Χαμηλά αιμοπετάλια και θρομβοπενία

Τι είναι η θρομβοπενία

Η θρομβοπενία σημαίνει ότι ο αριθμός των αιμοπεταλίων στο αίμα σου είναι χαμηλότερος από το φυσιολογικό. Τα αιμοπετάλια είναι μικρά κύτταρα του αίματος που παράγονται στον μυελό των οστών, τον μαλακό ιστό μέσα στα οστά. Όταν τραυματίζεται ένα αιμοφόρο αγγείο, ενώνονται μεταξύ τους και σχηματίζουν ένα «βύσμα» που βοηθά να σταματήσει η αιμορραγία. Όταν είναι λίγα, η αιμορραγία μπορεί να σταματά δυσκολότερα.

Η απώλεια αίματος μπορεί να συμβεί στην επιφάνεια του δέρματος, κάτω από το δέρμα ή στο εσωτερικό του σώματος. Η ήπια θρομβοπενία συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα και μπορεί να φανεί τυχαία σε μια εξέταση αίματος. Τα συμπτώματα, όταν υπάρχουν, μπορεί να εμφανιστούν ξαφνικά ή σταδιακά.

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία και από το αν υπάρχει αιμορραγία. Σε ήπιες περιπτώσεις μπορεί να μη χρειάζεται θεραπεία. Σε σοβαρότερες περιπτώσεις υπάρχουν φάρμακα, μεταγγίσεις και άλλες παρεμβάσεις. Η έγκαιρη θεραπεία βοηθά να αποφύγεις σοβαρές επιπλοκές, καθώς η έντονη αιμορραγία μπορεί να απειλήσει τη ζωή.

Μορφές και τύποι

• Κληρονομική θρομβοπενίαΟφείλεται σε γονίδιο που μεταβιβάζεται από τους γονείς.
• Επίκτητη θρομβοπενίαΕμφανίζεται αργότερα στη ζωή και δεν υπάρχει από τη γέννηση.
• Ανοσολογική θρομβοπενία (ITP)Το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται κατά λάθος στα αιμοπετάλια και τα καταστρέφει.
• Θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα (TTP)Σχηματίζονται θρόμβοι και καταναλώνονται αιμοπετάλια, με αποτέλεσμα να μειώνεται ο αριθμός τους στο αίμα.
• Θρομβοπενία από ηπαρίνηΜια ανοσολογική αντίδραση στην ηπαρίνη μπορεί να προκαλέσει τόσο χαμηλά αιμοπετάλια όσο και θρόμβους.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η πορεία εξαρτάται από την αιτία και τη βαρύτητα. Η ήπια θρομβοπενία μπορεί να μη χρειάζεται θεραπεία, ενώ η έγκαιρη αντιμετώπιση βοηθά στην αποφυγή σοβαρών επιπλοκών. Όταν η αιτία είναι αντίδραση σε φάρμακο, οι περισσότεροι αναρρώνουν μετά την αλλαγή της υπεύθυνης αγωγής από τον γιατρό. Δεν είναι απαραίτητο να γίνει πλήρως φυσιολογικός ο αριθμός των αιμοπεταλίων για να προληφθεί σοβαρή αιμορραγία.

Συμπτώματα θρομβοπενίας

Τα κύρια συμπτώματα σχετίζονται με την αιμορραγία. Η ήπια θρομβοπενία συχνά δεν προκαλεί κανένα σύμπτωμα.

• Παρατεταμένη αιμορραγία Η αιμορραγία διαρκεί πολύ, ακόμη και έπειτα από μικρό τραυματισμό.
• Πετέχειες Μικρές, επίπεδες κόκκινες κουκκίδες κάτω από το δέρμα, από διαρροή αίματος από τα αγγεία.
• Πορφύρα Κόκκινα, μωβ ή καφεκίτρινα σημάδια από αιμορραγία κάτω από το δέρμα.
• Αιμορραγία από τη μύτη
• Αιμορραγία των ούλων
• Αίμα στα ούρα
• Αίμα στα κόπρανα Μπορεί να είναι κόκκινο ή να δίνει στα κόπρανα σκούρα όψη, σαν πίσσα.
• Έντονη περίοδος Μεγάλη απώλεια αίματος κατά την έμμηνο ρύση.

Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν ξαφνικά ή με την πάροδο του χρόνου. Σοβαρή αιμορραγία μπορεί να μην εμφανιστεί μέχρι ο αριθμός των αιμοπεταλίων να γίνει πολύ χαμηλός.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες θρομβοπενίας και παράγοντες κινδύνου

Τα αιμοπετάλια μπορεί να είναι χαμηλά επειδή ο μυελός των οστών δεν παράγει αρκετά ή επειδή το σώμα τα καταστρέφει ή τα καταναλώνει. Μπορεί επίσης να συγκρατούνται πάρα πολλά στον σπλήνα, ένα όργανο της κοιλιάς που βοηθά στην άμυνα απέναντι στις λοιμώξεις. Η θρομβοπενία μπορεί να είναι κληρονομική ή να εμφανιστεί αργότερα. Στην ανοσολογική θρομβοπενία, το ανοσοποιητικό καταστρέφει κατά λάθος τα αιμοπετάλια. Μερικές φορές δεν εντοπίζεται η αιτία.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Έκθεση σε τοξικές ουσίες, όπως φυτοφάρμακα, αρσενικό και βενζόλιο.
• Κατανάλωση αλκοόλ, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν χαμηλά επίπεδα βιταμίνης Β12 ή φυλλικού οξέος.
• Φάρμακα που επηρεάζουν την παραγωγή αιμοπεταλίων ή προκαλούν ανοσολογική καταστροφή τους.
• Απλαστική αναιμία, κατά την οποία ο μυελός δεν παράγει αρκετά νέα κύτταρα αίματος.
• Αυτοάνοσα νοσήματα, όπως ο λύκος και η ρευματοειδής αρθρίτιδα.
• Ορισμένες ανοσοανεπάρκειες, δηλαδή διαταραχές με μειωμένη λειτουργία του ανοσοποιητικού.
• Καρκίνοι όπως η λευχαιμία και το λέμφωμα, καθώς και χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία.
• Καταστάσεις με σχηματισμό θρόμβων, όπως η θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα και η διάχυτη ενδαγγειακή πήξη.
• Λοιμώξεις από βακτήρια ή ιούς.
• Διογκωμένος σπλήνας.
• Εγκυμοσύνη, ιδιαίτερα κοντά στον τοκετό.
• Καταστροφή αιμοπεταλίων κατά τη διέλευση από τεχνητές καρδιακές βαλβίδες, αγγειακά μοσχεύματα ή εξοπλισμό μεταγγίσεων και επεμβάσεων παράκαμψης.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου θα ρωτήσει για τα συμπτώματα, το ιατρικό και το οικογενειακό ιστορικό σου. Θα σε εξετάσει για σημάδια αιμορραγίας και μπορεί να ζητήσει εξετάσεις για τον αριθμό των αιμοπεταλίων και την αιτία της μείωσής τους.

• Γενική αίματος, για τη μέτρηση των αιμοπεταλίων και άλλων κυττάρων του αίματος.
• Επίχρισμα περιφερικού αίματος, για εξέταση των αιμοπεταλίων στο μικροσκόπιο.
• Εξετάσεις μυελού των οστών, όπως αναρρόφηση και βιοψία, για έλεγχο της παραγωγής κυττάρων του αίματος.
• Εξετάσεις πήξης, που ελέγχουν πρωτεΐνες οι οποίες συμμετέχουν στην πήξη του αίματος.

Θεραπεία θρομβοπενίας

Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία, τα συμπτώματα και τον κίνδυνο αιμορραγίας. Η ήπια θρομβοπενία μπορεί να μη χρειάζεται θεραπεία. Αν υπάρχει πάθηση που προκαλεί τη μείωση των αιμοπεταλίων, χρειάζεται να αντιμετωπιστεί και αυτή. Αν ευθύνεται κάποιο φάρμακο, ο γιατρός σου μπορεί να αλλάξει την αγωγή. Στη θρομβοπενία από ηπαρίνη, η αντιμετώπιση συχνά απαιτεί και άλλο φάρμακο για την πρόληψη θρόμβων. Οι αλλαγές αυτές γίνονται με ιατρική καθοδήγηση.

• ΚορτικοστεροειδήΦάρμακα όπως η πρεδνιζόνη χρησιμοποιούνται για να αυξήσουν τον αριθμό των αιμοπεταλίων.
• Ενίσχυση παραγωγής αιμοπεταλίωνΗ ελτρομβοπάγη, η ρομιπλοστίμη και η αβατρομβοπάγη μπορούν να βοηθήσουν το σώμα να παράγει περισσότερα αιμοπετάλια.
• Περιορισμός ανοσολογικής καταστροφήςΟι ανοσοσφαιρίνες και η ριτουξιμάμπη μπορούν να βοηθήσουν να σταματήσει το ανοσοποιητικό να καταστρέφει τα αιμοπετάλια.
• ΜεταγγίσειςΜεταγγίσεις αίματος ή αιμοπεταλίων χρησιμοποιούνται σε έντονη αιμορραγία ή υψηλό κίνδυνο αιμορραγίας.
• Αφαίρεση σπλήναΑν τα φάρμακα δεν βοηθούν, η χειρουργική αφαίρεση του σπλήνα μπορεί να αυξήσει τα αιμοπετάλια. Πιθανές επιπλοκές είναι η αιμορραγία, η λοίμωξη και οι θρόμβοι.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Συζήτησε με τον γιατρό σου ποιες σωματικές δραστηριότητες είναι κατάλληλες για σένα.
• Ανάλογα με τον κίνδυνο αιμορραγίας, ο γιατρός σου μπορεί να συστήσει αποφυγή έντονης άσκησης και αθλημάτων με σωματική επαφή.
• Το περπάτημα, το στατικό ποδήλατο ή η άσκηση ενδυνάμωσης μπορεί να είναι εναλλακτικές, εφόσον το συστήσει ο γιατρός σου.
• Αν τα αιμοπετάλια είναι εξαιρετικά χαμηλά, μπορεί να χρειάζεται να αποφεύγεις κάθε σωματική καταπόνηση, σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού σου.

Επιπλοκές θρομβοπενίας

• Σοβαρή εξωτερική ή εσωτερική αιμορραγία, που μπορεί να απειλήσει τη ζωή.
• Αιμορραγία στον εγκέφαλο.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Ποιος γιατρός: Αιματολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τη θρομβοπενία