Το περιοδικό European Journal of Public Health εξετάζει την απειλή του υβριδικού πολέμου για την Ευρώπη, με ιδιαίτερη έμφαση στις επιθέσεις εναντίον των συστημάτων υγείας. Οι συγγραφείς επισημαίνουν πως κυβερνοεπιθέσεις και εκστρατείες παραπληροφόρησης αποδυναμώνουν κρίσιμες υποδομές και αποσταθεροποιούν τις δημοκρατικές κοινωνίες.
Για την αντιμετώπιση αυτών των απειλών χρειάζονται κοινές ενέργειες από κράτη και οργανισμούς, ώστε να ενδυναμωθούν η ανθεκτικότητα και η ετοιμότητα. Η υγειονομική ασφάλεια, τονίζεται, οφείλει να αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα, καθώς η υγεία έχει πλέον ρόλο στην εθνική ασφάλεια και δεν αφορά μόνο τη δημόσια υγεία.
Το European Journal of Public Health αναφέρει ότι η Ευρώπη δεν βρίσκεται αντιμέτωπη με συμβατική στρατιωτική επίθεση, αλλά με μια μακρόχρονη επιχείρηση υβριδικού πολέμου, η οποία αποδίδεται στη Ρωσία και συνιστά σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία.
Από τον Μάνο Σιγανό
Οι Charlotte Marchandise και Martin McKee περιγράφουν τον υβριδικό πόλεμο ως συνδυασμό στρατιωτικών μέσων και μη συμβατικών πρακτικών. Σε αυτές περιλαμβάνονται κυβερνοεπιθέσεις, εκστρατείες παραπληροφόρησης, οικονομικός εξαναγκασμός και δολιοφθορές, που αξιοποιούν τις αδυναμίες των δημοκρατικών κοινωνιών και αποσταθεροποιούν τους θεσμούς.
Τα ευρωπαϊκά συστήματα υγείας στοχοποιούνται όλο και πιο συχνά, σημειώνει το άρθρο, παρότι σπάνια περιλαμβάνονται στον αμυντικό σχεδιασμό. Επιθέσεις σε υπηρεσίες υγείας, είτε ψηφιακές είτε φυσικές, μπορούν να κλονίσουν κράτη όσο και οι συμβατικές απειλές. Οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι η ένταξη της υγείας στα στρατηγικά σχέδια άμυνας θα διευκόλυνε την ταχύτερη αντίδραση, τον αποτελεσματικότερο συντονισμό και την ισχυρότερη αποτροπή.
Καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν μπορεί πλέον να θεωρείται απρόσβλητη, αναφέρει το περιοδικό. Το 2024, επίθεση ransomware στην εταιρεία Synnovis, η οποία εξυπηρετεί νοσοκομεία του Λονδίνου, προκάλεσε σοβαρές διαταραχές στις εξετάσεις αίματος στο βρετανικό σύστημα υγείας και οδήγησε σε χιλιάδες ακυρώσεις ραντεβού. Ανάλογα περιστατικά καταγράφηκαν σε νοσοκομεία της Κροατίας, της Πολωνίας και άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Επιπλέον, αξιολόγηση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Κυβερνοασφάλειας (ENISA) αναφέρει επιθέσεις άρνησης υπηρεσίας σε νοσοκομεία πολλών ευρωπαϊκών κρατών.
Η υβριδική εκστρατεία δεν περιορίζεται στον κυβερνοχώρο, αλλά αγγίζει και τις φυσικές υποδομές. Στη Γερμανία εντοπίστηκαν drones πάνω από νοσοκομεία και ενεργειακές εγκαταστάσεις, ενώ στη Βόρεια Ευρώπη σημειώθηκαν δολιοφθορές σε τηλεπικοινωνιακά δίκτυα και υποθαλάσσια καλώδια, που είναι απαραίτητα και για την υγειονομική ασφάλεια. Κατά το άρθρο, οι ενέργειες αυτές δοκιμάζουν τις ευρωπαϊκές άμυνες και καλλιεργούν αβεβαιότητα.
Στο μεταξύ, αναπτύσσονται εκτεταμένες εκστρατείες παραπληροφόρησης για την ασφάλεια των εμβολίων, τις πανδημίες και την αποτελεσματικότητα των ευρωπαϊκών υπηρεσιών υγείας. Ψευδείς ισχυρισμοί, όπως αναφέρεται, κυκλοφορούν στα κοινωνικά δίκτυα με τη συνδρομή αυτοματοποιημένων λογαριασμών και περιθωριακών «influencers». Έτσι διαμορφώνεται ένας κατακερματισμένος χώρος, όπου οι θεωρίες συνωμοσίας ανταγωνίζονται την αλήθεια.
Το περιοδικό υπογραμμίζει ότι η υγειονομική ασφάλεια χρειάζεται πλέον να αντιμετωπίζεται ως στρατηγική προτεραιότητα και όχι αποκλειστικά ως υπόθεση δημόσιας υγείας. Ως κρίσιμες υποδομές πρέπει να λογίζονται τα νοσοκομεία, τα εργαστήρια και τα συστήματα διαχείρισης υγειονομικών δεδομένων. Παράλληλα, οι επαγγελματίες υγείας και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών μπορούν να λειτουργήσουν ως πρώτη γραμμή απέναντι στην παραπληροφόρηση.
Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι η υγεία δεν πρέπει να μένει έξω από τις ευρωπαϊκές συζητήσεις για την ασφάλεια. Χρειάζεται, όπως αναφέρουν, μια κοινή πρωτοβουλία σε ηπειρωτικό επίπεδο, στην οποία θα συμμετέχουν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το ΝΑΤΟ, οι εθνικές κυβερνήσεις και οι οργανισμοί δημόσιας υγείας. Στόχος θα είναι η κατάρτιση κοινών σχεδίων για την αντιμετώπιση κρίσεων και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας.
Στο συμπέρασμά του, το άρθρο τονίζει ότι η ανθεκτικότητα απέναντι στις υβριδικές απειλές δεν περιορίζεται στην αποκατάσταση μετά από μια κρίση. Καθοριστικής σημασίας είναι κυρίως η προετοιμασία για απειλές που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη.
Για την Ελλάδα, το θέμα έχει ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα, καθώς τα εθνικά συστήματα υγείας στην Ευρώπη, ιδίως στη Νότια Ευρώπη, έχουν ήδη πιεστεί από οικονομικές κρίσεις, πανδημίες και δημοσιονομικούς περιορισμούς. Όταν οι υγειονομικές δομές λειτουργούν συχνά στα όριά τους, η στοχευμένη αποσταθεροποίησή τους με κυβερνοεπιθέσεις ή παραπληροφόρηση ενδέχεται να επιβαρύνει πολλαπλά την κοινωνική συνοχή και την εμπιστοσύνη στους θεσμούς. Επομένως, η υγεία είναι ταυτόχρονα κοινωνικό αγαθό και στοιχείο εθνικής ασφάλειας. Αν η Ευρώπη θέλει να πετύχει στρατηγική αυτονομία και ανθεκτικότητα, πρέπει να εντάξει τα συστήματα υγείας στην άμυνά της και όχι να τα αντιμετωπίζει ως δευτερεύον πεδίο πολιτικής.
Συνοπτικά
- Η Ευρώπη αντιμετωπίζει σοβαρές απειλές από υβριδικό πόλεμο, κυρίως μέσω κυβερνοεπιθέσεων και παραπληροφόρησης που στοχεύουν τα συστήματα υγείας.
- Η υγειονομική ασφάλεια πρέπει να αναγνωριστεί ως στρατηγική προτεραιότητα, απαιτώντας συνεργασία μεταξύ κρατών και οργανισμών.
- Οι επιθέσεις σε υπηρεσίες υγείας αποσταθεροποιούν κράτη, καθιστώντας την ενσωμάτωσή τους στα αμυντικά σχέδια αναγκαία για την ταχύτερη αντίδραση.
- Οι εκστρατείες παραπληροφόρησης ενισχύουν την αβεβαιότητα και υπονομεύουν την εμπιστοσύνη στα δημόσια συστήματα υγείας.
- Η Ευρώπη χρειάζεται έναν συντονισμένο στρατηγικό σχεδιασμό για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας απέναντι σε υβριδικές απειλές, με συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/news/eyropi-sto-eleos-yvridikoy-polemoy-i-ygeionomiki-thorakisi-os-stratigiki-amyna/20464
