Η επανάληψη φαίνεται να συμβάλλει στην ανάπτυξη της κριτικής σκέψης, επιβεβαιώνοντας την αρχαία ρήση πως αποτελεί τη μητέρα της μάθησης.
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη Σουηδών επιστημόνων, η συχνή έκθεση σε απλά αλλά ουσιαστικά ερωτήματα μπορεί να ενισχύσει την ικανότητα να ξεχωρίζουμε τα ισχυρά επιχειρήματα από τα αδύναμα, ακόμη κι αν δεν έχουμε λάβει επίσημη εκπαίδευση.
Στην καθημερινή ζωή, η κριτική σκέψη είναι απαραίτητη: μας επιτρέπει να κρίνουμε πιο αποτελεσματικά τις πληροφορίες που λαμβάνουμε και να καταλήγουμε σε αποφάσεις με καλύτερη ενημέρωση.
Η αρχαιοελληνική φράση «επανάληψις, μήτηρ πάσης μαθήσεως», δηλαδή ότι η επανάληψη αποτελεί τη μητέρα κάθε μάθησης, μοιάζει να επιβεβαιώνεται ξανά και στο πεδίο της κριτικής σκέψης. Καθώς οι πληροφορίες γύρω μας πληθαίνουν, γίνεται όλο και πιο σημαντικό να μπορούμε να αξιολογούμε ιδέες και επιχειρήματα. Πώς, όμως, θα μάθουμε να διαχωρίζουμε τα ισχυρά επιχειρήματα από τα αδύναμα και να λαμβάνουμε καλύτερες αποφάσεις;
Σουηδοί ερευνητές αναφέρουν σε πρόσφατη μελέτη ότι για την κριτική σκέψη δεν απαιτείται η κατανόηση περίπλοκων θεωριών. Αντίθετα, μπορεί να βοηθήσει η συστηματική χρήση απλών ερωτήσεων που μπορούμε όλοι να απευθύνουμε στον εαυτό μας, όταν εξετάζουμε καινούργιες πληροφορίες.
Η επανάληψη ως βάση για την ενίσχυση της κριτικής σκέψης
Για να καλλιεργήσουμε την κριτική μας σκέψη, μπορούμε να αρχίσουμε απευθύνοντας στον εαυτό μας ορισμένα απλά, αλλά ουσιαστικά ερωτήματα όταν συναντάμε νέες πληροφορίες ή επιχειρήματα. Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Γκέτεμποργκ έβαλαν 1.219 ενήλικες από τη Σουηδία να αξιολογήσουν έξι πολιτικά επιχειρήματα, σχετικά με διάφορους τομείς. Σε κάθε συμμετέχοντα παρουσιάστηκαν, με τυχαία σειρά, τρία ισχυρά και τρία αδύναμα επιχειρήματα.
Όσοι διάβασαν πολλές φορές τις ίδιες οδηγίες παρουσίασαν αξιοσημείωτη βελτίωση στην αναγνώριση αδύναμων επιχειρημάτων. Ειδικότερα, η επανειλημμένη έκθεση σε ερωτήσεις κριτικής σκέψης έκανε τους συμμετέχοντες πιο επιφυλακτικούς απέναντι στα αδύναμα επιχειρήματα, χωρίς να επηρεάσει τη δίκαιη αξιολόγηση των ισχυρών. Το εύρημα δείχνει πως η απλή επανάληψη τέτοιων ερωτήσεων μπορεί να βελτιώσει τη διάκριση ανάμεσα στο σωστό και το λανθασμένο, ακόμη και χωρίς επίσημη εκπαίδευση ή εκτενείς συζητήσεις.
Το κύριο εύρημα είναι ότι η επανάληψη δεν ενισχύει μόνο τη μνήμη των γεγονότων, αλλά καλλιεργεί και τον τρόπο σκέψης που απαιτεί η κριτική ανάλυση. Παράλληλα, οξύνει την ικανότητά μας να αναγνωρίζουμε αδύναμα επιχειρήματα και να εξετάζουμε τα ζητήματα με πιο παρατηρητικό μάτι.
Πώς χρησιμεύει η κριτική σκέψη στην καθημερινή ζωή
Παρότι η συγκεκριμένη έρευνα εξέτασε πολιτικά επιχειρήματα, οι αρχές της κριτικής σκέψης εφαρμόζονται και σε πολλούς άλλους τομείς. Κάθε ημέρα αντιμετωπίζουμε πληθώρα αποφάσεων, από τις λιγότερο σημαντικές έως τις σοβαρότερες. Η προσεκτική αξιολόγηση επιχειρημάτων και όσων ακούμε γύρω μας αποτελεί πολύτιμο εφόδιο για τη διαφύλαξη της ευημερίας μας.
Ποιες κινήσεις μπορούμε, λοιπόν, να κάνουμε από εδώ και πέρα;
- Κάνουμε ουσιαστικές ερωτήσεις: Αν διαβάζουμε μια είδηση, ακούμε μια συμβουλή ή ενημερωνόμαστε για μια νέα τάση, αξίζει να κάνουμε μια παύση και να εξετάσουμε ποιος διατυπώνει την άποψη ή το επιχείρημα, αν διαθέτει ειδίκευση στο θέμα και αν υπάρχουν στοιχεία που το τεκμηριώνουν. Η επανάληψη έχει σημασία: όσο περισσότερο καλλιεργούμε αυτή τη νοοτροπία, τόσο πιο αυθόρμητη γίνεται. Ας συνηθίσουμε να ελέγχουμε τα επιχειρήματα με κριτική σκέψη.
- Διατηρούμε την περιέργειά μας: Όταν οι πληροφορίες διακινούνται γρήγορα, ας αφιερώνουμε χρόνο για να τις εξετάζουμε σε βάθος και να ακούμε διαφορετικές απόψεις.
Με λίγα λόγια
- Η επανάληψη συμβάλλει ουσιαστικά στην ανάπτυξη της κριτικής σκέψης, όπως υποδηλώνει και η αρχαία ρήση ότι είναι η μητέρα της μάθησης.
- Σουηδική έρευνα δείχνει ότι η επανειλημμένη έκθεση σε απλά ερωτήματα μπορεί να βελτιώσει τη διάκριση ανάμεσα σε ισχυρά και αδύναμα επιχειρήματα.
- Η κριτική σκέψη μάς χρησιμεύει καθημερινά, βοηθώντας μας να αξιολογούμε πληροφορίες και να παίρνουμε αποφάσεις με καλύτερη ενημέρωση.
- Στη μελέτη, όσοι ήρθαν επανειλημμένα αντιμέτωποι με ερωτήσεις κριτικής σκέψης έγιναν πιο επιφυλακτικοί απέναντι στα αδύναμα επιχειρήματα.
- Η επανάληψη ενισχύει τη μνήμη και τις δεξιότητες κριτικής ανάλυσης, υποστηρίζοντας καλύτερες αποφάσεις.
- Χρήσιμο είναι να θέτουμε ουσιαστικά ερωτήματα και να δείχνουμε περιέργεια για τις πληροφορίες που συναντάμε.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/apofaseis-einai-i-epanalipsi-to-mystiko-gia-exairetiki-kritiki-skepsi/18274
