Το άρθρο εξετάζει γιατί οι άνθρωποι λένε ψέματα, κατά μέσο όρο μία ή δύο φορές την ημέρα, συχνά με τη μορφή λευκών ψεμάτων, ώστε να προστατεύσουν τις σχέσεις τους ή τον εαυτό τους.
Παρουσιάζονται οι διαφορές ανάμεσα στα καλοπροαίρετα ψέματα και σε εκείνα που εξυπηρετούν προσωπικά συμφέροντα. Το ψυχαναγκαστικό ψέμα εξετάζεται επίσης ως πιθανό σύμπτωμα διαταραχής.
Το κείμενο προτείνει πρακτικούς τρόπους για να διαχειριστείτε την ψευδή συμπεριφορά: να αξιολογήσετε την πηγή, να καταγράψετε όσα αισθάνεστε, να προετοιμαστείτε πριν από τη συζήτηση, να εξετάσετε το ενδεχόμενο παρεξήγησης και να διατηρήσετε την ψυχραιμία σας θέτοντας σαφή όρια.
Οι άνθρωποι λένε ψέματα κατά μέσο όρο μία ή δύο φορές την ημέρα. Συνήθως πρόκειται για τα αποκαλούμενα «λευκά ψέματα», δηλαδή για μικρές ή ακίνδυνες ανακρίβειες που λέγονται με σκοπό να μην πληγωθεί κάποιος.
Ορισμένες μελέτες υπολογίζουν ότι το ποσοστό είναι ακόμη υψηλότερο: το 59% των ενηλίκων φέρεται να λέει ψέματα από μία έως και πέντε φορές την ημέρα. Τα ερευνητικά ευρήματα δείχνουν, επίσης, ότι οι άνδρες είναι πιο επιρρεπείς στο ψέμα σε σύγκριση με τις γυναίκες.
Τα ψέματα, βέβαια, δεν έχουν όλα την ίδια βαρύτητα. Ωστόσο, ακόμη και αν πρόκειται για κάτι μικρό, η υποψία ότι ένα αγαπημένο σας πρόσωπο αποκρύπτει την αλήθεια μπορεί να δυσκολέψει τη διατήρηση της ψυχραιμίας σας.
Για ποιους λόγους λέμε ψέματα;
Το ψέμα αποτελεί σύνθετη κοινωνική συμπεριφορά, η οποία μπορεί να υποκινείται από διαφορετικά κίνητρα. Κατά ορισμένους ερευνητές, υπάρχουν δύο κύριοι τύποι: τα ψέματα που αποσκοπούν στην προστασία μιας σχέσης και εκείνα που προστατεύουν το ίδιο το άτομο. Άλλες μελέτες τα διακρίνουν σε ψεύδη με επίκεντρο τους άλλους και σε ψεύδη με επίκεντρο τον εαυτό.
Οι δύο προσεγγίσεις συμφωνούν σε ένα βασικό σημείο: τα ψέματα διαφέρουν μεταξύ τους. Κάποια ενδέχεται να ωφελήσουν τις σχέσεις, ενώ άλλα να τις υπονομεύσουν. Στις σχέσεις είναι συχνά τα ψέματα που λέγονται με γνώμονα τους άλλους, με πρόθεση που συνήθως είναι καλοπροαίρετη.
Τα ψέματα που εξυπηρετούν το ίδιο το άτομο, αντίθετα, αποσκοπούν στη διαχείριση μιας κατάστασης προς όφελός του και έχουν σαφώς λιγότερο αλτρουιστικά κίνητρα. Έρευνα αποκαλύπτει ότι, ακόμη κι αν δεν αποκαλυφθούν, τέτοια ψεύδη μπορεί να περιορίσουν την κοινωνική σύνδεση. Ένας λόγος είναι ότι όσοι ψεύδονται συχνά θεωρούν πως και οι άλλοι κάνουν το ίδιο.
Το ψυχαναγκαστικό ή παθολογικό ψέμα, δηλαδή όταν κάποιος λέει πέντε ή περισσότερα ψέματα ημερησίως, μπορεί να αποτελεί σύμπτωμα διαταραχής προσωπικότητας. Μπορεί, ωστόσο, να συνιστά και ξεχωριστή διαταραχή.
Τρόποι διαχείρισης των ψεμάτων
Το να πιστεύετε ότι κάποιος σας είπε ψέματα μπορεί εύλογα να σας κάνει να νιώσετε πληγωμένοι ή προδομένοι. Πριν, όμως, προχωρήσετε σε κατηγορία, υπάρχουν ορισμένα βήματα που μπορείτε να ακολουθήσετε για να χειριστείτε την κατάσταση:
1. Ελέγξτε ποιος σας μεταφέρει την πληροφορία
Όταν ακούμε κάτι που δεν συμφωνεί με όσα γνωρίζουμε, μπορεί αυθόρμητα να θεωρήσουμε ότι κάποιος ψεύδεται για να μας βλάψει. Προτού αντιδράσετε, σκεφτείτε τη σχέση σας με το συγκεκριμένο άτομο. Ένας στενός φίλος που κατά κανόνα σας στηρίζει, για παράδειγμα, μπορεί να δικαιολογεί διαφορετική αντιμετώπιση από έναν συνάδελφο που σας υποτιμά διαρκώς.
2. Σημειώστε όσα αισθάνεστε και βιώνετε
Αν υποψιάζεστε ότι κάποιος ψεύδεται ή σας κάνει gaslighting, αμφισβητώντας όσα σας λέει, δοκιμάστε να σημειώνετε σε ημερολόγιο τα γεγονότα και τα συναισθήματά σας. Η καταγραφή μπορεί να σας βοηθήσει να μείνετε σταθεροί στη δική σας οπτική.
3. Σχεδιάστε τι θα πείτε πριν από την αντιπαράθεση
Πριν ανοίξετε τη συζήτηση, ξεκαθαρίστε ποια είναι τα βασικά σημεία που θέλετε να θίξετε και δοκιμάστε να τα διατυπώσετε φωναχτά. Όταν τα συναισθήματα είναι έντονα, μπορεί εύκολα να χάσετε τον ειρμό σας ή να απομακρυνθείτε από το θέμα. Η εκ των προτέρων εξάσκηση ενδέχεται να σας διευκολύνει.
4. Εξετάστε αν πρόκειται για παρεξήγηση
Μην αποκλείετε το ενδεχόμενο να έχει γίνει απλώς κάποια παρεξήγηση. Αν επιλέξετε να μιλήσετε σε κάποιον για ένα ψέμα, προσεγγίστε τον με καλή πρόθεση και αφήστε τον να δώσει τη δική του εξήγηση. Αναφέρετε τι πληροφορίες έχετε και ακούστε τι πιστεύει ότι συνέβη.
5. Κρατήστε την ψυχραιμία σας και θέστε όρια
Αν διαπιστώσετε ότι κάποιος σας είπε ένα σοβαρό ψέμα, προσπαθήστε να διατηρήσετε την ψυχραιμία σας. Είναι σημαντικό να ορίσετε τα όριά σας, ιδίως όταν κάποιος σάς έχει πει ψέματα. Να θυμάστε πως τα όρια δεν σημαίνουν ότι υπαγορεύετε στους άλλους πώς να συμπεριφέρονται, αφού δεν μπορούμε να ελέγξουμε τη συμπεριφορά τους. Αντίθετα, αφορούν τις ξεκάθαρες προσδοκίες σας για το τι θα ακολουθήσει, αν κάποιος δεν τα σεβαστεί.
Συνοπτικά
- Κατά μέσο όρο, οι άνθρωποι λένε ένα ή δύο ψέματα την ημέρα, συνήθως «λευκά» ψέματα με στόχο να προστατεύσουν τις σχέσεις τους ή τον εαυτό τους.
- Υπάρχουν ψέματα με καλή πρόθεση και ψέματα που εξυπηρετούν προσωπικά οφέλη, ενώ τα ψυχαναγκαστικά ψέματα συνδέονται με διαταραχές.
- Για να αντιμετωπίσετε την ψευδή συμπεριφορά, διερευνήστε από πού προέρχεται το ψέμα και σημειώστε τα συναισθήματά σας.
- Πριν από μια συζήτηση, προετοιμαστείτε και λάβετε υπόψη ότι ενδέχεται να έχει υπάρξει παρεξήγηση.
- Όταν έρχεστε αντιμέτωποι με κάποιον που σας είπε ψέματα, παραμείνετε ήρεμοι και διατυπώστε με σαφήνεια τα όριά σας.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/giati-mas-exapatoyn-4-apotelesmatikoi-tropoi-antimetopisis/12914
