Μελέτη του MedUni της Βιέννης εντόπισε ότι τα μικροπλαστικά και τα νανοπλαστικά μπορούν να προκαλέσουν κακοήθεις μεταλλάξεις σε πνευμονικά κύτταρα, εντείνοντας τις ανησυχίες για τις επιπτώσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην υγεία.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, υγιή κύτταρα των πνευμόνων προσλαμβάνουν μικρότερα σωματίδια πολυστυρενίου και παρουσιάζουν βιολογικές μεταβολές, ανάμεσά τους βλάβη στο DNA και ενεργοποίηση οδών σηματοδότησης που συνδέονται με την ανάπτυξη καρκίνου.
Τα αποτελέσματα καθιστούν αναγκαία την περαιτέρω διερεύνηση των μακροχρόνιων επιδράσεων των μικροπλαστικών στην αναπνευστική υγεία, ενώ παράλληλα αναδεικνύουν την επείγουσα ανάγκη περιορισμού των πλαστικών αποβλήτων.
Αν και το αναπνευστικό σύστημα αποτελεί βασική πύλη εισόδου των μικροπλαστικών και των νανοπλαστικών (MNPs) από τον αέρα στον οργανισμό, οι γνώσεις για το πώς αυτά τα πολύ μικρά σωματίδια επηρεάζουν τους πνεύμονες παραμένουν περιορισμένες.
Για πρώτη φορά, ερευνητές του MedUni της Βιέννης έδειξαν ότι τα μικροπλαστικά και τα νανοπλαστικά είναι δυνατό να προκαλέσουν κακοήθεις μεταβολές στα πνευμονικά κύτταρα, οι οποίες συνδέονται με την ανάπτυξη καρκίνου. Η εργασία δημοσιεύτηκε στο Journal of Hazardous Materials και επαναφέρει στο προσκήνιο την επείγουσα ανάγκη για μέτρα περιορισμού των πλαστικών αποβλήτων.
Οι επιστήμονες μελέτησαν την αλληλεπίδραση των μικρο- και νανοπλαστικών πολυστυρενίου (PS-MNPs) με διαφορετικά είδη πνευμονικών κυττάρων. Το πολυστυρένιο χρησιμοποιείται ευρέως σε αντικείμενα καθημερινής χρήσης, όπως στις συσκευασίες τροφίμων και σε είδη μίας χρήσης, μεταξύ των οποίων τα κεσεδάκια γιαουρτιού και τα ποτήρια καφέ για takeaway.
Ένα αξιοσημείωτο εύρημα ήταν ότι τα υγιή, μη κακοήθη κύτταρα των πνευμόνων προσλαμβάνουν πολύ περισσότερα από τα κακοήθη καρκινικά κύτταρα τα ιδιαίτερα μικρά σωματίδια PS-MNPs, μεγέθους 0,00025 χιλιοστών. Παράλληλα, αντιδρούν με βιολογικές μεταβολές που αναδεικνύουν ξανά τους κινδύνους για την υγεία από τα μικροπλαστικά και τα νανοπλαστικά.
Η επαφή με τα σωματίδια συνδέθηκε στα υγιή κύτταρα με εντονότερη κυτταρική μετανάστευση, βλάβες στο DNA και οξειδωτικό στρες. Ενεργοποιήθηκαν επίσης οδοί σηματοδότησης που ενισχύουν την κυτταρική ανάπτυξη και επιβίωση — διεργασίες που θεωρούνται πρώιμες ενδείξεις ανάπτυξης καρκίνου.
«Ιδιαίτερα εντυπωσιακή ήταν η μειωμένη ικανότητα των υγιών κυττάρων να επιδιορθώνουν τις βλάβες του DNA και η ταυτόχρονη ενεργοποίηση ορισμένων σηματοδοτικών οδών που κανονικά προάγουν την κυτταρική ανάπτυξη», ανέφερε η επικεφαλής της μελέτης Karin Schelch.
Με τις ίδιες συνθήκες, τα καρκινικά κύτταρα του πνεύμονα επηρεάστηκαν σχετικά λίγο. Αντίθετα, ακόμη και μια σύντομη έκθεση σε μικροπλαστικά και νανοπλαστικά θα μπορούσε να οδηγήσει τα υγιή πνευμονικά κύτταρα σε κατεύθυνση που σχετίζεται με κακοήθεις αλλαγές. Τα πιο πρόσφατα αποτελέσματα δείχνουν ακόμη ότι τα σωματίδια πολυστυρενίου ενεργοποίησαν τους αμυντικούς μηχανισμούς των κυττάρων.
«Παρατηρήσαμε την ενεργοποίηση των αντιοξειδωτικών αμυντικών συστημάτων -μια ένδειξη ότι τα κύτταρα αμύνονται ενεργά ενάντια στο στρες που προκαλείται από τα πλαστικά σωματίδια», σημειώνει η πρώτη συγγραφέας Büsra Ernhofer.
Οι πνεύμονες αποτελούν μία από τις κύριες οδούς έκθεσης σε αερομεταφερόμενα μικροπλαστικά, όμως μέχρι τώρα υπήρχαν περιορισμένα στοιχεία για την αλληλεπίδρασή τους με τα κύτταρα του πνευμονικού ιστού. «Τα δεδομένα που είναι τώρα διαθέσιμα παρέχουν αρχικές ενδείξεις ότι τα υγιή πνευμονικά κύτταρα αντιδρούν με τρόπο που προκαλεί ανησυχία».
Τα αποτελέσματα γεννούν νέα ερωτήματα για την ενδεχόμενη σύνδεση της πλαστικής ρύπανσης με τις χρόνιες παθήσεις των πνευμόνων και την ανάπτυξη καρκίνου. Αναδεικνύουν, επίσης, την ανάγκη τόσο για διεπιστημονική μελέτη στο πεδίο όπου συναντώνται η περιβαλλοντική ιατρική και η βιολογία του καρκίνου όσο και για δράση με στόχο τη μείωση των πλαστικών αποβλήτων. Οι μακροπρόθεσμες συνέπειες της έκθεσης των πνευμόνων σε MNP παραμένουν αδιευκρίνιστες και, όπως επισημαίνει η ερευνητική ομάδα, χρειάζεται να εξεταστούν επειγόντως.
Περισσότερες πληροφορίες: Büsra Ernhofer et al, Small Particles, Big Problems: Polystyrene nanoparticles induce DNA damage, oxidative stress, migration, and mitogenic pathways predominantly in non-malignant lung cells, Journal of Hazardous Materials (2025). DOI: 10.1016/j.jhazmat.2025.139129.
Συνοπτική παρουσίαση
- Μελέτη του MedUni της Βιέννης διαπίστωσε ότι τα μικροπλαστικά μπορούν να προκαλέσουν κακοήθεις μεταλλάξεις στα κύτταρα των πνευμόνων.
- Τα υγιή πνευμονικά κύτταρα προσλαμβάνουν περισσότερα σωματίδια πολυστυρενίου και εμφανίζουν βιολογικές μεταβολές, όπως βλάβη στο DNA και ενεργοποίηση οδών που συνδέονται με την ανάπτυξη καρκίνου.
- Τα ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη για περαιτέρω μελέτη των μακροχρόνιων επιδράσεων των μικροπλαστικών στην αναπνευστική υγεία.
- Η έρευνα ενισχύει την ανησυχία για την πλαστική ρύπανση και την ανάγκη περιορισμού των πλαστικών αποβλήτων.
- Οι πνεύμονες είναι βασική οδός έκθεσης σε μικροπλαστικά, ενώ τα ευρήματα θέτουν νέα ερωτήματα για πιθανές συνδέσεις με χρόνιες πνευμονικές παθήσεις και καρκίνο.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/ta-mikroplastika-pyrodotoyn-epikindynes-metallaxeis-sta-pneymonika-kyttara/15243
