Μια νέα μελέτη στη γνωστική επιστήμη και την ψυχολογία υποστηρίζει ότι η δυσκολία στη λήψη αποφάσεων ενδέχεται να συνδέεται με πιο έξυπνες και ορθολογικές επιλογές. Οι άνθρωποι που αφιερώνουν περισσότερο χρόνο πριν αποφασίσουν συχνά παρουσιάζουν αμφιθυμία, δηλαδή μπορούν να αναγνωρίζουν και τις δύο πλευρές ενός θέματος.
Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι οι αναποφάσιστοι ενδέχεται να εξετάζουν τις πληροφορίες με μεγαλύτερη προσοχή και ακρίβεια. Παράλληλα, στοιχεία της προσωπικότητάς τους, όπως ο νευρωτισμός και η δυσανεξία στην αβεβαιότητα, επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο αποφασίζουν. Επομένως, παρότι η αναποφασιστικότητα αντιμετωπίζεται συχνά ως μειονέκτημα, μπορεί να συνδέεται με επιλογές που βασίζονται σε περισσότερη πληροφόρηση και είναι πιο σωστές.
Αν δυσκολεύεστε να αποφασίσετε, ίσως αναρωτιέστε αν αυτό επηρεάζει την ποιότητα των επιλογών σας. Έρευνα στη γνωστική επιστήμη και την ψυχολογία υποδεικνύει ότι ο περισσότερος χρόνος που χρειάζεστε για να καταλήξετε σε μια επιλογή μπορεί να συνδέεται με συμπεριφορές που σχετίζονται με πιο έξυπνες και ορθολογικές αποφάσεις.
Πώς συνδέεται η αναποφασιστικότητα με πιο έξυπνες και καλύτερες επιλογές; Τι δείχνει νέα έρευνα
Σας δυσκολεύει κάποιες φορές η επιλογή του τι θα φάτε για βραδινό; Μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Personality and Individual Differences διαπιστώνει ότι το να παίρνετε περισσότερο χρόνο για να αποφασίσετε μπορεί να σχετίζεται με τη λήψη πιο έξυπνων αποφάσεων. Οι συμμετέχοντες αξιολόγησαν τον εαυτό τους, μεταξύ άλλων, με βάση δηλώσεις όπως «οι σκέψεις μου είναι πάντα αντιφατικές» και «διαπιστώνω συχνά ότι όλα έχουν τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά τους».
Οι συμμετέχοντες που συμφωνούσαν σε μεγάλο βαθμό με τις συγκεκριμένες προτάσεις συγκέντρωσαν υψηλότερη βαθμολογία στο στοιχείο που οι ψυχολόγοι ονομάζουν «χαρακτηριστικό αμφιθυμίας». Πρόκειται για την τάση να αντιλαμβάνεται κανείς και τις δύο πλευρές ενός ζητήματος και να έχει αντικρουόμενες σκέψεις. Παρότι η αποφασιστικότητα συσχετίζεται συχνά με την επιτυχία στις επιχειρήσεις, οι ερευνητές εντόπισαν σημαντικά πλεονεκτήματα στην αμφιθυμία, ιδίως όταν οι αποφάσεις λαμβάνονται με προσοχή και σκέψη.
Για ποιους λόγους ορισμένοι άνθρωποι είναι πιο αναποφάσιστοι
Σε εργασία του 2025, με τίτλο «The Role of Personality Traits and Decision-Making Styles in Career Decision-Making Difficulties», τα άτομα με υψηλότερο νευρωτισμό παρουσίαζαν συχνότερα μεγαλύτερη αναποφασιστικότητα και δυσκολίες στη λήψη επαγγελματικών αποφάσεων. Αντίθετα, χαρακτηριστικά όπως η ευσυνειδησία, η δεκτικότητα στην εμπειρία και η καλοσύνη συνδέονταν με λιγότερα εμπόδια στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.
Τα ερευνητικά δεδομένα περιγράφουν την αναποφασιστικότητα όχι ως έναν απλό, περιστασιακό δισταγμό, αλλά ως σταθερό χαρακτηριστικό προσωπικότητας που δεν είναι ίδιο σε όλους. Κάποιοι δυσκολεύονται επανειλημμένα να επιλέξουν, αναβάλλουν τις αποφάσεις τους και στη συνέχεια νιώθουν αβεβαιότητα ή μεταμέλεια. Σημαντική είναι και η επίδραση της προσωπικότητας: ο νευρωτισμός και η δυσανεξία στην αβεβαιότητα συνδέονται έντονα με την αυξημένη αναποφασιστικότητα, καθώς συνοδεύονται από περισσότερο άγχος και δυσφορία όταν η έκβαση δεν είναι ξεκάθαρη.
Ρόλο διαδραματίζουν, επίσης, τα γνωστικά μοτίβα, όπως η μειωμένη εμπιστοσύνη στις αποφάσεις και οι διαφορετικοί τρόποι αξιολόγησης των στοιχείων. Ευρήματα από έρευνες στον εγκέφαλο αφήνουν να εννοηθεί ότι μπορεί να συμμετέχουν και περιοχές που σχετίζονται με την αυτοπεποίθηση και την ενσωμάτωση της αξίας. Ακόμη, η αναποφασιστικότητα σχετίζεται με τον μηρυκασμό σκέψεων και τα καταθλιπτικά συμπτώματα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε αναποφάσιστος άνθρωπος έχει πάθηση ψυχικής υγείας.
Κύρια ευρήματα των ερευνών:
- Η αναποφασιστικότητα αποτελεί χαρακτηριστικό προσωπικότητας που μπορεί να μετρηθεί
- Σχετίζεται με τον νευρωτισμό και τη συναισθηματική αστάθεια
- Η δυσανεξία στην αβεβαιότητα μπορεί να την προβλέψει
- Συνδέεται με την αυτοπεποίθηση κατά τη λήψη αποφάσεων και με εγκεφαλικούς μηχανισμούς
- Συσχετίζεται με τον μηρυκασμό σκέψεων και τα καταθλιπτικά συμπτώματα
Η εξέταση διαφορετικών οπτικών μπορεί να βοηθήσει στη λήψη καλύτερων αποφάσεων
Σύμφωνα με την έρευνα, όσοι έχουν έντονο χαρακτηριστικό αμφιθυμίας συχνά καταλήγουν σε πιο στοχαστικές και ακριβείς αποφάσεις, επειδή προσεγγίζουν τα ζητήματα από πολλαπλές οπτικές γωνίες. Σε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Organizational Behavior and Human Decision Process, οι συμμετέχοντες έλαβαν μέρος σε μια διαδικασία εικασίας δύο σταδίων. Κλήθηκαν να κρίνουν αν ένα άτομο που είχαν μόλις γνωρίσει ήταν εσωστρεφές ή εξωστρεφές, επιλέγοντας ανάμεσα σε δύο ερωτήσεις: «Σου αρέσει να πηγαίνεις σε πάρτι;» ή «Σας αρέσει να περνάτε χρόνο μόνοι σας;». Όσοι εμφάνιζαν ισχυρότερο το χαρακτηριστικό της αμφιθυμίας επέλεγαν συχνότερα τη δεύτερη ερώτηση και είχαν περισσότερες πιθανότητες να καταλήξουν στο σωστό συμπέρασμα.
Στο ίδιο πείραμα, οι συμμετέχοντες εξέτασαν στοιχεία για έναν υποθετικό εργαζόμενο και αποφάσισαν αν θα παρέμενε στην εργασία του. Έπειτα από την αρχική απόφαση, τους δόθηκαν θετικά και αρνητικά σχόλια από «industry experts». Όσοι εμφάνιζαν ισχυρή τάση αμφιθυμίας ήταν λιγότερο πιθανό να επηρεαστούν από την προκατάληψη επιβεβαίωσης. Αντί να θεωρήσουν κάποιον τεμπέλη επειδή έχασε μια προθεσμία ή ανυπάκουο επειδή παρέκαμψε μια απόφαση, έδωσαν μεγαλύτερη έμφαση στη συμπεριφορά και όχι στην προσωπικότητα.
«Αν και η αμφιθυμία έχει συνήθως αρνητικές συνειρμούς, οι άνθρωποι που εξετάζουν και τις δύο πλευρές κάθε ζητήματος μπορούν ενδεχομένως να κάνουν καλύτερες επιλογές και να είναι πιο ακριβείς όταν τελικά λαμβάνουν μια απόφαση», ανέφερε η Αμερικανίδα κλινική ψυχολόγος Susan Krauss Whitbourne. Επικαλούμενη έρευνα του 2021, της οποίας ηγήθηκε η Iris Schneider στο University of Cologne, πρόσθεσε ότι όσοι δυσκολεύονται να αποφασίσουν μπορεί να χρειάζονται περισσότερο χρόνο για κοινωνικές κρίσεις, ωστόσο συχνά σκέφτονται πιο ορθολογικά και διαθέτουν καλύτερη πληροφόρηση.
Συνοπτικά
- Τα ευρήματα νέας έρευνας συνδέουν την αναποφασιστικότητα με πιο έξυπνες και ορθολογικές κρίσεις, καθώς τα αναποφάσιστα άτομα εξετάζουν τα διαθέσιμα στοιχεία με μεγαλύτερη προσοχή.
- Όσοι περιγράφουν τον εαυτό τους ως αμφιθυμικό συχνά λαμβάνουν υπόψη και τις δύο πλευρές ενός θέματος, κάτι που τους βοηθά στη λήψη αποφάσεων.
- Η δυσκολία στη λήψη αποφάσεων συνδέεται με γνωρίσματα όπως ο νευρωτισμός και η δυσανεξία στην αβεβαιότητα, τα οποία επηρεάζουν τη διαδικασία επιλογής.
- Τα άτομα με αμφιθυμία είναι λιγότερο πιθανό να επηρεαστούν από την προκατάληψη επιβεβαίωσης και, όταν κρίνουν, προσέχουν περισσότερο τη συμπεριφορά παρά την προσωπικότητα.
- Παρά την αρνητική εικόνα της, η αναποφασιστικότητα ενδέχεται να συμβάλλει σε πιο τεκμηριωμένες και ακριβείς επιλογές, όπως υποδεικνύουν οι έρευνες.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/eiste-anapofasistoi-ereyna-deichnei-oti-mporei-telika-na-pairnete-tis-kalyteres-apofaseis/20878
