Μπορεί ο θηλασμός να μειώσει τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού;

Ο θηλασμός συνδέεται με οφέλη για τη μακροπρόθεσμη υγεία της μητέρας, πέρα από τα σημαντικά διατροφικά και ανοσολογικά οφέλη που προσφέρει στο βρέφος. Επιστημονικές έρευνες τον έχουν συσχετίσει με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού. Το Παγκόσμιο Ταμείο Έρευνας για τον Καρκίνο (World Cancer Research Fund) αναφέρει ότι υπάρχουν ισχυρά επιστημονικά στοιχεία για αυτή τη σχέση και, όπου είναι εφικτό, περιλαμβάνει τον θηλασμό στις συστάσεις για τη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου.

Με αφορμή τον Οκτώβριο, μήνα ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο του μαστού, εξετάζουμε τι γνωρίζουμε έως σήμερα για αυτή τη σύνδεση, γιατί ενδέχεται να παίζει ρόλο η διάρκεια του θηλασμού και τι είναι χρήσιμο να έχει υπόψη της κάθε μητέρα.

Πόσο μπορεί να μειώσει ο θηλασμός τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού;

Η πιθανή σύνδεση του θηλασμού με τον καρκίνο του μαστού έχει διερευνηθεί σε πολλές επιστημονικές μελέτες.

Δημοσιευμένη στο επιστημονικό περιοδικό The Lancet, μία από τις μεγαλύτερες αναλύσεις συνδύασε στοιχεία 47 επιδημιολογικών μελετών από 30 χώρες. Στην ανάλυση περιλήφθηκαν περισσότερες από 50.000 γυναίκες με καρκίνο του μαστού και σχεδόν 97.000 γυναίκες χωρίς τη νόσο.

Η ανάλυση έδειξε ότι κάθε 12 μήνες συνολικού θηλασμού αντιστοιχούσαν σε περίπου 4,3% χαμηλότερο σχετικό κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού.

Πρόκειται για μείωση του σχετικού κινδύνου, όχι για την απόλυτη πιθανότητα να εμφανίσει τη νόσο μια γυναίκα. Επίσης, τα στοιχεία προέρχονται από παρατηρησιακές μελέτες και, επομένως, δείχνουν ισχυρή συσχέτιση, αλλά δεν αποδεικνύουν από μόνα τους ότι υπάρχει σχέση αιτίας και αποτελέσματος.

Παρά τον περιορισμό αυτό, τα ευρήματα στηρίζουν την επιστημονική εκτίμηση ότι ο θηλασμός ενδέχεται να είναι ένας από τους παράγοντες που συμβάλλουν σε χαμηλότερο κίνδυνο.

Πώς μπορεί ο θηλασμός να προστατεύει την υγεία της μητέρας;

Έχουν διατυπωθεί διάφορες βιολογικές εξηγήσεις για την πιθανή σχέση του θηλασμού με τη μείωση του κινδύνου καρκίνου του μαστού.

Κεντρικό ρόλο σε μία από αυτές τις εξηγήσεις έχουν οι ορμονικές αλλαγές που γίνονται στο σώμα της γυναίκας.

Όσο διαρκεί ο θηλασμός, ιδίως όταν είναι αποκλειστικός, ενδέχεται να αργήσουν να επανέλθουν η ωορρηξία και η έμμηνος ρύση. Έτσι μειώνεται ο αριθμός των εμμηνορροϊκών κύκλων και αλλάζει η συνολική έκθεση του οργανισμού σε ορμόνες που συνδέονται με την ανάπτυξη ορισμένων τύπων καρκίνου του μαστού.

Αλλαγές μεγάλης έκτασης στα κύτταρα του μαστικού αδένα προκαλούνται τόσο από την εγκυμοσύνη όσο και από τον θηλασμό.

Στη γαλουχία τα κύτταρα του μαστού αναλαμβάνουν εξειδικευμένα την παραγωγή γάλακτος. Αφού ολοκληρωθεί ο απογαλακτισμός, ο μαστικός ιστός περνά από διαδικασία αναδιαμόρφωσης.

Ένα ερώτημα που μελετούν οι επιστήμονες είναι αν οι παραπάνω αλλαγές βοηθούν στην απομάκρυνση κυττάρων με βλάβες στο γενετικό τους υλικό.

Οι ακριβείς τρόποι με τους οποίους ο θηλασμός μπορεί να επηρεάζει την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου παραμένουν υπό διερεύνηση.

Πόσο μετρά η διάρκεια του θηλασμού για τη μητέρα;

Τα επιστημονικά στοιχεία που είναι διαθέσιμα έως τώρα δείχνουν ότι η συνολική διάρκεια του θηλασμού ενδέχεται να έχει σημασία.

Το Παγκόσμιο Ταμείο Έρευνας για τον Καρκίνο επισημαίνει ότι η προστατευτική συσχέτιση φαίνεται ισχυρότερη όσο αυξάνεται η συνολική διάρκεια του θηλασμού. Ο χρόνος προσμετράται αθροιστικά, ακόμη και αν αφορά διαφορετικά παιδιά: για παράδειγμα, θηλασμός έξι μηνών για το πρώτο παιδί και άλλων έξι για το δεύτερο ισοδυναμεί συνολικά με ένα έτος.

Δεν υπάρχει, ωστόσο, ένας καθορισμένος αριθμός μηνών που να εγγυάται προστασία από τον καρκίνο του μαστού. Αυτό δεν σημαίνει επίσης ότι ο θηλασμός για μικρότερο διάστημα δεν έχει οφέλη.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προτείνει αποκλειστικό θηλασμό για τους πρώτους έξι μήνες ζωής του βρέφους και συνέχισή του μέχρι να γίνει δύο ετών ή και πέρα από αυτή την ηλικία, με παράλληλη εισαγωγή κατάλληλων συμπληρωματικών τροφών.

Οι συστάσεις του ΠΟΥ αφορούν τη συνολική υγεία παιδιού και μητέρας· δεν ορίζουν συγκεκριμένη διάρκεια θηλασμού για την πρόληψη του καρκίνου του μαστού.

Τι γνωρίζουμε για τους υποτύπους του καρκίνου του μαστού;

Ο καρκίνος του μαστού δεν είναι ενιαίος, αλλά περιλαμβάνει υποτύπους με διαφορετικά βιολογικά χαρακτηριστικά.

Ορισμένες έρευνες έχουν συσχετίσει τον θηλασμό με χαμηλότερο κίνδυνο τριπλά αρνητικού καρκίνου του μαστού. Η συγκεκριμένη μορφή χαρακτηρίζεται από απουσία υποδοχέων οιστρογόνων και προγεστερόνης, καθώς και από υπερέκφραση της πρωτεΐνης HER2. Τα ερευνητικά αποτελέσματα, ωστόσο, δεν συμφωνούν πλήρως μεταξύ τους και απαιτούνται περισσότερα δεδομένα για να αποσαφηνιστεί η σχέση του θηλασμού με κάθε επιμέρους υπότυπο.

Τα ισχυρότερα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι ο θηλασμός συνδέεται με χαμηλότερο συνολικό κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού.

Αν μια μητέρα δεν έχει τη δυνατότητα ή δεν θέλει να θηλάσει

Ο καρκίνος του μαστού συνδέεται με πολλούς παράγοντες. Στην πιθανότητα εμφάνισής του μπορεί να συμβάλλουν η ηλικία, το οικογενειακό ιστορικό, οι γενετικοί παράγοντες που κληρονομούνται, οι ορμονικές επιδράσεις και οι συνήθειες ζωής. Ανάμεσα στους παράγοντες που έχουν συνδεθεί με μικρότερο κίνδυνο περιλαμβάνεται και ο θηλασμός, χωρίς να είναι ο μόνος. Συνεπώς, το ότι μια γυναίκα δεν θηλάζει δεν σημαίνει πως θα εμφανίσει καρκίνο του μαστού, ενώ ο θηλασμός δεν παρέχει πλήρη προστασία.

Για κάθε μητέρα, άλλωστε, η εμπειρία του θηλασμού είναι διαφορετική. Η διάρκειά του μπορεί να επηρεαστεί από ιατρικά εμπόδια, δυσκολίες στην παραγωγή γάλακτος, ψυχολογικούς λόγους και προσωπικές συνθήκες, οι οποίες ενδέχεται ακόμη και να μην επιτρέψουν καθόλου τον θηλασμό.

Η επιστημονική πληροφόρηση δεν έχει στόχο να δημιουργεί πίεση ή ενοχές. Σημασία έχει να μπορούν όλες οι γυναίκες να βρίσκουν αξιόπιστα στοιχεία και την υποστήριξη που χρειάζονται, προκειμένου να αποφασίζουν για την υγεία τους και τη φροντίδα του παιδιού τους.

Η μητρική υγεία χρειάζεται φροντίδα και πέρα από τον θηλασμό

Ως ένας από τους παράγοντες που συνδέονται με τη μακροπρόθεσμη προστασία της υγείας της μητέρας, ο θηλασμός έχει τη σημασία του. Δεν υποκαθιστά, ωστόσο, την ενημέρωση ούτε την κατάλληλη ιατρική παρακολούθηση.

Σημαντικό ρόλο στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του μαστού έχουν επίσης η συστηματική άσκηση, η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους και ο περιορισμός του αλκοόλ.

Η μαστογραφία, όταν συνιστάται, είναι ένα παράδειγμα προσυμπτωματικού ελέγχου που συμβάλλει στην έγκαιρη διάγνωση. Οι ισχύουσες οδηγίες και το ατομικό ιστορικό κάθε γυναίκας καθορίζουν πότε πρέπει να ξεκινήσει ο έλεγχος και πόσο συχνά να γίνεται.

Ο Οκτώβριος υπενθυμίζει ότι, ανάμεσα στις καθημερινές υποχρεώσεις της μητρότητας, η υγεία της μητέρας χρειάζεται εξίσου προσοχή με εκείνη του παιδιού. Η αυτοφροντίδα δεν αποτελεί πολυτέλεια, αλλά βασικό κομμάτι της φροντίδας όλης της οικογένειας.