Το άρθρο εξετάζει πόσο συχνό και σημαντικό είναι το κουτσομπολιό στην ανθρώπινη επικοινωνία: περισσότερες από έξι στις δέκα καθημερινές συζητήσεις περιλαμβάνουν κοινωνικές πληροφορίες για τρίτους. Σε αντίθεση με όσα υποστηρίζει το στερεότυπο, οι γυναίκες δεν κουτσομπολεύουν περισσότερο από τους άνδρες.
Με αφετηρία τη Λίθινη Εποχή, το κουτσομπολιό εξυπηρετούσε βασικές κοινωνικές ανάγκες, μεταξύ άλλων τη σύσφιξη των δεσμών και τη διάδοση κανόνων. Σήμερα οι επιπτώσεις του δεν είναι εξίσου σοβαρές, ωστόσο εξακολουθεί να διαμορφώνει τη φήμη και τις σχέσεις μας, αφού οι άνθρωποι παραμένουν προδιατεθειμένοι να ενδιαφέρονται για τους άλλους.
Οι περισσότεροι δεν χαρακτηρίζουν τον εαυτό τους «κουτσομπόλη», όμως τα ερευνητικά δεδομένα υποδεικνύουν το αντίθετο. Σε βρετανική έρευνα για τις καθημερινές συνομιλίες, πάνω από το 60% των ανεπίσημων συζητήσεων αφορούσε κοινωνικές πληροφορίες — δηλαδή κουβέντες για άλλους ανθρώπους και τις σχέσεις τους.
Κουτσομπολιό: Πόσο συχνά εμφανίζεται στις συζητήσεις;
Ο επικεφαλής ανθρωπολόγος εντάσσει στις «κοινωνικές πληροφορίες» συζητήσεις που αφορούν, για παράδειγμα:
- ποια άτομα έχουν συγγενική σχέση
- ποιοι συνεργάζονται μεταξύ τους
- ποιοι είναι παντρεμένοι μεταξύ τους
Με έναν στενότερο ορισμό, όπου κουτσομπολιό είναι η αξιολόγηση ή η κριτική ενός απόντος προσώπου, το ποσοστό των συζητήσεων που αποτελούν πραγματικά κουτσομπολιό είναι περίπου 15%. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν επίσης ότι, αντίθετα με το στερεότυπο, οι γυναίκες δεν κουτσομπολεύουν περισσότερο από τους άνδρες.
Γιατί το κουτσομπολιό έχει τόσο κεντρική θέση στις συζητήσεις μας;
Ο άνθρωπος είναι κατεξοχήν κοινωνικό είδος. Για τους προγόνους μας στη Λίθινη Εποχή, όμως, οι κοινωνικές σχέσεις δεν ήταν απλώς σημαντικές, αλλά συνδέονταν με την επιβίωση. Στις πρώτες ανθρώπινες κοινότητες:
- Ο αποκλεισμός από την ομάδα άφηνε ελάχιστες πιθανότητες επιβίωσης
- Η επιβίωση προϋπέθετε συνεργασία και ανταλλαγή πόρων
- Ήταν αναγκαίο να ξεχωρίζουν ποιοι ήταν αξιόπιστοι και ποιοι όχι
Οι άνθρωποι αποκτούσαν αυτή τη γνώση συζητώντας για τους άλλους: τι έκαναν, πώς φέρονταν, αν μπορούσε κανείς να τους εμπιστευτεί ή αν εκμεταλλεύονταν τους γύρω τους. Με άλλα λόγια, μέσα από το… κουτσομπολιό.
Οι κοινωνικές λειτουργίες του κουτσομπολιού
Οι ανθρωπολόγοι και οι εξελικτικοί ψυχολόγοι εκτιμούν πως το κουτσομπολιό επιτελούσε σημαντικούς ρόλους:
1. Πώς ενδυναμώνονται οι κοινωνικοί δεσμοί
Όπως αναφέρει η παραπάνω έρευνα, στους ανθρώπους το κουτσομπολιό επιτελεί λειτουργία αντίστοιχη με το «grooming» (το καθάρισμα της γούνας) στους πιθήκους, καλλιεργώντας εγγύτητα και εμπιστοσύνη.
2. Το κουτσομπολιό μεταφέρει κοινωνικούς κανόνες
Μέσω του κουτσομπολιού γινόταν γνωστό ποια συμπεριφορά θεωρείται αποδεκτή και ποια ξεπερνά τα όρια.
3. Πώς αναγνωρίζονται οι ομάδες και οι συμμαχίες
Οι άνθρωποι μπορούσαν να καταλάβουν ποιος στήριζε ποιον και ποιοι ανήκαν στην ίδια «παρέα».
4. Συνεργασία και πέρα από τους συγγενείς
Γνωρίζοντας τη φήμη ενός ανθρώπου, οι μη συγγενείς μπορούσαν να αναπτύξουν εμπιστοσύνη μεταξύ τους.
Παραμένει σημαντικό το κουτσομπολιό στη σύγχρονη εποχή;
Στις σημερινές κοινωνίες το κουτσομπολιό σπάνια συνδέεται με την ίδια την επιβίωση. Παρ’ όλα αυτά, είναι δυνατό να επηρεάσει:
- τη φήμη μας
- την εργασία μας
- τις σχέσεις μας
Ένας παράγοντας είναι ότι ο εγκέφαλός μας εξακολουθεί να ακολουθεί τα «εξελικτικά προγράμματα» που διαμορφώθηκαν στη Λίθινη Εποχή. Παράλληλα, οι άνθρωποι συνήθως δίνουν μεγαλύτερη πίστη στις αρνητικές πληροφορίες για κάποιον. Στο παρελθόν, η αδιαφορία απέναντι σε προειδοποίηση πως ένα άλλο άτομο ήταν επικίνδυνο μπορούσε να αποβεί μοιραία.
Τι δείχνει το βασικό συμπέρασμα για το κουτσομπολιό
Οι άνθρωποι έχουν έμφυτη τάση να στρέφουν το ενδιαφέρον τους περισσότερο σε άλλους ανθρώπους παρά σε αφηρημένα γεγονότα. Έτσι, όταν στόχος είναι η ενημέρωση ή η πειθώ, οι ιστορίες με ανθρώπους είναι πιο αποτελεσματικές από τα σκέτα δεδομένα και τη λογική. Γι’ αυτό και τα περισσότερα άρθρα, ειδήσεις και αφηγήσεις αρχίζουν με την ιστορία ενός συγκεκριμένου προσώπου.
Με λίγα λόγια
- Πάνω από το 60% των καθημερινών συνομιλιών περιλαμβάνει κοινωνικές πληροφορίες και κουβέντες για άλλους ανθρώπους.
- Το κουτσομπολιό ανάγεται στη Λίθινη Εποχή και τότε επιτελούσε κοινωνικούς ρόλους καθοριστικούς για την επιβίωση.
- Οι γυναίκες δεν κουτσομπολεύουν περισσότερο από τους άνδρες, παρά τη διαδεδομένη αντίληψη.
- Το κουτσομπολιό δυναμώνει τους κοινωνικούς δεσμούς, διαδίδει κανόνες και αποσαφηνίζει συμμαχίες.
- Σήμερα είναι δυνατό να επηρεάσει τη φήμη, την εργασία και τις σχέσεις μας.
- Οι άνθρωποι είναι προδιατεθειμένοι να προσέχουν τις κοινωνικές πληροφορίες, κάτι που καθιστά το κουτσομπολιό αποτελεσματικό μέσο επικοινωνίας.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/giati-koytsompoleyoyme-einai-pio-palia-synitheia-apo-oti-nomizoyme/22963
