ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ

Η επιληψία είναι χρόνια πάθηση του εγκεφάλου που προκαλεί επαναλαμβανόμενες κρίσεις λόγω διαταραχών στην ηλεκτρική δραστηριότητά του.

Μεταδοτική;: Δεν είναι μεταδοτική Δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Πόσο συχνή: Αφορά περίπου 50 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.
Ποιους αφορά: Μπορεί να εμφανιστεί σε κάθε ηλικία, αλλά τα συμπτώματα συχνά αρχίζουν σε μικρά παιδιά και σε άτομα άνω των 50 ετών.
Ποιος γιατρός: Νευρολόγος
Ομάδα: Εγκέφαλος και νεύρα

Τι είναι η επιληψία

Η επιληψία είναι μια χρόνια πάθηση του εγκεφάλου που προκαλεί επαναλαμβανόμενες κρίσεις. Οι κρίσεις συμβαίνουν όταν ομάδες νευρικών κυττάρων στέλνουν μη φυσιολογικά ηλεκτρικά σήματα. Ανάλογα με το σημείο του εγκεφάλου όπου αρχίζει η διαταραχή και το πόσο εξαπλώνεται, μπορεί να επηρεαστούν οι κινήσεις, οι αισθήσεις, τα συναισθήματα ή η επαφή με το περιβάλλον. Δεν εκδηλώνονται όλες οι κρίσεις με έντονους σπασμούς ή απώλεια συνείδησης.

Μια κρίση συνήθως κρατά λίγα δευτερόλεπτα ή λεπτά και σταματά μόνη της. Μπορεί να θυμάσαι τι συνέβη ή να μην έχεις επίγνωση του επεισοδίου. Μία μεμονωμένη κρίση δεν σημαίνει απαραίτητα επιληψία, καθώς υπάρχουν και άλλες αιτίες. Ο γιατρός αξιολογεί το ιστορικό και τις εξετάσεις πριν θέσει διάγνωση.

Δεν υπάρχει σήμερα οριστική ίαση, αλλά η κατάλληλη θεραπεία μπορεί συχνά να ελέγξει τις κρίσεις. Αν τα φάρμακα δεν βοηθούν αρκετά, υπάρχουν και άλλες επιλογές για ορισμένους ανθρώπους. Πολλοί άνθρωποι με επιληψία ζουν μια πλήρη και δραστήρια ζωή. Η πάθηση δεν είναι μεταδοτική.

Μορφές και τύποι

Τονικοκλονικές κρίσειςΠροκαλούν απώλεια συνείδησης, σκλήρυνση των μυών και τινάγματα του σώματος. Μπορεί να υπάρξει πτώση.
Τονικές κρίσειςΟι μύες σκληραίνουν ξαφνικά και μπορεί να πέσεις. Η επαναφορά μπορεί να είναι γρήγορη.
Ατονικές κρίσειςΟι μύες χαλαρώνουν ξαφνικά και μπορεί να πέσεις. Η επαναφορά μπορεί να είναι γρήγορη.
ΑφαιρέσειςΧάνεις για λίγο την επαφή με όσα συμβαίνουν γύρω σου.
Εστιακές κρίσειςΣυνδέονται με μια συγκεκριμένη περιοχή του εγκεφάλου και μπορεί να προκαλέσουν ασυνήθιστα συναισθήματα, αισθήσεις ή κινήσεις.
Μυοκλονικές κρίσειςΠροκαλούν σύντομα, απότομα τινάγματα των μυών.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η επιληψία είναι χρόνια πάθηση χωρίς οριστική ίαση σήμερα, αλλά οι κρίσεις μπορούν συχνά να ελεγχθούν με την κατάλληλη θεραπεία. Πολλοί άνθρωποι ζουν μια πλήρη ζωή, ενώ άλλοι χρειάζονται πιο εξειδικευμένη φροντίδα. Η συχνότητα και η βαρύτητα των κρίσεων διαφέρουν. Οποιαδήποτε απόφαση για αλλαγή ή διακοπή της αγωγής πρέπει να λαμβάνεται μαζί με τον γιατρό σου.

Συμπτώματα επιληψίας

Οι κρίσεις είναι συνήθως η μόνη εκδήλωση της επιληψίας. Η εικόνα τους διαφέρει και δεν περιλαμβάνει πάντα σπασμούς.

Σκλήρυνση των μυών Το σώμα γίνεται ξαφνικά άκαμπτο.
Ξαφνική χαλάρωση Οι μύες χάνουν απότομα τον τόνο τους.
Πτώση Μπορεί να πέσεις ξαφνικά στο έδαφος.
Τινάγματα και σπασμοί Εμφανίζονται ακούσιες κινήσεις σε μέρος ή σε ολόκληρο το σώμα.
Απώλεια επαφής Μπορεί να κοιτάζεις στο κενό και να μην απαντάς φυσιολογικά.
Απώλεια συνείδησης Συμβαίνει σε ορισμένους τύπους κρίσεων.
Ακούσια ούρηση Μπορεί να χαθεί ο έλεγχος της κύστης.
Ασυνήθιστες αισθήσεις Περίεργες μυρωδιές, μούδιασμα, μυρμήγκιασμα ή αλλαγές στην όραση.
Ξαφνικός φόβος Μπορεί να εμφανιστεί απότομα ασυνήθιστο συναίσθημα φόβου.
Ασυνήθιστη συμπεριφορά Μπορεί να περιφέρεσαι ή να κάνεις νευρικές κινήσεις χωρίς να αντιλαμβάνεσαι τι κάνεις.
Σύγχυση Μπορεί να φαίνεσαι μπερδεμένος και να μην μπορείς να απαντήσεις σε ερωτήσεις.

Μια κρίση συνήθως διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα ή λεπτά και σταματά μόνη της. Μπορεί να έχεις επίγνωση και να τη θυμάσαι μετά ή όχι. Τα συμπτώματα συχνά αρχίζουν σε μικρά παιδιά και σε άτομα άνω των 50 ετών, αλλά μπορούν να εμφανιστούν σε οποιαδήποτε ηλικία.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες επιληψίας και παράγοντες κινδύνου

Η επιληψία μπορεί να σχετίζεται με αλλαγές στη δομή ή την ανάπτυξη του εγκεφάλου, γενετικές καταστάσεις, λοιμώξεις, διαταραχές του μεταβολισμού ή του ανοσοποιητικού. Σε περίπου 50% των περιπτώσεων παγκοσμίως, η αιτία παραμένει άγνωστη. Γνωστές αιτίες είναι οι σοβαροί τραυματισμοί στο κεφάλι, το εγκεφαλικό επεισόδιο, οι όγκοι και η έλλειψη οξυγόνου στον εγκέφαλο. Λοιμώξεις όπως η μηνιγγίτιδα, η εγκεφαλίτιδα και η νευροκυστικέρκωση (παρασιτική λοίμωξη με κύστεις στον εγκέφαλο) μπορούν επίσης να προκαλέσουν επιληψία.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

Σοβαρός τραυματισμός στο κεφάλι.
Εγκεφαλικό επεισόδιο.
Όγκος στον εγκέφαλο.
Έλλειψη οξυγόνου ή τραυματισμός του εγκεφάλου κατά τη γέννηση.
Συγγενείς ανωμαλίες και γενετικές καταστάσεις που επηρεάζουν τον εγκέφαλο.
Λοιμώξεις του εγκεφάλου.
Άλλες νευρολογικές παθήσεις, όπως η νόσος Αλτσχάιμερ.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Αν έχεις παρουσιάσει κρίση, χρειάζεται αξιολόγηση από ειδικό γιατρό. Θα σε ρωτήσει τι συνέβη πριν, κατά τη διάρκεια και μετά το επεισόδιο. Αν κάποιος ήταν μπροστά, μπορεί να βοηθήσει να έρθει μαζί σου. Μία κρίση δεν αρκεί πάντα για τη διάγνωση: ο γιατρός εξετάζει αν υπήρξαν επαναλαμβανόμενες κρίσεις και αν οι εξετάσεις δείχνουν κίνδυνο νέων επεισοδίων.

Ηλεκτροεγκεφαλογράφημα, για την καταγραφή της ηλεκτρικής δραστηριότητας του εγκεφάλου.
Ηλεκτροκαρδιογράφημα, για τον έλεγχο της καρδιάς.
Μαγνητική ή αξονική τομογραφία.
Εξετάσεις αίματος.
Γενετικός έλεγχος.

Θεραπεία επιληψίας

Η θεραπεία στοχεύει στον έλεγχο των κρίσεων και επιλέγεται ανάλογα με τον τύπο και την αιτία τους. Τα αντιεπιληπτικά φάρμακα είναι η συνηθέστερη αντιμετώπιση. Μπορεί να χρειαστεί χρόνος για να βρεθεί το κατάλληλο φάρμακο ή συνδυασμός. Αν οι κρίσεις συνεχίζονται ή έχεις ενοχλητικές ανεπιθύμητες ενέργειες, ενημέρωσε τον γιατρό σου. Μην παραλείπεις και μη διακόπτεις την αγωγή χωρίς συνεννόηση: η απότομη διακοπή μπορεί να προκαλέσει επικίνδυνες για τη ζωή κρίσεις.

Αντιεπιληπτικά φάρμακαΠεριορίζουν την εξάπλωση της μη φυσιολογικής ηλεκτρικής δραστηριότητας στον εγκέφαλο. Μπορεί να προκαλέσουν κόπωση ή δυσκολία στη σκέψη, οπότε ενημέρωσε τον γιατρό σου αν σε επηρεάζουν.
Χειρουργική αντιμετώπισηΜπορεί να βοηθήσει όταν οι κρίσεις ξεκινούν από μια συγκεκριμένη περιοχή του εγκεφάλου και δεν ελέγχονται καλά με φάρμακα.
Διέγερση πνευμονογαστρικού νεύρουΜια συσκευή κάτω από το δέρμα στο πάνω μέρος του θώρακα στέλνει ηλεκτρικούς παλμούς προς τον εγκέφαλο μέσω ενός νεύρου.
Ανταποκρινόμενη νευροδιέγερσηΜια εμφυτευμένη συσκευή στον εγκέφαλο εντοπίζει την περιοχή από όπου ξεκινούν οι κρίσεις και στέλνει ηλεκτρικούς παλμούς για να τις αποτρέψει.
Κετογονική δίαιταΑυστηρή διατροφή με πολλά λιπαρά και λίγους υδατάνθρακες, κυρίως για παιδιά με κρίσεις που δεν ελέγχονται. Εφαρμόζεται με ιατρική καθοδήγηση και παρακολούθηση από διαιτολόγο.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

Πάρε την αγωγή ακριβώς όπως σου έχει συνταγογραφηθεί και συζήτησε οποιαδήποτε αλλαγή με τον γιατρό σου.
Αν βοηθάς κάποιον σε κρίση, μείνε κοντά του, κράτησε την ψυχραιμία σου και μέτρησε τη διάρκειά της.
Απομάκρυνε επικίνδυνα αντικείμενα και βάλε κάτι μαλακό και επίπεδο κάτω από το κεφάλι του.
Αν είναι ξαπλωμένος, γύρισέ τον απαλά στο πλάι, με το στόμα προς το έδαφος, και χαλάρωσε ό,τι πιέζει τον λαιμό.
Μην τον ακινητοποιείς και μην προσπαθείς να σταματήσεις τις κινήσεις του.
Μη βάζεις τίποτα στο στόμα του και μην κάνεις εμφυσήσεις στόμα με στόμα κατά τη διάρκεια της κρίσης.
Μη δίνεις φαγητό ή νερό μέχρι να έχει επανέλθει πλήρως.
Μετά την κρίση, βοήθησέ τον να καθίσει σε ασφαλές σημείο και εξήγησέ του ήρεμα τι συνέβη.
Ακολούθησε το εξατομικευμένο σχέδιο φροντίδας του μόνο αν γνωρίζεις τι πρέπει να κάνεις και έχεις εκπαιδευτεί.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Δεν προλαμβάνονται όλες οι περιπτώσεις επιληψίας. Μπορείς όμως να μειώσεις τον κίνδυνο ορισμένων αιτιών της, όπως οι τραυματισμοί στο κεφάλι, τα εγκεφαλικά επεισόδια και κάποιες λοιμώξεις.

Φόρα ζώνη στο αυτοκίνητο και χρησιμοποίησε σωστά τοποθετημένο παιδικό κάθισμα για τα παιδιά.
Φόρα κράνος στο ποδήλατο και σε αθλήματα που το απαιτούν.
Μην οδηγείς υπό την επήρεια αλκοόλ ή ουσιών.
Πάρε μέτρα για την πρόληψη των πτώσεων.
Φρόντισε τη διατροφή, το βάρος και τη σωματική σου δραστηριότητα, απόφυγε το κάπνισμα και την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ.
Συζήτησε με τον γιατρό σου τον έλεγχο της υπέρτασης και του διαβήτη.
Πλένε τα χέρια σου, ετοίμαζε τα τρόφιμα με ασφάλεια και πίνε καθαρό νερό.
Ακολούθησε τους συνιστώμενους εμβολιασμούς για λοιμώξεις που μπορεί να προκαλέσουν κρίσεις και να οδηγήσουν σε επιληψία.
Στην εγκυμοσύνη, ακολούθησε το πρόγραμμα προγεννητικής παρακολούθησης με τον γιατρό σου.

Επιπλοκές επιληψίας

Τραυματισμοί από κρίσεις, όπως κατάγματα και μώλωπες.
Πνιγμός ή εγκαύματα κατά τη διάρκεια κρίσεων.
Παρατεταμένες κρίσεις που μπορεί να απειλήσουν τη ζωή.
Αυξημένη συχνότητα άγχους και κατάθλιψης.
Αυξημένος κίνδυνος πρόωρου θανάτου.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Κάλεσε το 166 ή το 112, ή πήγαινε στα επείγοντα (ΤΕΠ), αν:

Κάλεσε αμέσως ασθενοφόρο αν κάποιος παθαίνει κρίση για πρώτη φορά.
Ζήτησε άμεση βοήθεια αν η κρίση κρατά περισσότερο από 5 λεπτά ή περισσότερο από το συνηθισμένο για το συγκεκριμένο άτομο.
Ζήτησε άμεση βοήθεια αν ακολουθήσει γρήγορα άλλη κρίση, αν δεν έχει συνέλθει ανάμεσα στις κρίσεις ή αν έχουν συμβεί 3 ή περισσότερες κρίσεις σε 24 ώρες.
Κάλεσε ασθενοφόρο αν δυσκολεύεται να αναπνεύσει, να ξυπνήσει ή δεν επανέρχεται όπως συνήθως.
Ζήτησε άμεση βοήθεια αν τραυματίστηκε ή αν η κρίση συνέβη μέσα στο νερό.
Κάλεσε ασθενοφόρο αν το άτομο είναι έγκυος ή έχει διαβήτη και χάσει τη συνείδησή του.

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

Ζήτησε επείγουσα ιατρική αξιολόγηση αν πιστεύεις ότι εσύ ή το παιδί σου είχατε πρώτη κρίση και δεν πήγατε στο νοσοκομείο.
Επικοινώνησε άμεσα με τον γιατρό σου αν εμφανιστεί κρίση μετά από μεγάλο διάστημα χωρίς κρίσεις.
Ενημέρωσε άμεσα τον γιατρό σου αν οι κρίσεις συνεχίζονται παρά την αγωγή.
Συζήτησε με ειδικό αν έχεις δύσκολες ανεπιθύμητες ενέργειες από τη θεραπεία.

Ποιος γιατρός: Νευρολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για την επιληψία

Μπορεί να έχω περισσότερους από έναν τύπους κρίσεων στην επιληψία;

Ναι, μπορεί να εμφανίζεται ένας τύπος κρίσεων ή περισσότεροι. Ο ειδικός μπορεί να χρειαστεί να παρακολουθήσει τα συμπτώματα και τα αποτελέσματα των εξετάσεών σου για να τους προσδιορίσει.

Οι πυρετικοί σπασμοί στα παιδιά είναι το ίδιο με την επιληψία;

Όχι, οι επιληπτικές κρίσεις διαφέρουν από τους πυρετικούς σπασμούς. Οι πυρετικοί σπασμοί μπορεί να εμφανιστούν σε παιδιά όταν έχουν υψηλό πυρετό.

Χρειάζεται νοσοκομείο σε κάθε κρίση επιληψίας;

Όχι, δεν χρειάζεται πάντα μεταφορά στο νοσοκομείο. Το εξατομικευμένο σχέδιο φροντίδας μπορεί να ορίζει τι πρέπει να γίνει και πότε απαιτείται ασθενοφόρο, αλλά ακολούθησέ το μόνο αν έχεις εκπαιδευτεί και γνωρίζεις τι να κάνεις.

Η σελίδα είναι απλοποιημένη, δική μας σύνοψη επίσημων ιατρικών κειμένων δημόσιων φορέων υγείας για την επιληψία και δεν αντικαθιστά τον γιατρό σου. Δεν κάνει διάγνωση: για τα δικά σου συμπτώματα και τη θεραπεία συζήτησε με γιατρό.

Σε επείγον κάλεσε το 166 ή το 112.

Τελευταίος έλεγχος: 10/11/2026