Το άρθρο «Η κόλαση κρύβεται στους άλλους» ή… μέσα μας; διερευνά πώς οι συγκρούσεις και οι αρνητικές σκέψεις συχνά ξεκινούν από εμάς και όχι από τους άλλους. Ειδικότερα, εξετάζει την τάση να αποδίδουμε τα δικά μας αρνητικά συναισθήματα στους «αντιπάλους» μας, παραβλέποντας όσα έχουμε κοινά μαζί τους.
Επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η απλουστευμένη σκέψη και οι ακραίες κρίσεις για τους άλλους ενδέχεται να ενισχύσουν την επιθυμία να τους βλάψουμε, ενώ παράλληλα δυσκολεύουν την κατανόηση διαφορετικών οπτικών. Το άρθρο προτρέπει τους αναγνώστες να εντοπίζουν την υπεραπλούστευση και να επιδιώκουν την επικοινωνία με τους άλλους, ώστε οι συγκρούσεις να μπορούν να μετατραπούν σε κάτι θετικό.
Έχετε ανακαλέσει ποτέ έναν παλιό καβγά, αναπαράγοντας ξανά και ξανά κάθε λεπτομέρεια στο μυαλό σας και θυμώνοντας από την αρχή, παρότι ο άλλος δεν βρίσκεται εκεί; Ή, όταν προκύπτουν εντάσεις στις σχέσεις ή στην εργασία, σας έχει ενοχλήσει η σκέψη και μόνο ότι ο άλλος μπορεί να πει κάτι που θα σας εξοργίσει;
Αυτό δείχνει πως ο «εχθρός» κάποιες φορές δεν βρίσκεται απέναντί μας, αλλά μέσα μας. Είναι δυνατόν να νιώσουμε θυμό ή ταραχή προτού ακούσουμε οτιδήποτε αρνητικό από τον συνομιλητή μας, επειδή απλώς έχουμε πλάσει στο μυαλό μας την πιθανή επόμενη απάντησή του.
Είτε πρόκειται για παλιές αντιπαραθέσεις είτε για φανταστικές συγκρούσεις που ίσως έρθουν στο μέλλον, μπορεί να μας εξαντλήσουν χωρίς ουσιαστικό λόγο: οι πρώτες ανήκουν στο παρελθόν και οι δεύτερες δεν έχουν συμβεί ακόμη, ενώ μπορεί να μη συμβούν ποτέ.
Συχνά πλάθουμε υποθέσεις και προβλέψεις για όσα μπορεί να συμβούν. Θέλοντας να προστατεύσουμε μια θετική εικόνα για τον εαυτό μας και τις κοινωνικές σχέσεις μας, τις οποίες επιδιώκουμε να διατηρούμε σε συνθήκες που θεωρούμε ότι στηρίζουν την ευημερία μας, προσπαθούμε να ελέγχουμε όσα συμβαίνουν.
Σε μια σύγκρουση, μπορεί να έχουμε απέναντί μας έναν υπαρκτό άνθρωπο ή μια πραγματική κατάσταση, αλλά να ερχόμαστε αντιμέτωποι και με τη φαντασία μας. Ενδέχεται, δηλαδή, να κάνουμε εμείς οι ίδιοι τα περισσότερα για να επιβαρυνθούμε συναισθηματικά. Όταν η ένταση μεγαλώνει, πολλοί αποδίδουμε στην «άλλη πλευρά» αρνητικά γνωρίσματα, συχνά χωρίς να κρίνουμε με πλήρη αντικειμενικότητα. Τη θεωρούμε «κακή» και άδικη και θέλουμε να της εκφράσουμε αρνητικά συναισθήματα.
Έτσι, καταλήγουμε να αντιμετωπίζουμε τους άλλους ως «εχθρούς», φορτώνοντάς τους συχνά τα δικά μας αρνητικά στοιχεία. Παράλληλα, παραμερίζουμε τα δικά μας σφάλματα, τις αδυναμίες και τις επιλήψιμες πράξεις, ακόμη κι αν μας αφορούν, ενώ προβάλλουμε υπερβολικά όσα κάνουν οι άλλοι.
«Η κόλαση είναι οι άλλοι», τελικά;
Το πόσο μπορεί να εκδηλωθεί αυτό αποτυπώνεται σε έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Psychological Science. Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να υπολογίσουν πόσο κρύο θα ένιωθε ένα άλλο άτομο αν βρισκόταν στην ίδια συνθήκη με εκείνους.
Τα πειράματα έδειξαν ότι οι συμμετέχοντες θεωρούσαν πως κάποιος με παρόμοιες πολιτικές πεποιθήσεις θα ένιωθε το κρύο στον ίδιο βαθμό με τους ίδιους. Δεν είχαν την ίδια πεποίθηση για κάποιον που υποστήριζε διαφορετικές πολιτικές απόψεις.
Παρόμοιο εύρημα προέκυψε όταν εξετάστηκε η κατανάλωση αλμυρού φαγητού χωρίς νερό. Οι συμμετέχοντες εκτίμησαν ότι όσοι είχαν διαφορετικές πολιτικές απόψεις θα ένιωθαν λιγότερη δίψα από τους ίδιους. Ακόμη και σε στοιχειώδεις σωματικές αισθήσεις, λοιπόν, ενδέχεται να μην αναγνωρίζουμε πόσο μοιάζουν οι «αντίπαλοί» μας με εμάς.
Συγκρούσεις και αρνητικές σκέψεις
Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Strategic Security, όσο περιορίζεται η πολυπλοκότητα της σκέψης μας και υιοθετούμε απλουστευμένες, ακραίες και αρνητικές αντιλήψεις για τους «αντιπάλους» μας, τόσο ενισχύεται η διάθεση να τους προκαλέσουμε βλάβη.
Αν διαπιστώσουμε ότι κυριαρχούν μέσα μας ισχυρά αρνητικά συναισθήματα ή η επιθυμία να βλάψουμε όσους διαφωνούν μαζί μας, ας αντιληφθούμε ότι η σκέψη μας είναι παράλογη και υπερβολικά απλοϊκή. Η απλοποίηση μπορεί συχνά να εξυπηρετεί, όμως, όταν αφορά ανθρώπους, οι μονοδιάστατες αρνητικές εικόνες μάς εμποδίζουν να συνδεθούμε μαζί τους και να κατανοήσουμε τη δική τους οπτική.
Αυτό ενδέχεται να περιορίσει ακόμη και τη δημιουργικότητά μας στην επίλυση προβλημάτων, αφού έτσι πιθανότατα δεν θα μπορέσουμε να μετατρέψουμε τις συγκρούσεις σε κάτι χρήσιμο, εφόσον αυτό επιδιώκουμε.
Συνοπτική παρουσίαση
- Εξετάζεται πώς οι εσωτερικές συγκρούσεις και τα αρνητικά συναισθήματα συχνά πηγάζουν από εμάς τους ίδιους και όχι από τους άλλους.
- Παρουσιάζεται η τάση να αποδίδουμε τα δικά μας αρνητικά συναισθήματα στους «αντιπάλους» μας, παραβλέποντας όσα κοινά έχουμε μαζί τους.
- Σύμφωνα με επιστημονικές έρευνες, η απλουστευτική σκέψη και οι ακραίες απόψεις μπορεί να οδηγήσουν στην επιθυμία να βλάψουμε άλλους.
- Οι αναγνώστες καλούνται να εντοπίζουν την υπερβολική απλοποίηση και να επιδιώκουν τη σύνδεση με τους άλλους, ώστε οι συγκρούσεις να μετασχηματίζονται σε θετικές εμπειρίες.
- Υπογραμμίζεται ότι για να κατανοήσουμε τους άλλους χρειάζεται σύνθετη σκέψη και αποφυγή απλοϊκών, αρνητικών εικόνων.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/i-kolasi-kryvetai-stoys-alloys-i-mesa-mas/11000
