Ο έρωτας μεταβάλλεται όσο περνά ο χρόνος, σύμφωνα με μελέτη του Πανεπιστημίου του Κιότο. Στα πρώτα στάδια μιας σχέσης, ο εγκέφαλος διεγείρει έντονα τις περιοχές που συνδέονται με την ευχαρίστηση, προκαλώντας ισχυρό πάθος.
Με την ωρίμανση της σχέσης, η ένταση αυτής της εγκεφαλικής απόκρισης περιορίζεται, αλλά αυτό δεν υποδηλώνει ότι τα συναισθήματα γίνονται πιο αδύναμα. Η αγάπη, αντίθετα, παίρνει μια πιο σταθερή και ασφαλή μορφή, με θεμέλια την οικειότητα και την εμπιστοσύνη.
Πρόκειται για μια φυσιολογική μεταβολή, την οποία μπορούν να ενδυναμώσουν οι κοινές εμπειρίες και η ειλικρινής επικοινωνία. Αυτό δείχνει πως η αγάπη χρειάζεται και καθημερινή φροντίδα.
Ο έντονος έρωτας που χαρακτηρίζει την αρχή μιας σχέσης θεωρείται απαραίτητος για τη δημιουργία ισχυρού δεσμού. Για να διατηρηθεί όμως αυτός ο δεσμός με τα χρόνια, χρειάζεται και η ήρεμη, βαθιά αγάπη που έρχεται αργότερα. Τι αλλάζει στον εγκέφαλό μας όταν ο «θυελλώδης» έρωτας των πρώτων μηνών δίνει τη θέση του στη βαθιά συντροφικότητα των επόμενων χρόνων; Σβήνει το πάθος ή απλώς μεταμορφώνεται;
Ερευνητές του Kyoto University δημοσίευσαν πρόσφατη μελέτη στο επιστημονικό περιοδικό Social Cognitive and Affective Neuroscience, εξετάζοντας ένα ενδιαφέρον φαινόμενο: καθώς ωριμάζει μια σχέση, ο εγκέφαλός μας αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο «βλέπει» τον σύντροφό μας, χωρίς να έχουμε συνειδητή επίγνωση της αλλαγής.
Ο έρωτας και οι πεταλούδες στο στομάχι
Στα πρώτα βήματα μιας σχέσης, τα πάντα φαίνονται εντονότερα: η προσμονή, ο ενθουσιασμός και η επιθυμία. Η επιστήμη εξηγεί πως αυτή η εμπειρία δεν είναι αποκλειστικά ρομαντική, αλλά έχει και βιολογική βάση. Μια μικρή, αλλά ισχυρή περιοχή του εγκεφάλου αποτελεί βασικό τμήμα του «κυκλώματος ανταμοιβής». Εκεί δρα η ντοπαμίνη, χημική ουσία που συνδέεται με την ευχαρίστηση, το κίνητρο και την προσδοκία ανταμοιβής. Όταν ο έρωτας βρίσκεται στα αρχικά του στάδια, ο εγκέφαλος ενεργοποιεί έντονα την περιοχή αυτή, όταν βλέπουμε ή σκεφτόμαστε τον/την σύντροφό μας. Σαν να μας επισημαίνει: «Αυτό το πρόσωπο είναι ξεχωριστό. Δώσε προσοχή!»
Τα ευρήματα της έρευνας
Στη μελέτη συμμετείχαν 47 νεαροί άνδρες που είχαν σχέση. Οι ερευνητές μέτρησαν την εγκεφαλική τους δραστηριότητα καθώς έβλεπαν τη σύντροφό τους, μια φίλη τους και έναν φίλο τους. Τα ευρήματα ξεχώρισαν:
Στην αρχή, ο εγκέφαλος παρουσίαζε ένα ιδιαίτερο νευρωνικό «αποτύπωμα», διαχωρίζοντας με σαφήνεια τη ρομαντική σύντροφο από μια φίλη. Με την πάροδο του χρόνου, όμως, η διάκριση αυτή εξασθενούσε. Δηλαδή, η ξεχωριστή εγκεφαλική απόκριση προς τον σύντροφο γινόταν λιγότερο έντονη όσο μεγάλωνε η διάρκεια της σχέσης. Σημαίνει αυτό ότι λιγοστεύει η αγάπη; Όχι.
Η εξασθένηση της νευρωνικής «έντασης» δεν συνεπάγεται λιγότερα συναισθήματα, ούτε δείχνει ότι τελειώνει ο έρωτας ή ότι η σχέση χάνει την αξία της. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι είναι μια φυσιολογική αλλαγή: η παθιασμένη αγάπη και η ερωτική έλξη εξελίσσονται σε συντροφική αγάπη, που είναι σταθερή, βαθιά και ασφαλής. Ο σύντροφος δεν αποτελεί πια μόνο «αντικείμενο έντονου πόθου», αλλά γίνεται επίσης στενός φίλος, σύμμαχος και οικογένεια.
Στα πρώτα στάδια, λοιπόν, ο εγκέφαλος ενεργοποιείται έντονα, ώστε να σχηματιστεί δεσμός. Η αυξημένη λειτουργία του συστήματος ανταμοιβής συμβάλλει στο να δεθούμε με τον άλλον. Όταν ο δεσμός γίνει σταθερός, δεν απαιτείται πλέον η ίδια βιολογική υπερδιέγερση. Μεγαλύτερη σημασία αποκτούν:
- Η οικειότητα
- Η εμπιστοσύνη
- Οι κοινές εμπειρίες
- Η συναισθηματική ασφάλεια
Φαίνεται ότι στη συνέχεια ενισχύεται ο ρόλος άλλων εγκεφαλικών κυκλωμάτων, τα οποία σχετίζονται με τη ρύθμιση των συναισθημάτων και τη μακροχρόνια προσκόλληση. Τι σημαίνει αυτό; Αν βρίσκεστε σε σχέση πολλών χρόνων και ίσως αναρωτιέστε γιατί δεν αισθάνεστε πια την ίδια «έκρηξη» όπως στην αρχή, ενδέχεται να μην υπάρχει λόγος ανησυχίας.
Σύμφωνα με την επιστήμη:
- Η μεταβολή αυτή είναι φυσιολογική
- Ο εγκέφαλος προσαρμόζεται
- Η αγάπη αλλάζει μορφή, δεν εξαφανίζεται
Το πάθος λειτουργεί σαν σπίθα, ενώ η συντροφικότητα είναι το καύσιμο που διατηρεί τη φωτιά αναμμένη για χρόνια. Έτσι, ακόμη κι αν η βιολογία μεταβάλλεται, υπάρχουν τρόποι να ενδυναμώσουμε τη σχέση μας:
- Να μοιραζόμαστε νέες εμπειρίες (στον εγκέφαλο αρέσει η καινοτομία)
- Να περνάμε ποιοτικό χρόνο χωρίς περισπασμούς
- Να έχουμε σωματική επαφή
- Να επικοινωνούμε ανοιχτά
Εξάλλου, μια σχέση δεν βασίζεται μόνο στη χημεία· απαιτεί επίσης καθημερινή επένδυση και συνειδητή επιλογή.
Συνοπτικά
- Με το πέρασμα του χρόνου, ο έρωτας αλλάζει μορφή και ο εγκέφαλος προσαρμόζεται στα νέα δεδομένα της σχέσης.
- Στα πρώτα στάδια, ενεργοποιούνται στον εγκέφαλο περιοχές που συνδέονται με την ευχαρίστηση, ενισχύοντας το αίσθημα του έντονου πάθους.
- Όσο η σχέση ωριμάζει, η αρχική ένταση της αντίδρασης υποχωρεί, ενώ η αγάπη αποκτά πιο σταθερό και ασφαλές χαρακτήρα.
- Πρόκειται για μια φυσιολογική μεταβολή, η οποία μπορεί να καλλιεργηθεί περαιτέρω με κοινές εμπειρίες και ειλικρινή επικοινωνία.
- Η εμπιστοσύνη και η συντροφικότητα αποκτούν κεντρικό ρόλο, την ώρα που η ένταση του πάθους ενδέχεται να περιορίζεται.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/erotas-allazei-me-ta-chronia-kai-o-egkefalos-to-xerei-prin-apo-emas/21439
