Μελέτη έδειξε ότι το να βλέπει κανείς συχνά όνειρα μπορεί να συνδέεται με 83 ασθένειες

Η νέα μελέτη για τον ύπνο REM εξετάζει τη σχέση του με την υγεία: η ποιότητα του ύπνου δεν καθορίζεται μόνο από τις ώρες που κοιμόμαστε. Σε αυτό το στάδιο, όπου εμφανίζονται τα πιο έντονα όνειρα, ο ύπνος φαίνεται να σχετίζεται με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης 83 παθήσεων. Τι κατέγραψαν οι ερευνητές.

Ύπνος REM και υγεία: Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του

Στον ύπνο REM ο εγκέφαλος παραμένει ιδιαίτερα δραστήριος. Αντίθετα, άλλα στάδια περιλαμβάνουν τον βαθύ ύπνο, ο οποίος σχετίζεται με την αποκατάσταση του οργανισμού.

Η έρευνα αξιοποίησε τη μελέτη του 2026 με τίτλο “Accelerometer-derived real-world sleep stages and risk of incident diseases: A UK Biobank cohort study and phenome-wide association analysis“. Για την ανάλυση, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Πεκίνου και το Ιατρικό Πανεπιστήμιο της Πρωτεύουσας χρησιμοποίησαν στοιχεία της βρετανικής βάσης UK Biobank.

Τι γνωρίζουμε από τις έρευνες για τον ύπνο REM

Σύγχρονες μελέτες εξετάζουν πώς τα στάδια του ύπνου σχετίζονται με την υγεία της καρδιάς και του εγκεφάλου.

• Σε μελέτη του 2026 με τίτλο “Association of reduced REM sleep with mortality in adults with coronary artery disease and obstructive sleep apnea in the RICCADSA cohort“, οι ασθενείς με στεφανιαία νόσο και υπνική άπνοια που κοιμούνταν ελάχιστα σε ύπνο REM εμφάνισαν σχεδόν τριπλάσιο κίνδυνο θανάτου μέσα σε περίπου πέντε χρόνια.
• Η μελέτη του 2025 “Association of rapid eye movement sleep latency with multimodal biomarkers of Alzheimer’s disease“ διαπίστωσε ότι η καθυστερημένη έλευση του ύπνου REM μέσα στη νύχτα συνδέεται με αυξημένα επίπεδα βιοδεικτών της νόσου Αλτσχάιμερ στο αίμα.
• Μετα-ανάλυση του 2025 με τίτλο “Sleep disorders increase the risk of dementia, Alzheimer’s disease, and cognitive decline: a meta-analysis“ έδειξε ότι η υπνική άπνοια και η αϋπνία σχετίζονται με περίπου 33% υψηλότερο κίνδυνο άνοιας.

Η μεθοδολογία της μελέτης για τον ύπνο και τις παθήσεις

Οι συμμετέχοντες είχαν μέση ηλικία 56 ετών και φορούσαν στον καρπό μια συσκευή καταγραφής κινήσεων για επτά ημέρες στη σειρά. Το σύστημα μηχανικής μάθησης SleepNet επεξεργάστηκε τις μετρήσεις, εκτιμώντας τον χρόνο που περνούσε κάθε άτομο στα διάφορα στάδια ύπνου.

Από τους 103.611 συμμετέχοντες με καταγραφές που μπορούσαν να αξιοποιηθούν, στην τελική ανάλυση εξετάστηκαν 95.559 άτομα. Οι ερευνητές αντιπαρέβαλαν τα μοτίβα ύπνου με την εμφάνιση 1.049 διαφορετικών παθήσεων και διαγνώσεων στα νοσοκομειακά αρχεία, σε παρακολούθηση διάρκειας σχεδόν εννέα ετών. Συνυπολόγισαν την ηλικία, το φύλο, τον δείκτη μάζας σώματος και τον τρόπο ζωής.

Τα ευρήματα της ανάλυσης για τα στάδια ύπνου

Κατά την περίοδο παρακολούθησης, καταγράφηκαν 156 στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις μεταξύ των προτύπων ύπνου και των παθήσεων που εμφανίστηκαν. Ο περισσότερος χρόνος σε ύπνο REM συνδέθηκε με χαμηλότερο κίνδυνο για 83 παθήσεις, μεταξύ των οποίων:

• καρδιακή ανεπάρκεια,
• υψηλή αρτηριακή πίεση,
• άνοια,
• νόσος Πάρκινσον,
• σκλήρυνση κατά πλάκας.

Για όσους περνούσαν περισσότερο χρόνο στο συγκεκριμένο στάδιο, διαφορά περίπου 48 λεπτών στη διάρκεια του ύπνου REM συνδέθηκε με 26% μικρότερο κίνδυνο καρδιακής ανεπάρκειας και 46% μικρότερο κίνδυνο άνοιας. Η συσχέτιση με 54 παθήσεις παρέμεινε στατιστικά σημαντική και όταν ο ύπνος REM υπολογίστηκε ως ποσοστό της συνολικής διάρκειας ύπνου. Συνεπώς, τα αποτελέσματα δεν φαίνεται να οφείλονται μόνο στις συνολικές ώρες ύπνου των συμμετεχόντων.

Ρόλο στην ανάλυση είχε επίσης ο βαθύς ύπνος, ο οποίος, ωστόσο, συσχετίστηκε με μικρότερο αριθμό παθήσεων.

Η μεγαλύτερη διάρκεια βαθύ ύπνου συσχετίστηκε με μειωμένο κίνδυνο για επτά παθήσεις, μεταξύ των οποίων:

1. διαβήτης τύπου 2,
2. μείζων καταθλιπτική διαταραχή,
3. υπνική άπνοια,
4. νόσος Πάρκινσον.

Σημασία είχε και το πόσο διαρκούσε συνολικά ο ύπνος. Για 69 από τις παθήσεις της ανάλυσης, ο κίνδυνος ήταν χαμηλότερος σε όσους κοιμούνταν έξι έως οκτώ ώρες. Αντίθετα, ύπνος κάτω από πέντε ώρες συνδέθηκε με 37 από τις 41 δυσμενείς συσχετίσεις που εντοπίστηκαν.

Πώς ερμηνεύονται τα ευρήματα για τον ύπνο

Επειδή πρόκειται για παρατηρητική έρευνα, τα αποτελέσματα μπορούν να καταδείξουν συσχέτιση, όχι σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Δεν αποκλείεται, επίσης, προβλήματα υγείας που υπήρχαν ήδη να επηρεάζουν τον ύπνο. Παράγοντες όπως το άγχος και η διατροφή δεν αξιολογήθηκαν.

Οι κινήσεις του καρπού δεν αποτελούν άμεση καταγραφή της εγκεφαλικής δραστηριότητας, ενώ ο αλγόριθμος εμφανίζει μέση απόκλιση περίπου 17 λεπτών σε σύγκριση με τις εργαστηριακές μετρήσεις. Επιπλέον, οι καταγραφές έγιναν για μόνο μία εβδομάδα και η συντριπτική πλειονότητα των συμμετεχόντων ήταν λευκοί, περιορισμοί που δυσχεραίνουν τη γενίκευση των ευρημάτων.

Δεν χρειάζεται, προς το παρόν, να δίνετε υπερβολική σημασία στα ποσοστά ύπνου REM που καταγράφει ένα έξυπνο ρολόι. Βασικό είναι να κοιμάστε αρκετά, να ακολουθείτε σταθερό πρόγραμμα ύπνου και να απευθυνθείτε σε γιατρό αν έχετε επίμονα προβλήματα με τον ύπνο.