Το «aspirational clutter», ή ακαταστασία των προσδοκιών, αφορά αντικείμενα που κρατάμε επειδή αντιπροσωπεύουν όσα φιλοδοξούμε να κάνουμε στο μέλλον, όχι την καθημερινότητα που πραγματικά ζούμε. Η παρουσία τους μπορεί να μας επιβαρύνει συναισθηματικά και να μας γεμίζει ενοχές, υπενθυμίζοντας στόχους που δεν έχουμε καταφέρει να πετύχουμε.
Για να περιορίσουμε αυτή την ακαταστασία, μπορούμε να ξεχωρίσουμε όσα αντικείμενα συνδέονται με ταυτότητες του παρελθόντος από εκείνα που απλώς έχουν μείνει αχρησιμοποίητα. Η αποδοχή της σημερινής μας κατάστασης είναι εξίσου σημαντική, όπως και τα πρακτικά και συναισθηματικά οφέλη που μπορεί να έχει η απομάκρυνση περιττών πραγμάτων, ώστε ο χώρος μας να γίνει πιο λειτουργικός και να ανταποκρίνεται καλύτερα στη ζωή μας.
Η ακαταστασία εκδηλώνεται με πολλούς τρόπους: μπορεί να είναι οπτική, ψηφιακή ή να αφορά αντικείμενα από τα οποία αποχωριζόμαστε εύκολα. Κάθε μορφή της χρειάζεται τη δική της αντιμετώπιση. Μία από τις πιο επίμονες είναι το λεγόμενο «aspirational clutter», δηλαδή τα πράγματα που φυλάμε ως σύμβολα του ανθρώπου που θα θέλαμε να γίνουμε, παρότι δεν έχουμε ακόμη κατακτήσει αυτή την εκδοχή του εαυτού μας.
Η απομάκρυνση αυτών των αντικειμένων μπορεί να μας ανακουφίσει ψυχικά, συναισθηματικά και σωματικά. Το aspirational clutter ασκεί μια διαρκή, αν και διακριτική, πίεση, καθώς λειτουργεί σαν υπενθύμιση ότι «πρέπει να κάνουμε περισσότερα». Όταν φεύγουν τα αντικείμενα, υποχωρεί και αυτός ο εσωτερικός θόρυβος.
Ωστόσο, ο αποχωρισμός τους δεν είναι εύκολος. Συχνά είναι δεμένα με όσα περιμέναμε από τον εαυτό μας, με φιλοδοξίες και με πλευρές μας που δεν έγιναν πραγματικότητα. Για να τα αφήσουμε, χρειάζεται να παραδεχτούμε την απόσταση ανάμεσα στις προσδοκίες και στη ζωή μας — κάτι πιο δύσκολο από το απλό άδειασμα ενός ραφιού.
Τι σημαίνει ακαταστασία των προσδοκιών;
Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν πράγματα που δεν κρατάμε για την καθημερινή χρήση τους, αλλά επειδή συμβολίζουν τον άνθρωπο που θα θέλαμε να είμαστε και όχι εκείνον που είμαστε τώρα. Δεν είναι κατ’ ανάγκη άχρηστα: μπορεί να συνδέονται με στόχους, την ταυτότητά μας ή καλές προθέσεις. Όταν όμως μαζεύονται, μπορούν να προκαλέσουν ενοχές και πίεση, καθώς και την αίσθηση ότι έχουμε μείνει στάσιμοι.
Η ακαταστασία αυτή μπορεί να πάρει διάφορες μορφές. Περιλαμβάνει, για παράδειγμα, πράγματα που προορίζονται για μια ζωή όπως τη φανταζόμαστε: σερβίτσια για πάρτι που σχεδιάζουμε αλλά δεν οργανώνουμε ή εξοπλισμό για χόμπι που δεν έχουμε αρχίσει. Πολλά από αυτά συνοδεύονται από ολόκληρα σενάρια που δεν έχουν πραγματοποιηθεί και ίσως να μη γίνουν ποτέ.
Ανάμεσα στα πιο συνηθισμένα παραδείγματα, τα οποία ίσως σας θυμίζουν κάτι, είναι τα εξής:
- Βιβλία που ελπίζουμε να διαβάσουμε κάποια στιγμή
- Όργανα γυμναστικής
- Κουτιά, δοχεία και είδη οργάνωσης
- Κουζινικά που προορίζονται για μια πιο υγιεινή ζωή ή για «όταν θα έχω χρόνο»
- Σημειώσεις
- Ρούχα που δεν μας χωρούν πλέον
Η στρατηγική της ειλικρίνειας
Η αντίληψή μας για τον εαυτό μας δεν συμβαδίζει πάντοτε με την πραγματικότητα, κάτι που μπορεί να φαίνεται και στα αντικείμενα που συσσωρεύουμε. Ίσως χρειαστεί να αποχαιρετήσουμε την εικόνα που είχαμε για το ποιοι είμαστε· αυτό δεν σημαίνει ότι αποτύχαμε. Αν κρατάμε πράγματα που δεν ταιριάζουν στη σημερινή μας ζωή, προσθέτουμε άσκοπη πίεση, αφού αυτά μάς θυμίζουν δραστηριότητες για τις οποίες δεν διαθέτουμε χρόνο ή ουσιαστικό ενδιαφέρον.
Οι στόχοι έχουν αξία και συχνά χρειάζονται υλικά, εργαλεία ή πληροφορίες για να τους προσεγγίσουμε. Ωστόσο, άλλο είναι η προετοιμασία και άλλο η πράξη: η αναζήτηση και η οργάνωση γύρω από ένα χόμπι δεν ισοδυναμούν με την ενασχόληση με αυτό. Το aspirational clutter μάς προτρέπει να κοιτάξουμε με ειλικρίνεια τον σημερινό μας εαυτό και να μην καταλαμβάνουμε τον χώρο μας με πράγματα που αντιστοιχούν σε μια εκδοχή μας που δεν είμαστε.
Πώς να κάνετε τις φιλοδοξίες πράξη
Υπάρχουν, ευτυχώς, τρόποι να προχωρήσουμε. Αφετηρία είναι να καταλάβετε τι θέση έχουν τα αντικείμενα στη ζωή σας και αν, και με ποιον τρόπο, μπορούν να χωρέσουν στην καθημερινότητά σας όπως είναι σήμερα. Οι στρατηγικές που ακολουθούν βοηθούν να αποφασίσετε τι θα κρατήσετε και τι θα αποχωριστείτε, αλλά και πώς οι προθέσεις μπορούν να γίνουν πράξεις:
- Διαχωρίστε το «όχι τώρα» από το «δεν είμαι εγώ»: Για να φέρετε τις προσδοκίες σας πιο κοντά σε όσα ισχύουν σήμερα, ξεκινήστε εξετάζοντας ποια αντικείμενα αντιστοιχούν σε στόχους που έχουν προσωρινά ανασταλεί και μπορεί να επιστρέψουν («όχι τώρα») και ποια συνδέονται με μια παλαιότερη εκδοχή σας («δεν είμαι εγώ»). Αποδεσμευόμενοι από τα δεύτερα, αποχαιρετάτε μια ταυτότητα που πλέον δεν σας αντιπροσωπεύει.
- Ορίστε συγκεκριμένα όρια στον χώρο: Στη συνέχεια, δώστε στα αντικείμενα που συνδέονται με φιλοδοξίες μια θέση μέσα σε σαφώς καθορισμένα φυσικά όρια, ώστε να χρησιμοποιούνται στην πράξη. Κάθε κατηγορία χρειάζεται τον δικό της χώρο, χωρίς εξαιρέσεις: ένα ράφι, για παράδειγμα, για τα βιβλία που δεν έχετε διαβάσει ή ένα κουτί για τα δημιουργικά σχέδια. Αν δεν χωρούν όλα, κρατήστε όσα αγαπάτε περισσότερο και αποχωριστείτε τα υπόλοιπα.
- Βρείτε χρόνο στο πρόγραμμά σας: Όσα αντικείμενα επιλέξετε να κρατήσετε χρειάζεται να συνδέονται με χρόνο που έχετε πράγματι διαθέσιμο. Για παράδειγμα, μπορείτε να αφιερώσετε 20 λεπτά μέσα στην εβδομάδα για να διαβάσετε ένα βιβλίο, να προγραμματίσετε έναν περίπατο ή να ορίσετε μία βραδιά χειροτεχνίας κάθε μήνα. Αν δεν θέλετε ή δεν μπορείτε να διαθέσετε χρόνο, το αντικείμενο καταλαμβάνει απλώς χώρο.
Πώς να αποχωριστείτε τα αντικείμενα
Το να αφήσετε πίσω σας όσα έχουν συγκεντρωθεί στη στοίβα «δεν είμαι εγώ» ενδέχεται να σας δυσκολέψει. Για να ξεκαθαρίσετε τα συναισθήματά σας, μπορείτε να δοκιμάσετε να απαντήσετε σε τρεις απλές ερωτήσεις:
- Σε ποια φάση της ζωής μου βρισκόμουν όταν το αγόρασα;
- Ποια εκδοχή του εαυτού μου ήλπιζα να γίνω;
- Τι σημαίνει για μένα αν αποφασίσω να το αφήσω;
Ίσως η διαδικασία ανακινήσει δύσκολα συναισθήματα, όπως λύπη για περιόδους, ευκαιρίες ή εκδοχές της ζωής που δεν πήραν την πορεία που περιμένατε. Αυτή η αντίδραση είναι απολύτως φυσιολογική· γι’ αυτό έχει σημασία να αναγνωρίσετε τα συναισθήματα που προκύπτουν.
Αξίζει, επίσης, να έχετε κατά νου τα πρακτικά και συναισθηματικά οφέλη που μπορεί να προκύψουν όταν απομακρύνετε όσα δεν χρειάζεστε. Η καθημερινή ζωή απλοποιείται: η οργάνωση του χώρου απαιτεί λιγότερη προσπάθεια, το καθάρισμα γίνεται ταχύτερα και τα δωμάτια αποκτούν ξανά τη χρησιμότητά τους. Έτσι, το σπίτι δεν αποτελεί πλέον αποθήκη για όνειρα που δεν πραγματοποιήθηκαν, αλλά στηρίζει τη ζωή που έχετε αυτή τη στιγμή.
Όταν αποδεσμεύεστε συναισθηματικά από αυτά τα αντικείμενα, μπορεί να κλείνετε παλιούς κύκλους και να αποδέχεστε τις αλλαγές· συχνά, μάλιστα, προκύπτει μια αίσθηση ολοκλήρωσης και όχι απώλειας. Ίσως συνειδητοποιήσετε ότι δεν αποτύχατε, αλλά απλώς… αλλάξατε.
Συνοπτικά
- Η «ακαταστασία προσδοκιών» (aspirational clutter) αφορά αντικείμενα που κρατάμε επειδή συμβολίζουν φιλοδοξίες που δεν έχουμε εκπληρώσει.
- Η συσσώρευση αυτών των πραγμάτων μπορεί να επιβαρύνει συναισθηματικά και να προκαλεί ενοχές, καθώς μας υπενθυμίζει στόχους που δεν πετύχαμε.
- Για να αποδεσμευτείτε από αυτή την ακαταστασία, προτείνεται να ξεχωρίσετε τα αντικείμενα μιας παλιάς ταυτότητας από εκείνα που αντιστοιχούν σε στόχους προσωρινά «παγωμένους».
- Η αποδοχή της σημερινής πραγματικότητας και η απομάκρυνση όσων περισσεύουν μπορεί να έχει πρακτικά και συναισθηματικά οφέλη, κάνοντας τον χώρο πιο λειτουργικό.
- Τρεις ερωτήσεις σχετικά με τη συναισθηματική σύνδεσή μας με τα αντικείμενα μπορούν να διευκολύνουν τον αποχωρισμό από όσα δεν μας αντιπροσωπεύουν πια.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/aspirational-clutter-otan-i-akatastasia-apokalyptei-tis-anekplirotes-filodoxies-mas/19320
