Το άρθρο εξετάζει τον ρόλο της ανατροφοδότησης (feedback) στην προσωπική και επαγγελματική μας ζωή. Παρότι η κριτική μπορεί να μας προκαλέσει έντονα συναισθήματα, αποτελεί και μέσο αυτογνωσίας, βοηθώντας μας να αντιληφθούμε πώς βλέπουν οι άλλοι τη συμπεριφορά μας.
Για να προσεγγίσουμε σωστά την ανατροφοδότηση, χρειάζεται να είμαστε ανοιχτοί και να κατανοούμε τα συναισθήματα του άλλου, χωρίς να του αποδίδουμε αρνητικούς χαρακτηρισμούς. Παράλληλα, έχουμε ευθύνη για τον αντίκτυπό μας στους γύρω μας, ενώ το feedback μπορεί να καλλιεργήσει τις σχέσεις και την προσωπική ανάπτυξη.
Το feedback —η ανατροφοδότηση, ή αλλιώς η κριτική— συγκαταλέγεται στις εμπειρίες που μπορούν να μας ταράξουν μέσα σε ελάχιστο χρόνο. Αν ένας συνάδελφος σχολιάσει: «Φάνηκες αδιάφορος/η», ή ο σύντροφός μας πει: «Δεν σε άκουγα πραγματικά», μπορεί αμέσως να αισθανθούμε σφίξιμο, ένταση ή και ντροπή.
Συχνά αντιμετωπίζουμε την κριτική και τα σχόλια σαν καθρέφτη της ταυτότητάς μας, όμως η εικόνα είναι πιο περίπλοκη: το feedback λειτουργεί και ως καθρέφτης και ως παράθυρο. Από τη μία, μας αποκαλύπτει πώς προσλαμβάνουν οι άλλοι τη συμπεριφορά μας· από την άλλη, μας επιτρέπει να εντοπίσουμε πλευρές και μοτίβα του εαυτού μας που μπορεί να μας είχαν διαφύγει.
Στις επαφές μας με τους άλλους διαμορφώνεται κάθε φορά ένας «χώρος», όπου συνυπάρχουν οι προσωπικές μας ιστορίες, οι προσδοκίες, οι άμυνες, οι ευαισθησίες και οι προηγούμενες εμπειρίες. Οι αντιδράσεις μας σπάνια αφορούν αποκλειστικά τον άνθρωπο που έχουμε απέναντί μας· συχνά σχετίζονται και με όσα ενεργοποιούνται μέσα μας. Αυτό το πλαίσιο αποκαλείται «σχεσιακό πεδίο» και επηρεάζει τόσο την ερμηνεία της συμπεριφοράς όσο και την πρόσληψη της ανατροφοδότησης. Για παράδειγμα, μια ερώτηση μπορεί να ακουστεί ξεκάθαρη σε κάποιον αλλά επικριτική σε κάποιον άλλο, ενώ μια σιωπή ενδέχεται να εκληφθεί ως στοχαστική ή ως απόμακρη.
Πώς να δεχόμαστε το feedback
Η κριτική μπορεί να ενεργοποιήσει το νευρικό σύστημα και, όπως αναφέρθηκε, να φέρει άμυνα ή ντροπή, επειδή αγγίζει την ταυτότητα, τις σχέσεις και τις ικανότητές μας. Αρχικά, χρειάζεται να ηρεμήσουμε την αντίδρασή μας: κάνουμε μια παύση, παίρνουμε ανάσα και επιβραδύνουμε. Έπειτα ακούμε προσεκτικά τι περιγράφει ο άλλος για τον αντίκτυπο της συμπεριφοράς μας, με στόχο να κατανοήσουμε τη δική του εμπειρία και όχι να περάσουμε αμέσως σε άμυνα.
Μπορούμε, με ευγένεια, να ζητήσουμε συγκεκριμένα παραδείγματα και να ρωτήσουμε πώς αισθάνθηκε ο άλλος, καθώς και τι θα τον είχε βοηθήσει περισσότερο. Αυτή η συζήτηση συχνά μας δίνει σημαντικές πληροφορίες για τη συμπεριφορά μας και τις σχέσεις μας.
Πώς να δίνουμε feedback
Η κριτική δεν ισοδυναμεί με καταδίκη, αλλά μπορεί να εκφράσει τον τρόπο με τον οποίο βιώνουμε μια κατάσταση. Όταν παρέχουμε ανατροφοδότηση, ξεκαθαρίζουμε πρώτα την πρόθεσή μας και εκφραζόμαστε από τη δική μας πλευρά («όταν συνέβη αυτό, ένιωσα…»). Περιγράφουμε τη συμπεριφορά και τον αντίκτυπό της, χωρίς να χαρακτηρίζουμε συνολικά τον άλλο.
Σκοπός της ανατροφοδότησης δεν είναι να «διορθώσουμε» έναν άνθρωπο, αλλά να ενισχύσουμε τη σχέση και τη συνεργασία. Όταν εκφράζεται με κατάλληλο τρόπο, μπορεί να καλλιεργήσει μεγαλύτερη κατανόηση και εμπιστοσύνη.
Οι δύο αλήθειες του feedback
Το feedback μάς καλεί να αναγνωρίσουμε συγχρόνως δύο διαφορετικές αλήθειες:
- Η εικόνα που σχηματίζουν οι άλλοι για μένα δεν καθορίζει ποιος είμαι.
- Έχω ευθύνη για την επίδραση που ασκώ στους ανθρώπους γύρω μου.
Με άλλα λόγια, το feedback δεν περιορίζεται στην κριτική για όσα κάνουμε σωστά ή λανθασμένα. Μας δίνει τη δυνατότητα να κατανοήσουμε καλύτερα την επιρροή μας στους άλλους και τον τρόπο με τον οποίο συμμετέχουμε στις σχέσεις. Μπορεί να μας προκαλέσει άμυνα ή δυσφορία, ωστόσο η ανοιχτή αντιμετώπισή του το καθιστά σημαντικό εργαλείο αυτογνωσίας. Μας βοηθά να κρατήσουμε μαζί δύο ιδέες: δεν προσδιοριζόμαστε από τη γνώμη των άλλων, αλλά παραμένουμε υπεύθυνοι για το αποτύπωμα της συμπεριφοράς μας. Όταν προσφέρεται και λαμβάνεται σωστά, μπορεί να βελτιώσει τις σχέσεις μας και να στηρίξει την προσωπική μας εξέλιξη.
Συνοπτικά
- Μέσα από την ανατροφοδότηση (feedback) κατανοούμε καλύτερα πώς βλέπουν οι άλλοι τη συμπεριφορά μας, κάτι που την καθιστά σημαντική για την αυτογνωσία και τις σχέσεις μας.
- Για να προσεγγίσουμε σωστά το feedback, χρειάζεται να είμαστε ανοιχτοί και να επιδεικνύουμε κατανόηση, χωρίς να αποδίδουμε στους άλλους αρνητικές ταμπέλες.
- Επειδή η ανατροφοδότηση προκαλεί συναισθηματικές αντιδράσεις, είναι σημαντικό να διαχειριζόμαστε την ανταπόκρισή μας και να ακούμε με προσοχή.
- Όταν εκφράζουμε feedback, είναι προτιμότερο να μιλάμε από τη δική μας οπτική και να περιγράφουμε τη συμπεριφορά, χωρίς να κρίνουμε το άλλο άτομο.
- Η ανατροφοδότηση μάς υπενθυμίζει ότι οι απόψεις των άλλων δεν ορίζουν ποιοι είμαστε, ενώ παράλληλα έχουμε ευθύνη για τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζουμε τους ανθρώπους γύρω μας.
- Εφόσον γίνεται με τον κατάλληλο τρόπο, το feedback μπορεί να βελτιώσει τις σχέσεις μας και να στηρίξει την προσωπική ανάπτυξη.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/i-dynami-toy-feedback-ti-mas-mathainei-gia-ton-eayto-mas-kai-toys-alloys/22863
