ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ

Το σύνδρομο Cushing είναι ορμονική διαταραχή που προκαλείται από παρατεταμένη περίσσεια κορτιζόλης ή φαρμάκων με παρόμοια δράση.

Μεταδοτική;: Δεν είναι μεταδοτική Όχι, είναι ορμονική διαταραχή και δεν μεταδίδεται.
Πόσο συχνή: Η ενδογενής μορφή, στην οποία ο οργανισμός παράγει υπερβολική κορτιζόλη, είναι σπάνια.
Ποιους αφορά: Εμφανίζεται συχνότερα σε γυναίκες. Η ενδογενής μορφή είναι συχνότερη σε ενήλικες ηλικίας 30 έως 50 ετών, αλλά εμφανίζεται και σε παιδιά. Κίνδυνο έχουν επίσης όσοι λαμβάνουν υψηλές δόσεις γλυκοκορτικοειδών για μεγάλο διάστημα.
Ποιος γιατρός: Ενδοκρινολόγος
Ομάδα: Ορμόνες, θυρεοειδής και διαβήτης

Τι είναι το σύνδρομο Cushing

Το σύνδρομο Cushing είναι μια ορμονική διαταραχή που εμφανίζεται όταν ο οργανισμός εκτίθεται σε υπερβολική κορτιζόλη για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η κορτιζόλη παράγεται στα επινεφρίδια, δύο μικρούς αδένες πάνω από τους νεφρούς. Βοηθά το σώμα σου να ανταποκρίνεται στο στρες, να περιορίζει τη φλεγμονή και να ρυθμίζει την αρτηριακή πίεση και το σάκχαρο. Συμμετέχει επίσης στη μετατροπή της τροφής σε ενέργεια. Όταν υπάρχει σε περίσσεια, μπορεί να επηρεάσει το βάρος, το δέρμα, τους μυς και τα οστά.

Η συχνότερη αιτία είναι η μακροχρόνια λήψη υψηλών δόσεων γλυκοκορτικοειδών, δηλαδή φαρμάκων που δρουν όπως η κορτιζόλη. Σπανιότερα, η αιτία είναι ένας όγκος που οδηγεί σε υπερπαραγωγή ορμονών. Τα συμπτώματα συχνά εμφανίζονται σταδιακά και δεν είναι ίδια σε όλους. Η θεραπεία επιλέγεται ανάλογα με την αιτία και συνήθως οδηγεί σε βελτίωση, αν και η ανάρρωση χρειάζεται χρόνο. Χωρίς αντιμετώπιση, το σύνδρομο μπορεί να προκαλέσει σοβαρές, ακόμη και απειλητικές για τη ζωή επιπλοκές.

Μορφές και τύποι

Εξωγενές σύνδρομο CushingΟφείλεται στη μακροχρόνια λήψη υψηλών δόσεων γλυκοκορτικοειδών, δηλαδή φαρμάκων με δράση παρόμοια με της κορτιζόλης.
Ενδογενές σύνδρομο CushingΟ οργανισμός παράγει υπερβολική κορτιζόλη λόγω όγκου στην υπόφυση, στα επινεφρίδια ή αλλού στο σώμα.
Νόσος CushingΕίναι μορφή του ενδογενούς συνδρόμου που προκαλείται από όγκο στην υπόφυση, έναν αδένα στη βάση του εγκεφάλου.
Έκτοπο σύνδρομο CushingΈνας όγκος έξω από την υπόφυση, συχνότερα στους πνεύμονες, παράγει ACTH. Αυτή η ορμόνη δίνει σήμα στα επινεφρίδια να παράγουν κορτιζόλη.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Το σύνδρομο Cushing συνήθως μπορεί να θεραπευτεί και οι περισσότεροι βελτιώνονται με την κατάλληλη αντιμετώπιση, αλλά η ανάρρωση μπορεί να χρειαστεί χρόνο. Αν η θεραπεία δεν αποδώσει ή το πρόβλημα επανεμφανιστεί, μπορεί να χρειαστεί νέα επέμβαση ή άλλη θεραπεία. Χωρίς αντιμετώπιση, μπορεί να προκαλέσει σοβαρές και δυνητικά θανατηφόρες επιπλοκές.

Συμπτώματα συνδρόμου Cushing

Τα συμπτώματα διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο και μπορεί να μοιάζουν με άλλες παθήσεις. Δεν εμφανίζονται όλα σε όλους.

Αύξηση βάρους Κυρίως στην κοιλιά και στο πάνω μέρος του σώματος, ενώ τα χέρια και τα πόδια μπορεί να φαίνονται λεπτά.
Στρογγυλό πρόσωπο Μπορεί να υπάρχει κοκκινίλα, η οποία φαίνεται δυσκολότερα σε σκουρόχρωμο δέρμα.
Λίπος στον αυχένα Συσσώρευση λίπους στη βάση του λαιμού και ανάμεσα στους ώμους.
Εύκολοι μώλωπες Το δέρμα μπορεί να είναι λεπτό, εύθραυστο και να επουλώνεται δύσκολα.
Πλατιές μωβ ραγάδες Γραμμές στο δέρμα, κυρίως στην κοιλιά, στο στήθος, στους γοφούς και κάτω από τα χέρια.
Μυϊκή αδυναμία Ιδιαίτερα κοντά στους ώμους και στους γοφούς. Μπορεί να συνυπάρχει έντονη κόπωση.
Αυξημένη τριχοφυΐα Στις γυναίκες μπορεί να εμφανιστεί περισσότερη τριχοφυΐα στο πρόσωπο, στον λαιμό, στο στήθος, στην κοιλιά και στους μηρούς.
Διαταραχές περιόδου Η περίοδος μπορεί να γίνει ακανόνιστη ή να σταματήσει.
Σεξουαλικές δυσκολίες Μειωμένη επιθυμία για σεξ. Στους άνδρες μπορεί να υπάρχουν δυσκολία στη στύση και μειωμένη γονιμότητα.
Αλλαγές διάθεσης Ευερεθιστότητα, άγχος ή κατάθλιψη.
Υψηλή πίεση Μπορεί να αυξηθεί η αρτηριακή πίεση.
Υψηλό σάκχαρο Μπορεί να συνοδεύεται από δίψα και συχνότερη ούρηση.

Τα συμπτώματα συχνά εμφανίζονται σταδιακά. Στα παιδιά, χαρακτηριστικός συνδυασμός είναι η αύξηση βάρους με πιο αργή ανάπτυξη σε ύψος σε σχέση με συνομηλίκους.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες συνδρόμου Cushing και παράγοντες κινδύνου

Η συχνότερη αιτία είναι η παρατεταμένη λήψη υψηλών δόσεων γλυκοκορτικοειδών. Πρόκειται για φάρμακα που χρησιμοποιούνται, μεταξύ άλλων, στο άσθμα, στη ρευματοειδή αρθρίτιδα, στον λύκο και μετά από μεταμόσχευση οργάνου. Στην ενδογενή μορφή, ένας όγκος μπορεί να προκαλεί υπερβολική παραγωγή κορτιζόλης. Οι όγκοι της υπόφυσης είναι καλοήθεις και παράγουν ACTH, η οποία διεγείρει τα επινεφρίδια. Όγκοι έξω από την υπόφυση μπορούν επίσης να παράγουν ACTH. Ένας όγκος στα επινεφρίδια μπορεί να παράγει απευθείας κορτιζόλη· συνήθως είναι καλοήθης, αλλά μερικές φορές είναι καρκινικός.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

Μακροχρόνια λήψη υψηλών δόσεων γλυκοκορτικοειδών.
Γυναικείο φύλο.
Ηλικία 30 έως 50 ετών, κυρίως για την ενδογενή μορφή.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου θα πάρει ιστορικό, θα σε εξετάσει και θα ρωτήσει για γλυκοκορτικοειδή σε χάπια, ενέσεις, εισπνοές ή κρέμες. Η διάγνωση μπορεί να είναι δύσκολη, επειδή τα συμπτώματα έχουν πολλές πιθανές αιτίες. Συνήθως χρειάζεται συνδυασμός εξετάσεων κορτιζόλης και όχι μόνο μία μέτρηση. Αν επιβεβαιωθεί το σύνδρομο, μπορεί να ακολουθήσει έλεγχος από ενδοκρινολόγο για να εντοπιστεί η αιτία. Αυτός μπορεί να περιλαμβάνει μέτρηση ACTH, ειδικές ορμονικές δοκιμασίες και απεικόνιση.

Μέτρηση ελεύθερης κορτιζόλης σε ούρα 24ώρου.
Μέτρηση κορτιζόλης στο σάλιο αργά το βράδυ.
Δοκιμασία καταστολής με δεξαμεθαζόνη, με μέτρηση κορτιζόλης στο αίμα.
Μέτρηση ACTH στο αίμα.
Δοκιμασία δεξαμεθαζόνης–CRH και δοκιμασία διέγερσης με CRH, όταν χρειάζονται.
Μαγνητική ή αξονική τομογραφία για αναζήτηση όγκου.
Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, δειγματοληψία αίματος από τους λιθοειδείς κόλπους, φλέβες που απομακρύνουν αίμα από την υπόφυση.

Εξετάσεις στον οδηγό μας

Κορτιζόλη

Θεραπεία συνδρόμου Cushing

Στόχος της θεραπείας είναι να επανέλθει η κορτιζόλη σε φυσιολογικά επίπεδα. Η επιλογή εξαρτάται από την αιτία και τη βαρύτητα των συμπτωμάτων. Αν ευθύνονται γλυκοκορτικοειδή, ο γιατρός σου μπορεί να προσαρμόσει σταδιακά την αγωγή ή να επιλέξει άλλο φάρμακο. Μην κάνεις τέτοιες αλλαγές μόνος σου. Αν η αιτία είναι όγκος, συχνά επιλέγεται χειρουργική αφαίρεση. Μετά τη θεραπεία ελέγχεται ξανά η κορτιζόλη και, αν παραμένει υψηλή, μπορεί να χρειαστεί επιπλέον αντιμετώπιση.

Προσαρμογή γλυκοκορτικοειδώνΟ γιατρός μειώνει σταδιακά την αγωγή ή εξετάζει εναλλακτική θεραπεία, όταν τα φάρμακα είναι η αιτία.
Χειρουργική επέμβασηΜπορεί να αφαιρεθεί όγκος της υπόφυσης, των επινεφριδίων ή άλλης περιοχής. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζεται αφαίρεση και των δύο επινεφριδίων.
Φάρμακα μείωσης κορτιζόληςΠεριορίζουν την παραγωγή κορτιζόλης και μπορεί να χρησιμοποιηθούν όταν άλλες θεραπείες δεν αρκούν ή μέχρι να δράσει η ακτινοθεραπεία.
ΑκτινοθεραπείαΜπορεί να χρησιμοποιηθεί για όγκο της υπόφυσης όταν η επέμβαση δεν είναι δυνατή ή δεν έχει το επιθυμητό αποτέλεσμα.
ΧημειοθεραπείαΜπορεί να χρειαστεί όταν η αιτία είναι καρκινικός όγκος που έχει εξαπλωθεί.
Ορμονική υποκατάστασηΜετά από επέμβαση μπορεί να χρειαστεί αντικατάσταση κορτιζόλης. Αν αφαιρεθούν και τα δύο επινεφρίδια, χρειάζονται φάρμακα αντικατάστασης ορμονών για όλη τη ζωή.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

Συζήτησε με τον γιατρό σου αν χρειάζεται να εξασφαλίζεις αρκετή πρωτεΐνη και ασβέστιο για την προστασία μυών και οστών.
Αν έχεις υψηλή πίεση, ρώτησε τον γιατρό σου αν χρειάζεται να περιορίσεις το αλάτι.
Μην αλλάζεις και μη διακόπτεις φάρμακα χωρίς οδηγία του γιατρού σου.

Επιπλοκές συνδρόμου Cushing

Έμφραγμα και εγκεφαλικό επεισόδιο.
Θρόμβοι αίματος στα πόδια και στους πνεύμονες.
Λοιμώξεις.
Απώλεια οστικής μάζας και κατάγματα.
Υψηλή αρτηριακή πίεση.
Διαταραχές χοληστερόλης.
Κατάθλιψη και άλλες αλλαγές διάθεσης.
Προβλήματα μνήμης ή συγκέντρωσης.
Αντίσταση στην ινσουλίνη και προδιαβήτης.
Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Κάλεσε το 166 ή το 112, ή πήγαινε στα επείγοντα (ΤΕΠ), αν τα συμπτώματα είναι ξαφνικά και έντονα ή αν ανησυχείς για τη ζωή κάποιου.

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

Κλείσε ραντεβού με τον γιατρό σου αν έχεις συμπτώματα που μπορεί να σχετίζονται με σύνδρομο Cushing, ιδιαίτερα αν παίρνεις κορτικοστεροειδή.

Ποιος γιατρός: Ενδοκρινολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για το σύνδρομο Cushing

Είναι το ίδιο η νόσος Cushing και το σύνδρομο Cushing;

Όχι ακριβώς. Η νόσος Cushing είναι συγκεκριμένη μορφή του συνδρόμου, στην οποία η αιτία βρίσκεται στην υπόφυση. Το σύνδρομο Cushing περιλαμβάνει και άλλες αιτίες, όπως φάρμακα ή όγκους στα επινεφρίδια.

Αρκεί μία αυξημένη κορτιζόλη για τη διάγνωση συνδρόμου Cushing;

Όχι, η αυξημένη κορτιζόλη μπορεί να έχει και άλλες αιτίες. Παροδικές αυξήσεις μπορεί να παρατηρηθούν σε κατάθλιψη, άγχος, υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, παχυσαρκία ή διαβήτη με συχνά υψηλό σάκχαρο. Ο γιατρός συνδυάζει το ιστορικό, την εξέταση και ειδικές δοκιμασίες.

Η θεραπεία του συνδρόμου Cushing με ακτινοθεραπεία δρα αμέσως;

Η κορτιζόλη μπορεί να χρειαστεί αρκετά χρόνια για να επανέλθει σε φυσιολογικά επίπεδα μετά την ακτινοθεραπεία. Στο μεταξύ, ο γιατρός μπορεί να χορηγήσει φάρμακα που τη μειώνουν.

Η σελίδα είναι απλοποιημένη, δική μας σύνοψη επίσημων ιατρικών κειμένων δημόσιων φορέων υγείας για το σύνδρομο Cushing και δεν αντικαθιστά τον γιατρό σου. Δεν κάνει διάγνωση: για τα δικά σου συμπτώματα και τη θεραπεία συζήτησε με γιατρό.

Σε επείγον κάλεσε το 166 ή το 112.

Τελευταίος έλεγχος: 10/11/2026