Σε σημαντικές στιγμές της ζωής, πολλοί θα ήθελαν να νιώθουν την αυτοπεποίθηση ενός υπερήρωα. Οι ψυχολόγοι αναφέρουν ότι το alter ego —μια δεύτερη ταυτότητα που ενεργοποιούμε όταν αισθανόμαστε ανασφάλεια— μπορεί να μας δώσει αυτή την ώθηση.
Alter ego: Πώς η δεύτερη ταυτότητα ενισχύει την αυτοπεποίθηση
Κάποιοι δυσκολεύονται να μιλήσουν μπροστά σε κοινό ή να προτείνουν σε κάποιον να βγουν ραντεβού, ενώ θα ήθελαν να διαθέτουν την αυτοπεποίθηση ενός άλλου ανθρώπου. Οι ψυχολόγοι λένε πως μπορούν να την αποκτήσουν με έναν τρόπο.
«Μία από τις λιγότερο αναγνωρισμένες αλήθειες για την αυτοπεποίθηση είναι ότι ελάχιστοι άνθρωποι την αναπτύσσουν περιμένοντας να νιώσουν έτοιμοι πριν δράσουν. Η αξία του alter ego είναι ότι επιτρέπει στο άτομο να δράσει πριν αποκτήσει την αυτοπεποίθηση που χρειάζεται», αναφέρει στο GOOD η Kat Grassetti, διευθύντρια του Monima Wellness Center στην Καλιφόρνια.
Τι αποκαλύπτουν οι νέες μελέτες για την αυτοαποστασιοποίηση
Με τον όρο alter ego περιγράφεται μια μορφή αυτοαποστασιοποίησης: η δυνατότητα να παρατηρούμε τον εαυτό μας μέσα από την οπτική κάποιου άλλου. Οι έρευνες των τελευταίων ετών παρουσιάζουν τόσο ενθαρρυντικά στοιχεία όσο και ορισμένους περιορισμούς.
- Σε μελέτη του 2025, με τίτλο “The frequency, form, and function of self-talk in everyday life”, συμμετείχαν 208 ενήλικες. Η συνομιλία με τον εαυτό μας με τη χρήση του ονόματός μας συσχετίστηκε με καλύτερη διάθεση, ιδιαίτερα κατά την προετοιμασία για όσα θα λέγαμε ή θα κάναμε.
- Η ανασκόπηση του 2025 “Hero-based interventions to promote health and education in young people: A scoping review” κατέληξε ότι τα προγράμματα με ήρωες ενδέχεται να ενισχύουν την εκπαίδευση και την ψυχική υγεία των νέων. Ωστόσο, δεν υπάρχει μία λύση κατάλληλη για όλους.
- Σε δύο πειράματα με 681 συμμετέχοντες συνολικά, μελέτη του 2025 με τίτλο “Emotion Regulation is Associated with Increases in Linguistic Measures of Both Psychological Distancing and Abstractness” συνέδεσε τη γλώσσα που μας απομακρύνει περισσότερο από το πρώτο πρόσωπο με αποτελεσματικότερη ρύθμιση των αρνητικών συναισθημάτων.
Πώς εξηγείται επιστημονικά το «φαινόμενο Batman»
Ο Peter Parker αντιμετωπίζει άγχος, όμως, όταν γίνεται Spider-Man, εμφανίζεται πιο κοινωνικός και με μεγαλύτερη σιγουριά. Σταδιακά, την αυτοπεποίθηση του alter ego του αρχίζει να την αποκτά και ο ίδιος.
Το 2017, η παιδοψυχολόγος Rachel E. White του Hamilton College στις ΗΠΑ και οι συνεργάτες της δημοσίευσαν στο Child Development μελέτη με 180 παιδιά ηλικίας 4 και 6 ετών. Τα παιδιά κλήθηκαν να κάνουν μια βαρετή εργασία και όσα φαντάζονταν ότι ήταν ένας χαρακτήρας, όπως ο Batman, συνέχισαν για περισσότερη ώρα σε σύγκριση με εκείνα που σκέφτονταν τον εαυτό τους στο πρώτο ή στο τρίτο πρόσωπο. Το εύρημα ονομάστηκε φαινόμενο Batman.
Το alter ego δεν σημαίνει ότι αποκτάτε νέα προσωπικότητα
Μέσω της δεύτερης ταυτότητας γίνεται ευκολότερη η αυτοαποστασιοποίηση, καθώς κοιτάζουμε τον εαυτό μας σαν εξωτερικοί παρατηρητές. Έτσι, δεν είστε εσείς που ετοιμάζεστε για μια σημαντική ομιλία, αλλά το alter ego σας —μια ταυτότητα που στην ουσία εξακολουθεί να αποτελεί πλευρά του εαυτού σας.
«Το alter ego δεν δημιουργεί μια νέα προσωπικότητα. Επιτρέπει στο άτομο να αξιοποιήσει δυνάμεις που ήδη διαθέτει, αλλά που συχνά παραμένουν κρυμμένες λόγω άγχους, ανασφάλειας ή φόβου για την κριτική των άλλων», επισημαίνει η Grassetti.
Τα alter ego που έχουν χρησιμοποιήσει διάσημοι
Πριν εμφανιστεί στη σκηνή, η Beyoncé χρησιμοποιούσε τη Sasha Fierce για να αντιμετωπίσει το άγχος της. Ο Αμερικανός παρουσιαστής Stephen Colbert υποδυόταν επί χρόνια έναν υπερβολικά συντηρητικό χαρακτήρα, προτού παρουσιάσει το Late Show ως ο εαυτός του. Η περσόνα αυτή τού έδινε τη δυνατότητα να αμφισβητεί με αυτοπεποίθηση τους ισχυρούς. Και οι δύο εγκατέλειψαν αυτές τις περσόνες όταν ένιωσαν έτοιμοι να εκφράζονται χωρίς αυτές.
Εργαλείο διαχείρισης, όχι μόνιμη λύση για την αυτοπεποίθηση
Ο ράπερ Eminem έχει αναφέρει ότι δημιούργησε τον Slim Shady ώστε να νιώθει πιο σίγουρος και να έχει δημιουργική ελευθερία, χωρίς να ανησυχεί για τις αντιδράσεις. Στο alter ego αποδίδεται ένα μέρος της πρώιμης επιτυχίας του, ενώ ο ίδιος έχει μιλήσει και για τις έντονες συγκρούσεις που συνδέθηκαν με αυτό, σε συνέντευξη με μια εκδοχή του Slim Shady που δημιουργήθηκε με τεχνητή νοημοσύνη.
«Όσο πιο γρήγορα γεφυρώνεται το χάσμα ανάμεσα στο alter ego και στον πραγματικό εαυτό, τόσο πιο διαρκής μπορεί να γίνει η αυτοπεποίθηση», επισημαίνει η Grassetti. «Όταν όμως κάποιος βασίζεται υπερβολικά σε μια δεύτερη προσωπικότητα, η αυτοπεποίθησή του εξαρτάται από αυτήν, γίνεται εύθραυστη και, επομένως, πολύ πιο δύσκολο να διατηρηθεί», καταλήγει η ειδικός.
Όσοι δυσκολεύονται να νιώσουν αυτοπεποίθηση μπορούν να δοκιμάσουν να φανταστούν ένα alter ego με τις ιδιότητες που θα ήθελαν να καλλιεργήσουν. Ωστόσο, οι πράξεις εξακολουθούν να τους ανήκουν, όπως και η ευθύνη για όσα κάνουν, είτε έχουν θετικά είτε αρνητικά αποτελέσματα.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/fainomeno-batman-pos-na-enischysete-tin-aytopepoithisi-sas-me-ena-aplo-psychologiko-trik/25493
