Η περιέργεια ενδέχεται να βελτιώνει τη μνήμη και την κατανόηση, όπως υποδεικνύουν πρόσφατες μελέτες. Όταν κάτι μας κινεί το ενδιαφέρον, ενεργοποιούνται στον εγκέφαλό μας περιοχές που συνδέονται με την ανταμοιβή και σχηματίζονται ισχυρότερες συνδέσεις με τον ιππόκαμπο, όπου αποθηκεύονται οι μνήμες.
Έτσι, δεν συγκρατούμε μόνο όσα μας ενδιαφέρουν, αλλά και άσχετες λεπτομέρειες που τυχαίνει να συνδέονται με αυτά. Η έντονη πίεση, από την άλλη, μπορεί να περιορίσει τη σκέψη στη διάρκεια της μάθησης: ο εγκέφαλος προσηλώνεται σε μεμονωμένα γεγονότα και δυσκολεύεται να συσχετίσει τις ιδέες.
Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η ενίσχυση της περιέργειας μπορεί να συμβάλει τόσο στη διδασκαλία όσο και στην απομνημόνευση.
Οι αγχωτικές ώρες μελέτης ίσως μας έδιναν τη δυνατότητα να περάσουμε τις εξετάσεις ως φοιτητές. Ωστόσο, τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η περιέργεια προάγει τη βαθύτερη κατανόηση και τη μακροπρόθεσμη συγκράτηση της γνώσης.
Μπορείτε να αξιοποιήσετε τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος μαθαίνει. Αρχίστε από τις βασικές πληροφορίες και μετά διερευνήστε όσα σας προκαλούν ενδιαφέρον, ρωτώντας «γιατί λειτουργεί αυτό;» και συσχετίζοντας τις έννοιες με παραδείγματα από την πραγματική ζωή.
Περιέργεια και λειτουργία του εγκεφάλου
Έρευνες πολλών δεκαετιών καταδεικνύουν ότι η περιέργεια δεν μας ωθεί απλώς να αναζητούμε νέες γνώσεις και εμπειρίες. Επηρεάζει και τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος επεξεργάζεται και αποθηκεύει τις πληροφορίες, ενισχύοντας έτσι τη μνήμη.
Μια σημαντική μελέτη, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Annual Review of Psychology, διερεύνησε τη σχέση ανάμεσα στο κίνητρο και τη μνήμη. Διαπιστώθηκε πως όταν κάποιος νιώθει πραγματική περιέργεια, θυμάται όχι μόνο καλύτερα την απάντηση, αλλά και τυχαίες πληροφορίες που συναντά εκείνη την ώρα, ακόμη κι αν δεν τους δίνει ιδιαίτερη προσοχή.
Οι συμμετέχοντες σε αυτή τη μελέτη κλήθηκαν να απαντήσουν σε ερωτήσεις γνώσεων, από αδιάφορες έως ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες. Καθώς περίμεναν τις απαντήσεις στις δεύτερες, οι ερευνητές εμφάνιζαν στην οθόνη τυχαίες φωτογραφίες προσώπων. Σε μεταγενέστερο στάδιο, οι συμμετέχοντες ανακαλούσαν πολύ καλύτερα τα πρόσωπα που είχαν δει όταν ένιωθαν έντονη περιέργεια, παρόλο που αυτά δεν είχαν καμία σχέση με τις ερωτήσεις.
Τα ευρήματα της μελέτης για την περιέργεια
Οι απεικονίσεις του εγκεφάλου αποκάλυψαν τη διαδικασία. Με την ενεργοποίηση της περιέργειας, μια περιοχή στον εγκέφαλο «φώτιζε». Είναι το ίδιο κέντρο ανταμοιβής που δραστηριοποιείται όταν κάποιος πρόκειται να λάβει χρήματα ή να απολαύσει το αγαπημένο του φαγητό. Έπειτα, η περιοχή αυτή συνδεόταν ισχυρότερα με τον ιππόκαμπο, δηλαδή το τμήμα του εγκεφάλου που αποθηκεύει τις αναμνήσεις.
Όταν κυριαρχεί η περιέργεια, ο εγκέφαλος λειτουργεί σαν «σφουγγάρι»: καταγράφει όχι μόνο το αντικείμενο του ενδιαφέροντός μας, αλλά και όσα συμβαίνουν γύρω μας εκείνη τη στιγμή. Οι ερευνητές ονομάζουν αυτή την κατάσταση «ερωτηματική κατάσταση». Τότε ο εγκέφαλος είναι έτοιμος να διατυπώσει ερωτήματα, να συνδέσει πληροφορίες και να καταλάβει πώς συσχετίζονται οι ιδέες.
Γιατί το διάβασμα «παπαγαλία» δεν βοηθά να συγκρατήσουμε τις πληροφορίες
Η έντονη αγωνία γύρω από τη μάθηση συνδέεται με μια διαφορετική λειτουργία του εγκεφάλου. Όταν προετοιμαζόμαστε πυρετωδώς για μια εξέταση υψηλού ρίσκου ή μελετάμε επειδή φοβόμαστε ότι θα αποτύχουμε, ο εγκέφαλος περνά σε άλλη κατάσταση. Ενεργοποιείται η αντίδραση στο στρες και ο εγκέφαλος κατακλύζεται από νοραδρεναλίνη. Η ουσία αυτή αυξάνει τη συγκέντρωση, αλλά με περιορισμένο και στενά εστιασμένο τρόπο.
Σε αντίθεση με την προσπάθεια σύνδεσης ιδεών, ο αγχωμένος εγκέφαλος προσηλώνεται «σαν λέιζερ» σε συγκεκριμένα περιστατικά και λεπτομέρειες. Μπορεί να συγκρατήσει με ακρίβεια την εικόνα ενός απειλητικού στοιχείου, αλλά να δυσκολευτεί να κατανοήσει τη σχέση του με οτιδήποτε άλλο.
Τα βασικά σημεία για την περιέργεια και τη μνήμη
- Η περιέργεια συνδέεται με καλύτερη μνήμη και κατανόηση, καθώς ενεργοποιεί περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την ανταμοιβή.
- Όταν κάτι μας κινεί το ενδιαφέρον, μπορούμε να θυμόμαστε και τυχαίες λεπτομέρειες που συνδέονται με τις πληροφορίες αυτές.
- Η πίεση στη μάθηση περιορίζει τη σκέψη και τη σύνδεση των ιδεών, ενώ η περιέργεια βοηθά στην ουσιαστικότερη κατανόηση.
- Σύμφωνα με την έρευνα, η περιέργεια ενεργοποιεί τον ιππόκαμπο και ενισχύει την αποθήκευση αναμνήσεων.
- Το αγχωτικό διάβασμα μπορεί να περιορίσει τη συγκέντρωση και να δυσκολέψει τη συσχέτιση των πληροφοριών.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/otan-mas-troei-i-periergeia-apogeionetai-i-mnimi-mas/18023
