Βουλιμία: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι η βουλιμία

Η βουλιμία, ή νευρογενής βουλιμία, είναι διατροφική διαταραχή και σοβαρή κατάσταση ψυχικής υγείας. Δεν είναι επιλογή τρόπου ζωής. Χαρακτηρίζεται από επεισόδια κατά τα οποία τρως μεγάλες ποσότητες φαγητού σε σύντομο χρόνο και νιώθεις ότι χάνεις τον έλεγχο. Στη συνέχεια ακολουθούν συμπεριφορές με στόχο να απομακρυνθεί το φαγητό ή να αποφευχθεί η αύξηση του βάρους, όπως πρόκληση εμετού, χρήση καθαρτικών, παρατεταμένη αποχή από το φαγητό ή υπερβολική άσκηση.

Η βουλιμία δεν φαίνεται απαραίτητα από την εμφάνιση. Μπορεί να έχεις φυσιολογικό βάρος ή αυξημένο βάρος και παρ’ όλα αυτά να αντιμετωπίζεις σοβαρά προβλήματα υγείας. Με τον χρόνο, οι εμετοί και άλλες σχετικές συμπεριφορές μπορεί να επηρεάσουν τα δόντια, τον λαιμό, το πεπτικό σύστημα και την ισορροπία υγρών και μετάλλων στο σώμα.

Η ανάρρωση είναι εφικτή, αλλά η θεραπεία χρειάζεται χρόνο και προσαρμόζεται στις ανάγκες σου. Η έγκαιρη αναζήτηση βοήθειας είναι σημαντική. Η φροντίδα συνδυάζει συνήθως ψυχοθεραπεία, διατροφική υποστήριξη και ιατρική παρακολούθηση, μαζί με αντιμετώπιση τυχόν άγχους ή κατάθλιψης.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Μπορείς να αναρρώσεις από τη βουλιμία, αλλά η θεραπεία χρειάζεται χρόνο. Η έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση βοηθούν την ανάρρωση. Η υποστήριξη προσαρμόζεται στη σοβαρότητα της κατάστασης, στις ανάγκες σου και σε τυχόν άλλα προβλήματα ψυχικής ή σωματικής υγείας.

Συμπτώματα βουλιμίας

Τα βασικά σημάδια είναι η απώλεια ελέγχου στο φαγητό και οι συμπεριφορές που ακολουθούν για την αποφυγή αύξησης του βάρους. Μπορεί να συνυπάρχουν συναισθηματικά και σωματικά συμπτώματα.

• Επεισόδια υπερφαγίας Τρως μεγάλη ποσότητα σε σύντομο χρόνο, με αίσθηση ότι δεν μπορείς να σταματήσεις, ακόμη κι αν έχεις χορτάσει.
• Πρόκληση εμετού Μπορεί να προκαλείς εμετό ή να χρησιμοποιείς καθαρτικά ή διουρητικά για να προσπαθήσεις να απομακρύνεις το φαγητό ή να ελέγξεις το βάρος.
• Παρατεταμένη αποχή από φαγητό Αποφεύγεις το φαγητό για μεγάλα διαστήματα μετά την υπερφαγία.
• Υπερβολική άσκηση Ασκείσαι έντονα ή υπερβολικά με στόχο να μην αυξηθεί το βάρος σου.
• Φόβος αύξησης βάρους Σε απασχολούν επίμονα το βάρος και το σχήμα του σώματός σου και τα κρίνεις πολύ αυστηρά.
• Ντροπή και μυστικότητα Νιώθεις ενοχές για το φαγητό, τρως κρυφά ή αποφεύγεις κοινωνικές δραστηριότητες που περιλαμβάνουν φαγητό.
• Αλλαγές διάθεσης Μπορεί να νιώθεις ένταση, ευερεθιστότητα, άγχος ή καταθλιπτική διάθεση.
• Κόπωση και αϋπνία Νιώθεις κουρασμένος ή δυσκολεύεσαι να κοιμηθείς.
• Αδυναμία ή ζάλη
• Πονόλαιμος και πρήξιμο Οι εμετοί μπορεί να προκαλούν πονόλαιμο. Μπορεί να πρήζονται οι αδένες στα πλάγια του προσώπου και κάτω από τα αυτιά.
• Φούσκωμα ή κοιλιακός πόνος
• Αλλαγές στην περίοδο Η περίοδος μπορεί να γίνει ακανόνιστη ή να σταματήσει.

Δεν χρειάζεται να εμφανίζεις όλα τα σημάδια για να ζητήσεις βοήθεια. Το φυσιολογικό βάρος δεν αποκλείει τη βουλιμία ούτε τη σοβαρή επιβάρυνση της υγείας.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες βουλιμίας και παράγοντες κινδύνου

Η ακριβής αιτία των διατροφικών διαταραχών δεν είναι πλήρως γνωστή. Φαίνεται ότι συνδέονται με σύνθετη αλληλεπίδραση γενετικών, βιολογικών, συμπεριφορικών, ψυχολογικών και κοινωνικών παραγόντων.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Γενετικοί και βιολογικοί παράγοντες.
• Ψυχολογικοί και συμπεριφορικοί παράγοντες.
• Κοινωνικοί παράγοντες.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου θα σε ρωτήσει για τις διατροφικές σου συνήθειες, την άσκηση, τα συναισθήματα και τα σωματικά σου συμπτώματα. Μπορεί να ζητήσει να σε ζυγίσει· μπορείς να του πεις αν δεν θέλεις να μάθεις το βάρος σου. Αν υποψιαστεί διατροφική διαταραχή, μπορεί να σε παραπέμψει σε εξειδικευμένο επαγγελματία ή ομάδα. Εξετάσεις μπορεί να χρειαστούν για να αποκλειστούν άλλες αιτίες και να ελεγχθούν πιθανές επιπτώσεις στην υγεία.

• Ιατρικό ιστορικό και συζήτηση για το φαγητό, την άσκηση και την ψυχική σου κατάσταση.
• Κλινική εξέταση και μέτρηση βάρους.
• Εξετάσεις αίματος ή ούρων.
• Έλεγχος νεφρικής λειτουργίας.
• Ηλεκτροκαρδιογράφημα (καταγραφή της ηλεκτρικής δραστηριότητας της καρδιάς).

Θεραπεία βουλιμίας

Η θεραπεία προσαρμόζεται στις ανάγκες σου και μπορεί να περιλαμβάνει συνεργασία με γιατρό, επαγγελματία ψυχικής υγείας και διαιτολόγο. Αν συνυπάρχουν άγχος ή κατάθλιψη, η αντιμετώπισή τους αποτελεί μέρος της φροντίδας. Συνήθως η θεραπεία γίνεται με επισκέψεις σε εξωτερικό ιατρείο. Αν υπάρχουν σοβαρά σωματικά προβλήματα ή κίνδυνος αυτοτραυματισμού ή αυτοκτονίας, μπορεί να χρειαστεί νοσηλεία.

• ΨυχοθεραπείαΜπορεί να είναι ατομική, ομαδική ή οικογενειακή. Οι γνωσιακές και συμπεριφορικές προσεγγίσεις βοηθούν να αναγνωρίσεις και να αλλάξεις μη βοηθητικές σκέψεις και συμπεριφορές γύρω από το φαγητό.
• Καθοδηγούμενη αυτοβοήθειαΜπορεί να χρησιμοποιηθεί βιβλίο αυτοβοήθειας ή διαδικτυακό πρόγραμμα, μόνος σου ή με υποστήριξη θεραπευτή.
• Διατροφική υποστήριξηΟ διαιτολόγος σε βοηθά να τρέφεσαι σωστά και να φτάσεις και να διατηρήσεις ένα υγιές βάρος.
• Ιατρική παρακολούθησηΠεριλαμβάνει έλεγχο της γενικής σου υγείας και φροντίδα για τις επιπλοκές της διαταραχής.
• Φαρμακευτική αγωγήΟ γιατρός μπορεί να χρησιμοποιήσει φάρμακα για συμπτώματα της βουλιμίας ή συνυπάρχουσες καταστάσεις. Αντικαταθλιπτικά μπορεί να δοθούν όταν συνυπάρχουν άγχος ή κατάθλιψη.
• ΝοσηλείαΜπορεί να χρειαστεί όταν η κατάσταση της σωματικής υγείας είναι σοβαρή ή υπάρχει κίνδυνος αυτοτραυματισμού ή αυτοκτονίας.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Αν δυσκολεύεσαι να μιλήσεις, πάρε μαζί σου στο ραντεβού κάποιον που εμπιστεύεσαι.
• Μίλησε ειλικρινά για τις συνήθειές σου στο φαγητό και την άσκηση, ώστε ο γιατρός να μπορέσει να σε βοηθήσει.
• Αξιοποίησε υλικό αυτοβοήθειας στο πλαίσιο της θεραπείας σου.

Επιπλοκές βουλιμίας

• Χρόνιος ερεθισμός και πόνος στον λαιμό.
• Διόγκωση των σιελογόνων αδένων στον λαιμό και τη γνάθο.
• Φθορά του σμάλτου των δοντιών, αυξημένη ευαισθησία και τερηδόνα από την έκθεση στα οξέα του στομάχου.
• Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (επιστροφή οξέων από το στομάχι προς τον οισοφάγο).
• Ερεθισμός του εντέρου και άλλα πεπτικά προβλήματα.
• Σοβαρή αφυδάτωση.
• Διαταραχές ηλεκτρολυτών (ανισορροπία μετάλλων, όπως το νάτριο και το κάλιο), που μπορεί να οδηγήσουν σε εγκεφαλικό επεισόδιο ή έμφραγμα.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Αν πιστεύεις ότι μπορεί να έχεις βουλιμία, ακόμη κι αν αναγνωρίζεις μόνο ορισμένα σημάδια.
• Αν έχεις ήδη διάγνωση, αλλά η θεραπεία δεν σε βοηθά· επικοινώνησε με τον γιατρό ή τον ειδικό που σε παρακολουθεί.
• Αν είσαι έγκυος και έχεις ή είχες στο παρελθόν διατροφική διαταραχή, ενημέρωσε τον γιατρό και τη μαία σου.

Ποιος γιατρός: Ψυχίατρος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τη βουλιμία