MS: συμπτώματα και αντιμετώπιση

Τι είναι η σκλήρυνση κατά πλάκας

Η σκλήρυνση κατά πλάκας, γνωστή και ως MS, επηρεάζει το κεντρικό νευρικό σύστημα, δηλαδή τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό. Προκαλεί βλάβη στη μυελίνη, το προστατευτικό περίβλημα γύρω από τα νευρικά κύτταρα. Η μυελίνη βοηθά τα νεύρα να μεταφέρουν γρήγορα μηνύματα. Όταν καταστρέφεται, η επικοινωνία ανάμεσα στον εγκέφαλο και το σώμα επιβραδύνεται ή διακόπτεται. Έτσι μπορεί να εμφανιστούν προβλήματα στην όραση, την κίνηση, την αίσθηση ή άλλες λειτουργίες.

Η πορεία δεν είναι ίδια για όλους. Μπορεί να έχεις περιόδους με νέα ή εντονότερα συμπτώματα, τις υποτροπές, και στη συνέχεια περιόδους βελτίωσης, τις υφέσεις. Σε άλλες μορφές, τα συμπτώματα χειροτερεύουν σταδιακά. Προς το παρόν δεν υπάρχει οριστική ίαση. Υπάρχουν όμως θεραπείες που μπορούν να μειώσουν τις υποτροπές, να επιβραδύνουν την εξέλιξη και να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων. Η φυσικοθεραπεία και η εργοθεραπεία μπορούν επίσης να στηρίξουν την κίνηση και τις καθημερινές σου δραστηριότητες.

Μορφές και τύποι

• Υποτροπιάζουσα-διαλείπουσαΕίναι η συχνότερη μορφή. Εμφανίζονται υποτροπές με νέα ή εντονότερα συμπτώματα και ακολουθούν περίοδοι βελτίωσης με λίγα ή καθόλου συμπτώματα.
• Δευτεροπαθώς προϊούσαΜπορεί να ακολουθήσει την υποτροπιάζουσα-διαλείπουσα μορφή. Τα συμπτώματα χειροτερεύουν σταδιακά, με λιγότερες ή καθόλου περιόδους βελτίωσης.
• Πρωτοπαθώς προϊούσαΤα συμπτώματα χειροτερεύουν σταδιακά από την αρχή, χωρίς σαφείς υποτροπές ή περιόδους ύφεσης.
• Κλινικά μεμονωμένο σύνδρομοΕίναι ένα επεισόδιο συμπτωμάτων που μοιάζουν με σκλήρυνση κατά πλάκας και διαρκεί τουλάχιστον 24 ώρες. Μπορεί να αποτελεί πρώιμη ένδειξη, αλλά δεν εξελίσσεται πάντα σε σκλήρυνση κατά πλάκας.
• Ακτινολογικά μεμονωμένο σύνδρομοΣτη μαγνητική εγκεφάλου εμφανίζονται αλλοιώσεις που μοιάζουν με σκλήρυνση κατά πλάκας, χωρίς συμπτώματα. Κάποιοι εμφανίζουν αργότερα συμπτώματα και άλλοι όχι.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η πορεία διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Σε κάποιους υπάρχουν υποτροπές και περίοδοι βελτίωσης, ενώ σε άλλους τα συμπτώματα χειροτερεύουν σταδιακά. Η υποτροπιάζουσα-διαλείπουσα μορφή μπορεί να εξελιχθεί σε δευτεροπαθώς προϊούσα. Παρότι δεν υπάρχει οριστική ίαση, η θεραπεία μπορεί να περιορίσει τις υποτροπές, να επιβραδύνει την εξέλιξη και να βοηθήσει στα συμπτώματα.

Συμπτώματα σκλήρυνσης κατά πλάκας

Τα συμπτώματα διαφέρουν ανάλογα με τα νεύρα που επηρεάζονται. Μπορεί να είναι ήπια ή πιο σοβαρά και δεν αρκούν από μόνα τους για διάγνωση.

• Έντονη κόπωση Αίσθημα πολύ μεγάλης κούρασης.
• Προβλήματα όρασης Θολή ή διπλή όραση και πόνος στα μάτια.
• Μούδιασμα Μειωμένη αίσθηση ή μυρμήγκιασμα σε διάφορα σημεία του σώματος.
• Μυϊκή αδυναμία
• Μυϊκή δυσκαμψία Σφίξιμο των μυών, κράμπες ή σπασμοί.
• Δυσκολία στην κίνηση Προβλήματα στη βάδιση, την ισορροπία ή τον συντονισμό.
• Ζάλη ή ίλιγγος
• Προβλήματα ούρησης Συχνότερη ανάγκη για ούρηση ή δυσκολία στον έλεγχό της.
• Δυσκολία συγκέντρωσης Προβλήματα στη σκέψη ή τη μνήμη.
• Σεξουαλικά προβλήματα Μπορεί να περιλαμβάνουν κολπική ξηρότητα ή δυσκολία στη στύση.
• Αλλαγές διάθεσης

Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανίζονται σε υποτροπές και μετά να βελτιώνονται ή να υποχωρούν σε περιόδους ύφεσης. Μπορεί επίσης να χειροτερεύουν με την πάροδο του χρόνου.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες σκλήρυνσης κατά πλάκας και παράγοντες κινδύνου

Η ακριβής αιτία δεν είναι γνωστή. Η σκλήρυνση κατά πλάκας θεωρείται αυτοάνοση πάθηση: το ανοσοποιητικό, δηλαδή η άμυνα του οργανισμού, επιτίθεται λανθασμένα στη μυελίνη. Πιθανότατα συνδυάζονται γενετικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες. Ορισμένα γονίδια αυξάνουν τον κίνδυνο, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι όποιος τα έχει θα εμφανίσει την πάθηση.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Προηγούμενη λοίμωξη από τον ιό Epstein-Barr, που είναι η συχνότερη αιτία λοιμώδους μονοπυρήνωσης.
• Κάπνισμα.
• Μικρή έκθεση στον ήλιο ή χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D.
• Ορισμένα γονίδια.
• Στενός συγγενής με σκλήρυνση κατά πλάκας.
• Γυναικείο φύλο.
• Ηλικία μεταξύ 20 και 40 ετών, όταν συνήθως αρχίζει η πάθηση.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Δεν υπάρχει μία εξέταση που να επιβεβαιώνει από μόνη της τη σκλήρυνση κατά πλάκας. Ο νευρολόγος συνδυάζει το ιστορικό, τα συμπτώματα, τη νευρολογική εξέταση και τα ευρήματα από εξετάσεις. Μπορεί να χρειαστεί παρακολούθηση για κάποιο διάστημα ώστε να διευκρινιστεί η μορφή της πάθησης.

• Λήψη ιατρικού ιστορικού και καταγραφή συμπτωμάτων.
• Νευρολογική εξέταση με έλεγχο δύναμης, αισθητικότητας, αντανακλαστικών, όρασης, κίνησης, ισορροπίας και συντονισμού.
• Εξετάσεις αίματος για να αποκλειστούν άλλες παθήσεις.
• Μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου και νωτιαίου μυελού για αναζήτηση βλαβών.
• Οσφυονωτιαία παρακέντηση: λήψη μικρού δείγματος από το υγρό γύρω από τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό με βελόνα από τη μέση.
• Έλεγχος της ταχύτητας με την οποία τα μηνύματα από τα μάτια ή τα αυτιά φτάνουν στον εγκέφαλο, με μικρούς αισθητήρες στο δέρμα.

Θεραπεία σκλήρυνσης κατά πλάκας

Δεν υπάρχει προς το παρόν οριστική ίαση, αλλά η θεραπεία μπορεί να βοηθήσει στον έλεγχο των συμπτωμάτων και να επιβραδύνει την πορεία της πάθησης. Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει φάρμακα και υποστήριξη της κίνησης και της καθημερινής λειτουργικότητας.

• Τροποποιητικές θεραπείεςΦάρμακα που βοηθούν να επιβραδυνθεί η εξέλιξη της πάθησης και να μειωθούν οι υποτροπές. Χορηγούνται ως χάπια, ενέσεις ή εγχύσεις.
• Αντιμετώπιση συμπτωμάτωνΦάρμακα μπορούν να βοηθήσουν σε ενοχλήματα όπως η μυϊκή δυσκαμψία ή ο πόνος.
• Φυσικοθεραπεία και εργοθεραπείαΒοηθούν στην κίνηση, τη δύναμη και την εκτέλεση καθημερινών δραστηριοτήτων.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Προσπάθησε να μειώσεις το στρες.
• Κράτησε επαφή με ανθρώπους που σε στηρίζουν.
• Φρόντισε να τρως υγιεινά.
• Μείνε όσο δραστήριος μπορείς χωρίς να ξεπερνάς τα όρια της άνεσής σου.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Κλείσε ραντεβού με τον γιατρό σου αν πιστεύεις ότι έχεις συμπτώματα σκλήρυνσης κατά πλάκας. Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να οφείλονται σε πολλές άλλες παθήσεις και χρειάζονται έλεγχο.

Ποιος γιατρός: Νευρολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τη σκλήρυνση κατά πλάκας