Μια νέα έρευνα του Rutgers δείχνει ότι ο περιορισμός της πρωτεΐνης στη διατροφή ενδέχεται να μειώσει τον κίνδυνο καρκίνου του ήπατος ή να καθυστερήσει την εξέλιξή του σε άτομα με μειωμένη ηπατική λειτουργία. Σε πειράματα με ποντίκια, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η διατροφή χαμηλή σε πρωτεΐνες περιόρισε την ανάπτυξη των όγκων και αύξησε την επιβίωση.
Πιθανή εξήγηση για το αποτέλεσμα είναι η συσσώρευση αμμωνίας, η οποία μπορεί να ενισχύσει τα καρκινικά κύτταρα. Οι ειδικοί επισημαίνουν πως κάθε αλλαγή στη διατροφή πρέπει να γίνεται με ιατρική καθοδήγηση, αφού η κατάλληλη ισορροπία εξαρτάται από την κατάσταση του ήπατος.
Για όσους έχουν μειωμένη ηπατική λειτουργία, μια απλή διατροφική αλλαγή —η κατανάλωση λιγότερης πρωτεΐνης— μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό του κινδύνου καρκίνου του ήπατος ή στην επιβράδυνση της εξέλιξής του.
Σύμφωνα με μελέτη υπό την καθοδήγηση του Rutgers, η οποία δημοσιεύτηκε στο Science Advances, η δίαιτα με χαμηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες περιόρισε την ανάπτυξη ηπατικών όγκων και τους θανάτους από καρκίνο στα ποντίκια. Η έρευνα ανέδειξε έναν μηχανισμό μέσω του οποίου η μειωμένη ικανότητα του ήπατος να διαχειρίζεται τα απόβλητα μπορεί άθελά της να ενισχύσει τον καρκίνο.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο καρκίνος του ήπατος συγκαταλέγεται στους πιο θανατηφόρους πρωτοπαθείς καρκίνους, με την πενταετή επιβίωση να ανέρχεται περίπου στο 22%. Η Αμερικανική Εταιρεία Καρκίνου υπολογίζει πως το 2025 καταγράφηκαν 42.240 νέα περιστατικά και 30.090 θάνατοι.
Πολύ μεγαλύτερος είναι ο αριθμός των κατοίκων των ΗΠΑ που έχουν μειωμένη ηπατική λειτουργία και αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο καρκίνου. Λιπώδη νόσο του ήπατος έχει περίπου ένας στους τέσσερις ενήλικες στις ΗΠΑ· η συγκεκριμένη πάθηση, μαζί με την ιογενή ηπατίτιδα και την υψηλή κατανάλωση αλκοόλ, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο τόσο για κίρρωση όσο και για καρκίνο.
Ο ρόλος της πρωτεΐνης στη λειτουργία του ήπατος
«Εάν έχετε ηπατική νόσο ή βλάβη που εμποδίζει το ήπαρ σας να λειτουργήσει σωστά, θα πρέπει να εξετάσετε σοβαρά το ενδεχόμενο μείωσης της πρόσληψης πρωτεΐνης για να μειώσετε τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του ήπατος», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας Wei-Xing Zong, διακεκριμένος καθηγητής στη Σχολή Φαρμακευτικής Ernest Mario του Rutgers και μέλος του Προγράμματος Μεταβολισμού και Ανοσολογίας του Καρκίνου στο Ινστιτούτο Καρκίνου Rutgers, το μοναδικό Ολοκληρωμένο Κέντρο Καρκίνου στην πολιτεία με ορισμό από το NCI.
Κατά τη διάσπαση της πρωτεΐνης που καταναλώνουν οι άνθρωποι, το άζωτο μπορεί να μετατραπεί σε αμμωνία, η οποία είναι τοξική για τον οργανισμό και τον εγκέφαλο. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, ένα υγιές ήπαρ μετατρέπει την αμμωνία σε ακίνδυνη ουρία, που απομακρύνεται με τα ούρα.
«Η κλινική παρατήρηση ότι ο μηχανισμός χειρισμού αμμωνίας του ήπατος είναι συνήθως μειωμένος σε ασθενείς με καρκίνο του ήπατος είναι δεκαετιών», ανέφερε ο Zong. «Το ερώτημα που παρέμεινε αναπάντητο μέχρι τώρα είναι αν αυτή η βλάβη και η προκύπτουσα συσσώρευση αμμωνίας είναι συνέπεια του καρκίνου ή ένας παράγοντας που οδηγεί στην ανάπτυξη του όγκου».
Ο σχεδιασμός της έρευνας με πειραματόζωα
Η ομάδα του Zong θέλησε να διαπιστώσει αν η μειωμένη επεξεργασία αμμωνίας συμβάλλει στον καρκίνο ή αποτελεί απλώς συνέπειά του. Για τον σκοπό αυτό, προκάλεσε όγκους στο ήπαρ ποντικών με τεχνική που δεν κατέστελλε το σύστημα απομάκρυνσης της αμμωνίας. Έπειτα, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν εργαλεία γονιδιακής επεξεργασίας για να απενεργοποιήσουν τα ένζυμα που επεξεργάζονται την αμμωνία σε κάποια, όχι όμως σε όλα, τα ζώα και συνέκριναν τα αποτελέσματα.
Η διαφορά στα αποτελέσματα ήταν έντονη: τα ποντίκια στα οποία είχαν απενεργοποιηθεί τα ένζυμα είχαν υψηλότερα επίπεδα αμμωνίας, μεγαλύτερο φορτίο όγκων και πολύ ταχύτερη θνησιμότητα από τα ζώα με λειτουργικό σύστημα επεξεργασίας.
Στη συνέχεια, η ομάδα παρακολούθησε την περίσσεια αμμωνίας και βρήκε ότι αυτή μεταφερόταν σε μόρια απαραίτητα για την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων.
«Η αμμωνία μετατρέπεται σε αμινοξέα και νουκλεοτίδια, από τα οποία εξαρτώνται τα καρκινικά κύτταρα για την ανάπτυξή τους», δήλωσε ο Zong.
Η επίδραση της χαμηλής πρωτεΐνης στους όγκους
Αφού προσδιόρισαν τον μηχανισμό, οι ερευνητές προχώρησαν σε μια απλή δοκιμή: περιόρισαν την πρωτεΐνη στη διατροφή, μια παρέμβαση που μπορεί να αφορά άτομα με μειωμένη ηπατική λειτουργία. Τα ποντίκια που έλαβαν τροφή με χαμηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη παρουσίασαν πολύ πιο αργή ανάπτυξη των όγκων και έζησαν σημαντικά περισσότερο σε σύγκριση με όσα έλαβαν τροφή με τυπικά επίπεδα πρωτεΐνης.
Για τα άτομα με υγιές συκώτι δεν προκύπτει λόγος ανησυχίας, καθώς το σύστημά τους είναι σε θέση να διαχειριστεί υψηλή πρόσληψη πρωτεΐνης. Τα ευρήματα, ωστόσο, αφορούν πολλούς ανθρώπους που ζουν με καρκίνο του ήπατος, λιπώδη νόσο του ήπατος, ιογενή ηπατίτιδα ή άλλες μορφές ηπατικής βλάβης.
Ο Zong επισήμανε ότι κάθε αλλαγή στη διατροφή χρειάζεται προηγουμένως συζήτηση με γιατρό. Κατά κανόνα, οι οδηγίες για την αντιμετώπιση του καρκίνου προκρίνουν την αυξημένη πρόσληψη πρωτεΐνης, ώστε οι ασθενείς να διατηρούν μυϊκή μάζα και δύναμη όσο υποβάλλονται σε θεραπεία. Όπως πρόσθεσε, η σωστή αναλογία εξαρτάται πιθανότατα από τη διάγνωση και τη λειτουργία του ήπατος σε κάθε ασθενή, ενώ ο περιορισμός της πρωτεΐνης ενδέχεται να ενδείκνυται για όσους έχουν υψηλά επίπεδα αμμωνίας.
«Η μείωση της κατανάλωσης πρωτεΐνης μπορεί να είναι ο ευκολότερος τρόπος για να μειωθούν τα επίπεδα αμμωνίας», δήλωσε ο Zong.
Περισσότερες πληροφορίες: Xinlu Han et al., Impaired nitrogenous waste clearance promotes hepatocellular carcinoma, Science Advances (2026). DOI: 10.1126/sciadv.aec0766.
Συνοπτική παρουσίαση
- Μελέτη του Rutgers υποδεικνύει ότι η χαμηλότερη πρόσληψη πρωτεΐνης ενδέχεται να περιορίσει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του ήπατος ή να ανακόψει την εξέλιξή του.
- Σε ποντίκια, οι δίαιτες με λιγότερη πρωτεΐνη επιβραδύνουν την ανάπτυξη των όγκων και ενισχύουν την επιβίωση.
- Η διαδικασία συνδέεται με τη συσσώρευση αμμωνίας, η οποία μπορεί να ενισχύσει τα καρκινικά κύτταρα.
- Ο καρκίνος του ήπατος συγκαταλέγεται στους πιο θανατηφόρους, με την πενταετή επιβίωση να ανέρχεται σε περίπου 22%.
- Οι διατροφικές μεταβολές χρειάζονται ιατρική καθοδήγηση, καθώς η κατάλληλη ισορροπία καθορίζεται από την κατάσταση του ήπατος του ασθενούς.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/i-meiosi-proteinon-frenarei-tin-exelixi-toy-karkinoy-sto-ipar/18448
