Καρότα ή παντζάρια: Ποια είναι καλύτερα για την πίεση και τα μάτια

Τα παντζάρια και τα καρότα είναι ιδιαίτερα δημοφιλή στην Ελλάδα και αποτελούν συνηθισμένα υλικά της μεσογειακής κουζίνας. Παράλληλα, και τα δύο λαχανικά έχουν ιδιότητες που μπορούν να ωφελήσουν την υγεία.

Και τα δύο μπορούν να συμβάλουν στην υγεία του καρδιαγγειακού συστήματος και των ματιών, χωρίς όμως να προσφέρουν ακριβώς τα ίδια οφέλη.

Για την αρτηριακή πίεση, τα παντζάρια φαίνεται να έχουν πιο ξεκάθαρο πλεονέκτημα, κυρίως λόγω των φυσικών νιτρικών τους. Τα καρότα ξεχωρίζουν για την υγεία των ματιών, καθώς περιέχουν άφθονο β-καροτένιο, το οποίο μετατρέπεται από τον οργανισμό σε βιταμίνη Α.

Πώς τα παντζάρια συνδέονται με την αρτηριακή πίεση

Στα παντζάρια βρίσκονται σε σημαντικές ποσότητες φυσικά νιτρικά. Μέσα στο σώμα, οι ενώσεις αυτές καταλήγουν να μετατρέπονται σε μονοξείδιο του αζώτου, το οποίο συμβάλλει στη χαλάρωση και τη διαστολή των αιμοφόρων αγγείων.

Η μετατροπή αρχίζει στο στόμα, όπου βακτήρια μετατρέπουν τα νιτρικά σε νιτρώδη· στη συνέχεια, ο οργανισμός σχηματίζει μονοξείδιο του αζώτου. Με τη διαστολή των αγγείων διευκολύνεται η κυκλοφορία του αίματος και μπορεί να περιοριστεί η πίεση που ασκείται στα τοιχώματά τους.

Σε ανασκόπηση του 2024 με συνολικά 349 ενήλικες που είχαν υπέρταση, η κατανάλωση χυμού παντζαριού συνδέθηκε με μέση μείωση περίπου 5 mmHg στη συστολική αρτηριακή πίεση.

Επιπλέον, τα παντζάρια προσφέρουν κάλιο. Αυτό το μέταλλο βοηθά τους νεφρούς να απομακρύνουν μέσω των ούρων την περίσσεια νατρίου και, με αυτόν τον τρόπο, μπορεί να στηρίξει τον έλεγχο της πίεσης.

Τα καρότα έχουν επίσης οφέλη για τα αγγεία

Και τα καρότα ενδέχεται να υποστηρίξουν την υγεία των αιμοφόρων αγγείων, αλλά η σχέση τους με την αρτηριακή πίεση είναι λιγότερο άμεση.

Πέρα από το κάλιο, περιέχουν και άλλες ουσίες που μπορούν να βοηθήσουν στη διατήρηση της φυσιολογικής λειτουργίας των αιμοφόρων αγγείων.

Σε αυτές περιλαμβάνονται:

Φυτικές ίνες: ορισμένες από αυτές διασπώνται από ωφέλιμα βακτήρια στο έντερο. Κατά τη διαδικασία παράγονται ουσίες που ενδέχεται να περιορίζουν τη φλεγμονή και να συμβάλλουν στη διατήρηση της ελαστικότητας των αγγείων.

Β-καροτένιο: αυτό το αντιοξειδωτικό χαρίζει στα καρότα το χαρακτηριστικό πορτοκαλί χρώμα τους και μπορεί να βοηθήσει στην προστασία των αγγείων από το οξειδωτικό στρες.

Τα μέχρι τώρα δεδομένα δεν τεκμηριώνουν ότι τα καρότα μειώνουν άμεσα την αρτηριακή πίεση στον ίδιο βαθμό με τα παντζάρια. Ωστόσο, η κατανάλωσή τους ως μέρος μιας συνολικά υγιεινής διατροφής μπορεί να συμβάλει σε χαμηλότερο κίνδυνο υπέρτασης.

Το β-καροτένιο στα καρότα και η υγεία των ματιών

Η υψηλή περιεκτικότητα των καρότων σε β-καροτένιο αποτελεί το βασικό τους πλεονέκτημα για τα μάτια. Ο οργανισμός μετατρέπει το β-καροτένιο σε βιταμίνη Α.

Για να λειτουργεί σωστά η όραση είναι απαραίτητη η βιταμίνη Α, η οποία συμμετέχει σε πολλές σημαντικές λειτουργίες των ματιών.

Ειδικότερα, η βιταμίνη Α:

• υποστηρίζει τη λειτουργία του αμφιβληστροειδούς όταν ο φωτισμός είναι χαμηλός,
• βοηθά να διατηρείται υγιής ο κερατοειδής,
• συμβάλλει στην πρόληψη προβλημάτων όρασης που οφείλονται σε έλλειψη βιταμίνης Α.

Ανεπαρκής πρόσληψη βιταμίνης Α μπορεί να προκαλέσει νυχτερινή τύφλωση, δηλαδή δυσκολία να βλέπει κανείς σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού. Αν η έλλειψη είναι σοβαρή, ενδέχεται να προκληθεί ακόμη και μόνιμη βλάβη στην όραση.

Παρ’ όλα αυτά, τα καρότα δεν διορθώνουν διαθλαστικά προβλήματα όπως η μυωπία και η υπερμετρωπία ούτε υποκαθιστούν την ανάγκη χρήσης γυαλιών.

Τι προσφέρουν τα παντζάρια στην υγεία των ματιών

Όπως αναφέρθηκε, στα παντζάρια υπάρχουν αντιοξειδωτικά, ανάμεσά τους και οι βεταλαΐνες, οι χρωστικές που ευθύνονται για το έντονο κόκκινο χρώμα τους. Οι ενώσεις αυτές συμβάλλουν στην προστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρες, το οποίο μπορεί με τον χρόνο να βλάψει και τους ιστούς των ματιών. Τα παντζάρια παρέχουν, επίσης, μικρές ποσότητες βιταμίνης C.

Μέχρι σήμερα, ωστόσο, τα στοιχεία για το κατά πόσο τα παντζάρια προστατεύουν από παθήσεις όπως ο καταρράκτης και η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας παραμένουν περιορισμένα. Για την υγεία των ματιών, τα καρότα έχουν σαφέστερο διατροφικό πλεονέκτημα χάρη στο β-καροτένιο και τη βιταμίνη Α.

Ποιο να προτιμήσετε, παντζάρια ή καρότα;

Η επιλογή εξαρτάται από το όφελος που ενδιαφέρει:

• Για τον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης, τα παντζάρια έχουν πιο σαφές πλεονέκτημα.
• Για την υγεία των ματιών, τα καρότα υπερέχουν.

Δεν είναι απαραίτητο να διαλέξει κανείς μόνο το ένα λαχανικό. Η ποικιλία στα πολύχρωμα λαχανικά προσφέρει διαφορετικά αντιοξειδωτικά, μέταλλα, βιταμίνες και φυτικές ίνες.

Τα παντζάρια και τα καρότα μπορούν να ενταχθούν σε ένα διατροφικό πρότυπο που υποστηρίζει την καρδιαγγειακή υγεία και την όραση. Δεν αποτελούν, όμως, θεραπεία για την υπέρταση ή τα προβλήματα όρασης ούτε υποκαθιστούν τη φαρμακευτική αγωγή ή την ιατρική παρακολούθηση.