του οργανισμού, επιτίθεται κατά λάθος σε υγιή σημεία του σώματος. Στη μυασθένεια, αντισώματα παρεμποδίζουν τη μεταφορά σημάτων από τα νεύρα στους μύες. Έτσι, οι μύες κουράζονται εύκολα και δεν λειτουργούν με την αναμενόμενη δύναμη.

Δεν υπάρχει οριστική θεραπεία, αλλά η αντιμετώπιση μπορεί να περιορίσει σημαντικά τα συμπτώματα και να σε βοηθήσει να ζεις σε μεγάλο βαθμό φυσιολογικά. Η πορεία έχει συνήθως εξάρσεις και υφέσεις, δηλαδή περιόδους επιδείνωσης και βελτίωσης. Σε ορισμένους ανθρώπους επηρεάζονται μόνο τα μάτια, ενώ σε άλλους η αδυναμία επεκτείνεται σταδιακά και σε άλλα μέρη του σώματος.

Μορφές και τύποι

• Οφθαλμική μυασθένειαΗ αδυναμία περιορίζεται στους μύες των ματιών και των βλεφάρων.
• Νεογνική μυασθένειαΜπορεί να εμφανιστεί όταν αντισώματα περάσουν από την έγκυο με μυασθένεια στο έμβρυο. Συνήθως είναι προσωρινή.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η μυασθένεια είναι χρόνια πάθηση χωρίς οριστική θεραπεία, αλλά η αντιμετώπιση μπορεί να ελέγξει τα συμπτώματα. Συνήθως υπάρχουν περίοδοι έξαρσης και ύφεσης. Η ύφεση είναι συνήθως προσωρινή, αν και σπάνια μπορεί να είναι μόνιμη. Η πάθηση μπορεί να γίνει απειλητική για τη ζωή όταν είναι σοβαρή, αλλά στους περισσότερους ανθρώπους δεν επηρεάζει σημαντικά το προσδόκιμο ζωής.

Συμπτώματα μυασθένειας

Τα συμπτώματα εξαρτώνται από τους μύες που επηρεάζονται. Η ένταση της αδυναμίας διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο και μπορεί να αλλάζει από μέρα σε μέρα.

• Πτώση βλεφάρων Μπορεί να πέφτει το ένα ή και τα δύο βλέφαρα.
• Διαταραχές όρασης Μπορεί να βλέπεις διπλά ή θολά.
• Δυσκολία στις εκφράσεις Η αδυναμία στους μύες του προσώπου μπορεί να δυσκολεύει τις εκφράσεις σου.
• Δυσκολία στη μάσηση
• Δυσκολία στην κατάποση Μπορεί να συνοδεύεται από πνίξιμο ή είσοδο τροφής στους αεραγωγούς.
• Αλλαγές στην ομιλία Η ομιλία μπορεί να γίνεται δυσνόητη και η φωνή βραχνή, χαμηλή ή ένρινη.
• Δύσπνοια Μπορεί να είναι πιο έντονη όταν ξαπλώνεις ή μετά την άσκηση.
• Αδυναμία στον αυχένα Μπορεί να δυσκολεύεσαι να κρατήσεις το κεφάλι σου όρθιο.
• Αδυναμία στα άκρα Μπορεί να δυσκολεύεσαι να σηκωθείς από την καρέκλα, να ανέβεις σκάλες, να σηκώσεις αντικείμενα ή να περιποιηθείς τον εαυτό σου.
• Αλλαγή στο βάδισμα Το περπάτημα μπορεί να γίνεται με λίκνισμα του σώματος.
• Μυϊκός πόνος Οι μύες μπορεί να πονούν μετά τη χρήση τους.

Η αδυναμία συνήθως χειροτερεύει με την κόπωση και προς το τέλος της ημέρας, ενώ βελτιώνεται με την ανάπαυση ή τον ύπνο. Συχνά ξεκινά από τα μάτια και το πρόσωπο και μπορεί να επεκταθεί μέσα σε εβδομάδες, μήνες ή χρόνια. Στα άκρα, η αδυναμία τείνει να είναι εντονότερη στα χέρια από ό,τι στα πόδια.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες μυασθένειας και παράγοντες κινδύνου

Στη μυασθένεια, το ανοσοποιητικό παράγει αντισώματα που εμποδίζουν την επικοινωνία στη νευρομυϊκή σύναψη, δηλαδή στο σημείο όπου το νεύρο μεταφέρει το σήμα στον μυ. Τα αντισώματα μπορούν να εμποδίζουν τη σύνδεση της ακετυλοχολίνης, της ουσίας που βοηθά τον μυ να συσπαστεί. Δεν είναι σαφές γιατί ξεκινά αυτή η διαδικασία. Έχει συνδεθεί με τον θύμο αδένα, έναν μικρό αδένα στο στήθος που συμμετέχει στο ανοσοποιητικό. Σε πολλούς ανθρώπους με μυασθένεια παραμένει μεγαλύτερος από το φυσιολογικό, ενώ σε ορισμένους εμφανίζεται θύμωμα, δηλαδή όγκος του θύμου.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Εμφανίζεται συχνότερα σε γυναίκες κάτω των 40.
• Εμφανίζεται συχνότερα σε άνδρες άνω των 60.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Η διάγνωση μπορεί να είναι δύσκολη, επειδή πολλές άλλες παθήσεις προκαλούν μυϊκή αδυναμία. Ο γιατρός σου θα συζητήσει το ιστορικό και τα συμπτώματά σου και θα κάνει κλινική και νευρολογική εξέταση. Μπορεί να χρειαστούν αρκετές εξετάσεις για να επιβεβαιωθεί η μυασθένεια και να αποκλειστούν άλλες αιτίες.

• Εξέταση αίματος για αντισώματα που παρεμποδίζουν τα σήματα μεταξύ νεύρων και μυών.
• Ηλεκτρομυογράφημα και μελέτες νευρικής αγωγιμότητας, για τον έλεγχο της ηλεκτρικής λειτουργίας νεύρων και μυών.
• Αξονική ή μαγνητική τομογραφία θώρακα, για έλεγχο του θύμου αδένα.
• Μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου σε ορισμένες περιπτώσεις, για αποκλεισμό άλλης αιτίας.
• Δοκιμασία εδροφωνίου, σπάνια και μόνο όταν είναι απολύτως απαραίτητη, σε νοσοκομείο λόγω κινδύνου σοβαρών ανεπιθύμητων ενεργειών.

Θεραπεία μυασθένειας

Η θεραπεία στοχεύει στη βελτίωση της μυϊκής δύναμης και στον έλεγχο των συμπτωμάτων. Μερικοί άνθρωποι χρειάζονται συνεχή αντιμετώπιση, ενώ μια απότομη και σοβαρή επιδείνωση μπορεί να απαιτήσει νοσηλεία. Ο γιατρός σου μπορεί να χρησιμοποιήσει φάρμακα που βελτιώνουν την επικοινωνία νεύρων και μυών ή περιορίζουν τη δράση του ανοσοποιητικού. Σε ορισμένες περιπτώσεις προτείνεται αφαίρεση του θύμου αδένα. Η επιλογή εξαρτάται από τα συμπτώματα και την ανταπόκριση στη θεραπεία.

• Αντιχολινεστερασικά φάρμακαΗ πυριδοστιγμίνη είναι συνήθως το πρώτο φάρμακο που χρησιμοποιείται. Βοηθά τα σήματα να μεταφέρονται από τα νεύρα στους μύες και μπορεί να μειώσει την αδυναμία.
• ΚορτικοστεροειδήΦάρμακα όπως η πρεδνιζολόνη μειώνουν τη δράση του ανοσοποιητικού. Μπορεί να χρησιμοποιηθούν όταν η πυριδοστιγμίνη δεν ελέγχει επαρκώς τα συμπτώματα.
• Άλλα ανοσοκατασταλτικάΗ αζαθειοπρίνη ή η μυκοφαινολάτη μπορεί να χρησιμοποιηθούν όταν τα κορτικοστεροειδή δεν επαρκούν ή προκαλούν σημαντικές παρενέργειες. Χρειάζονται τακτικές εξετάσεις αίματος κατά τη θεραπεία.
• Μονοκλωνικά αντισώματαΜπορούν να βοηθήσουν μειώνοντας τις αντιδράσεις του ανοσοποιητικού.
• ΘυμεκτομήΕίναι η χειρουργική αφαίρεση του θύμου αδένα και μπορεί να βελτιώσει τα συμπτώματα σε ορισμένους ανθρώπους, αλλά δεν είναι πάντα αποτελεσματική. Αν υπάρχει θύμωμα, μπορεί να προταθεί για να αποτραπούν προβλήματα από την αύξησή του.
• Ενδοφλέβια ανοσοσφαιρίνηΧρησιμοποιείται συνήθως σε σοβαρές περιπτώσεις και μεταβάλλει προσωρινά τη λειτουργία του ανοσοποιητικού, βελτιώνοντας τη μυϊκή δύναμη.
• ΠλασμαφαίρεσηΤο αίμα περνά από μηχάνημα που απομακρύνει τα επιβλαβή αντισώματα. Χρησιμοποιείται συνήθως σε σοβαρές περιπτώσεις.
• Αναπνευστική υποστήριξηΣε μυασθενική κρίση μπορεί να χρειαστεί οξυγόνο ή μηχάνημα υποστήριξης της αναπνοής στο νοσοκομείο.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Ξεκουράσου επαρκώς και απόφυγε την εξάντληση.
• Προσπάθησε να περιορίζεις το στρες και όσα παρατηρείς ότι επιδεινώνουν τα συμπτώματά σου.
• Η τακτική ήπια άσκηση και η υγιεινή διατροφή μπορεί να βοηθούν.
• Απόφυγε δραστηριότητες που μπορεί να γίνουν επικίνδυνες αν εμφανίσεις ξαφνική αδυναμία, όπως το κολύμπι χωρίς παρέα.
• Ενημέρωνε τον γιατρό σου για τη μυασθένεια πριν πάρεις οποιοδήποτε νέο φάρμακο.
• Ενημέρωσε τον χειρουργό σου για τη μυασθένεια πριν από επέμβαση.

Επιπλοκές μυασθένειας

• Μυασθενική κρίση: σοβαρή αδυναμία των αναπνευστικών μυών, που αποτελεί απειλητικό για τη ζωή επείγον περιστατικό.
• Είσοδος τροφής στους αεραγωγούς λόγω δυσκολίας στην κατάποση, που μπορεί να οδηγήσει σε επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις του θώρακα.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Δες τον γιατρό σου αν έχεις επίμονα ή ανησυχητικά συμπτώματα, όπως πτώση βλεφάρων, διπλή όραση ή μυϊκή αδυναμία.
• Αν παίρνεις πυριδοστιγμίνη και εμφανίσεις κοιλιακές κράμπες, διάρροια, μυϊκές συσπάσεις ή ναυτία, ενημέρωσε τον γιατρό σου.

Ποιος γιατρός: Νευρολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τη μυασθένεια