Η αμερικανική ομοσπονδιακή επιτροπή εμβολιασμών, την οποία αναδιοργάνωσε πρόσφατα ο υπουργός Υγείας των ΗΠΑ, Robert F. Kennedy Jr., ψήφισε κατά της χρήσης αντιγριπικών εμβολίων με θειομερσάλη, συντηρητικό που περιέχει υδράργυρο. Πρόκειται για δραματική αλλαγή στην πολιτική των εμβολίων, αφού οι υγειονομικές αρχές διεθνώς θεωρούν εδώ και χρόνια ασφαλή τη θειομερσάλη, η οποία πλέον χρησιμοποιείται μόνο σε λίγα πολυδόσια εμβόλια κατά της γρίπης.
Εδώ και χρόνια, ο RFK Jr. στρέφεται κατά του συγκεκριμένου συστατικού των εμβολίων και το συνδέει με τον αυτισμό. Ωστόσο, εκτεταμένες επιστημονικές μελέτες έχουν καταρρίψει ευρέως την ύπαρξη αυτής της σχέσης.
Ο Edward Beamer, λέκτορας Φαρμακολογίας στο Sheffield Hallam University, αναλύει τις παρανοήσεις πίσω από την καταδίκη της θειομερσάλης στα παιδικά εμβόλια.
Από τη δεκαετία του 1930, η θειομερσάλη χρησιμοποιείται ως συντηρητικό σε εμβόλια. Είναι οργανική χημική ένωση που περιέχει υδράργυρο, και η δράση της βασίζεται στην ικανότητα του μετάλλου να παρεμποδίζει τη λειτουργία ενζύμων μικροοργανισμών, όπως τα βακτήρια και οι μύκητες. Έτσι εμποδίζεται η μόλυνση των εμβολίων όσο φυλάσσονται σε φιαλίδια. Παράλληλα, ο υδράργυρος είναι γνωστή ισχυρή τοξίνη που επηρεάζει τα εγκεφαλικά κύτταρα.
Οι ιδιότητες που καθιστούν τη θειομερσάλη αποτελεσματικό συντηρητικό εξηγούν σε μεγάλο βαθμό και την τοξικότητα του υδραργύρου για τα εγκεφαλικά κύτταρα. Η ουσία παρεμβαίνει σε βασικές κυτταρικές βιολογικές λειτουργίες, μεταβάλλοντας τη δομή ενζύμων και πρωτεϊνών.
Στον εγκέφαλο, οι συνέπειες μπορεί να περιλαμβάνουν υπερδραστηριότητα των νευρώνων, διαταραχή στον τρόπο που αξιοποιούν την ενέργεια, αύξηση της φλεγμονής και νέκρωση νευρώνων. Η δηλητηρίαση από υδράργυρο ενδέχεται να βλάψει τη λειτουργία του εγκεφάλου και στους ενήλικες, αλλά τα βρέφη είναι ακόμη πιο ευάλωτα.
Οι τοξικές ιδιότητες του υδραργύρου είναι γνωστές εδώ και πολύ καιρό. Στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι βιομηχανικές δραστηριότητες απελευθέρωναν υδράργυρο σε θάλασσες και ποτάμια, όπου το στοιχείο συσσωρευόταν στους ιστούς ψαριών και οστρακοειδών. Η υπερβολική κατανάλωση μολυσμένων θαλασσινών μπορεί να επιφέρει σοβαρές νευρολογικές επιπτώσεις. Με αφορμή αυτόν τον κίνδυνο, περιβαλλοντολόγοι όρισαν ασφαλή επίπεδα έκθεσης στον υδράργυρο.
Οι φόβοι για τον υδράργυρο στα εμβόλια ενισχύθηκαν όταν έγινε γνωστό ότι ορισμένα παιδιά, μετά τη λήψη πολλών εμβολίων, ενδέχεται να ξεπερνούσαν τα όρια ασφαλούς έκθεσης στον υδράργυρο. Τα όρια είχαν προκύψει από μελέτες περιβαλλοντικής τοξικότητας. Ωστόσο, η επίδραση του υδραργύρου στον εγκέφαλο εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη χημική μορφή στην οποία προσλαμβάνεται
Μεθυλυδράργυρος και αιθυλυδράργυρος
Στη ρύπανση που προέρχεται από βιομηχανικές διεργασίες συναντάται μεθυλυδράργυρος. Αντίθετα, στη θειομερσάλη χρησιμοποιείται αιθυλικός υδράργυρος.
Οι δύο μορφές έχουν ελαφρώς διαφορετική μοριακή δομή, με ουσιαστικές συνέπειες: ο μεθυλυδράργυρος διαθέτει ένα επιπλέον άτομο άνθρακα και δύο επιπλέον άτομα υδρογόνου σε σχέση με τον αιθυλικό υδράργυρο. Αυτή η μικρή διαφορά επηρεάζει αισθητά τη συμπεριφορά των δύο ενώσεων μέσα στο σώμα, ιδίως το πόσο διαλύονται στα λίπη.
Στη φαρμακοκινητική —τον κλάδο που εξετάζει την πορεία των φαρμάκων και άλλων μορίων μέσα στον οργανισμό— σημαντικό ρόλο έχει η λιποδιαλυτότητα. Οι κυτταρικές μεμβράνες αποτελούνται από λιπαρές ουσίες, επομένως το κατά πόσο ένα μόριο διαλύεται στο λίπος καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την ικανότητά του να τις διαπερνά και να κινείται στο σώμα.
Η ιδιότητα αυτή καθορίζει επίσης την απορρόφηση ενός μορίου στο αίμα, τη διασπορά του στους ιστούς, τη διάσπασή του από τον οργανισμό σε άλλες χημικές ουσίες και, τελικά, την αποβολή του.
Σε σύγκριση με τον αιθυλυδράργυρο της θειομερσάλης, ο μεθυλυδράργυρος που προέρχεται από την περιβαλλοντική ρύπανση διαλύεται περισσότερο στα λίπη. Ως αποτέλεσμα, παραμένει και συσσωρεύεται ευκολότερα στους ιστούς, ενώ η απομάκρυνσή του από το σώμα γίνεται πιο αργά.
Παράλληλα, ο μεθυλυδράργυρος μπορεί να περάσει ευκολότερα τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και να παραμείνει στον εγκέφαλο σε υψηλότερες συγκεντρώσεις επί μεγαλύτερο διάστημα. Επομένως, οι προδιαγραφές ασφάλειας για τον μεθυλικό υδράργυρο δεν ήταν πιθανό να αποτυπώνουν με ακρίβεια την ασφάλεια του αιθυλυδραργύρου.
Η διεθνής μεταστροφή της πολιτικής εν μέσω της καχυποψίας του κοινού
Παρότι οι ανησυχίες για την επιφυλακτικότητα απέναντι στα εμβόλια, την αύξηση των διαγνώσεων αυτισμού και το ενδεχόμενο σύνδεσής του με τα παιδικά εμβόλια συνέβαλαν στην απόφαση να καταργηθεί σχεδόν πλήρως η θειομερσάλη από τα παιδικά εμβόλια στις Ηνωμένες Πολιτείες το 2001 και στο Ηνωμένο Βασίλειο από το 2003 έως το 2005.
Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής έλαβαν υπόψη όχι μόνο τις βιολογικές εκτιμήσεις, αλλά και τον κίνδυνο ο φόβος για τα εμβόλια να αποδυναμώσει τις προσπάθειες εμβολιασμού και να ενισχύσει την εξάπλωση λοιμωδών νοσημάτων.
Η Δανία συγκαταλέχθηκε στις πρώτες χώρες που εξέτασαν το ζήτημα, αφού αφαίρεσε τη θειομερσάλη από τα παιδικά εμβόλια το 1992. Οι ερευνητές αντιπαρέβαλαν τα ποσοστά αυτισμού πριν και μετά την αλλαγή, καθώς και με εκείνα αντίστοιχων χωρών όπου η ουσία εξακολουθούσε να χρησιμοποιείται. Μεγάλες μελέτες έχουν καταλήξει με βεβαιότητα ότι η θειομερσάλη δεν ευθύνεται για τον αυτισμό ή τις νευροαναπτυξιακές διαταραχές.
Αν και τα στοιχεία δείχνουν συντριπτικά ότι η θειομερσάλη είναι ασφαλής, σήμερα σπάνια περιλαμβάνεται στα παιδικά εμβόλια σε χώρες υψηλού εισοδήματος. Εκεί έχει αντικατασταθεί από εμβόλια χωρίς συντηρητικά, τα οποία πρέπει να φυλάσσονται σε φιαλίδια μίας δόσης.
Η χρήση ενός φιαλιδίου για την αποθήκευση πολλών δόσεων εμβολίου εξακολουθεί, ωστόσο, να αποτελεί ιδιαίτερα χρήσιμη λύση σε περιοχές με περιορισμένους πόρους, σε πανδημίες και όταν απαιτούνται γρήγορες εκστρατείες εμβολιασμού μεγάλης κλίμακας, όπως συμβαίνει συχνά με τη γρίπη.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και άλλοι διεθνείς φορείς υγείας εξακολουθούν να τάσσονται υπέρ της χρήσης θειομερσάλης. Όπως επισημαίνουν, τα οφέλη από τον εμβολιασμό είναι πολύ μεγαλύτερα από τους θεωρητικούς κινδύνους που αποδίδονται στην έκθεση σε μικρές ποσότητες υδραργύρου.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/news/theiomersali-to-kokkino-pani-gia-ton-amerikano-ypoyrgo-ygeias-sta-paidika-emvolia-poia-einai-i-epistimoniki-alitheia-2/12802
