Διαβήτης κύησης: Συμπτώματα, αίτια, διάγνωση και αντιμετώπιση

Ο διαβήτης κύησης εμφανίζεται όταν, κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ο οργανισμός δεν παράγει ή δεν χρησιμοποιεί αποτελεσματικά την ινσουλίνη που χρειάζεται. Έτσι αυξάνονται τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, κάτι που μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη και την υγεία τόσο της εγκύου όσο και του αναπτυσσόμενου μωρού.

Η εμφάνιση διαβήτη κύησης δεν σημαίνει ότι υπήρχε διαβήτης πριν από την εγκυμοσύνη ή ότι θα υπάρχει και μετά. Ωστόσο, αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 στο μέλλον.

Αν δεν αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά, ο διαβήτης κύησης μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα επιπλοκών κατά την εγκυμοσύνη και τον τοκετό, για την έγκυο και το μωρό.

Συμπτώματα

Ο διαβήτης κύησης σπάνια προκαλεί συμπτώματα. Μπορεί, ωστόσο, να εμφανιστούν ήπια συμπτώματα, όπως:

• κόπωση
• θολή όραση
• υπερβολική δίψα
• συχνή ανάγκη για ούρηση
• μυκητιάσεις

Αίτια

Ο διαβήτης κύησης εμφανίζεται όταν ο οργανισμός δεν μπορεί να παράγει ή να χρησιμοποιήσει την ινσουλίνη που χρειάζεται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Στην εγκυμοσύνη παράγονται μεγαλύτερες ποσότητες ορισμένων ορμονών, μεταξύ των οποίων:

• το ανθρώπινο πλακουντιακό γαλακτογόνο (hPL)
• άλλες ορμόνες που αυξάνουν την αντίσταση στην ινσουλίνη

Οι ορμόνες αυτές επηρεάζουν τον πλακούντα και συμβάλλουν στη διατήρηση της εγκυμοσύνης. Καθώς περνά ο καιρός, η ποσότητά τους στον οργανισμό αυξάνεται και μπορεί να κάνει τον οργανισμό πιο ανθεκτικό στην ινσουλίνη, την ορμόνη που ρυθμίζει το σάκχαρο στο αίμα.

Η ινσουλίνη βοηθά τη γλυκόζη να φύγει από το αίμα και να εισέλθει στα κύτταρα, όπου χρησιμοποιείται ως ενέργεια. Στην εγκυμοσύνη ο οργανισμός γίνεται φυσιολογικά λίγο πιο ανθεκτικός στην ινσουλίνη και παράγει περισσότερη γλυκόζη, ώστε να μεταφερθεί στο μωρό.

Η υπερβολική αντίσταση στην ινσουλίνη μπορεί να ανεβάσει πολύ το σάκχαρο στο αίμα και να οδηγήσει σε διαβήτη κύησης.

Τύποι διαβήτη κύησης

Υπάρχουν δύο κατηγορίες διαβήτη κύησης:

• Κατηγορία A1: Η κατάσταση μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με αλλαγές στη διατροφή.
• Κατηγορία A2: Χρειάζεται ινσουλίνη ή φάρμακα από το στόμα για τη ρύθμιση της κατάστασης.

Παράγοντες κινδύνου

Ο κίνδυνος εμφάνισης διαβήτη κύησης μπορεί να είναι αυξημένος αν:

• είχατε διαβήτη κύησης σε προηγούμενη εγκυμοσύνη
• υπάρχει οικογενειακό ιστορικό διαβήτη
• είχατε αυξημένο σωματικό βάρος πριν από την εγκυμοσύνη
• έχετε υψηλή χοληστερόλη ή ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου
• δεν ασκείστε τακτικά
• έχετε γεννήσει στο παρελθόν μωρό που ζύγιζε περίπου 4,1 κιλά ή περισσότερο
• έχετε σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, μελανίζουσα ακάνθωση ή άλλη πάθηση που σχετίζεται με αντίσταση στην ινσουλίνη

Διάγνωση

Για τον έλεγχο του διαβήτη κύησης, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει δοκιμασία πρόκλησης γλυκόζης. Δεν χρειάζεται νηστεία: πίνετε ένα διάλυμα που περιέχει γλυκόζη και, μία ώρα αργότερα, δίνεται δείγμα αίματος για να μετρηθεί το σάκχαρο.

Αν το σάκχαρο είναι υψηλότερο από το αναμενόμενο, ο γιατρός μπορεί να συστήσει δοκιμασία ανοχής στη γλυκόζη.

Για αυτή την εξέταση, μένετε νηστική για αρκετές ώρες και στη συνέχεια λαμβάνεται δείγμα αίματος για τη μέτρηση του σακχάρου νηστείας. Έπειτα πίνετε διάλυμα γλυκόζης και λαμβάνονται επιπλέον δείγματα μετά από 1, 2 και, ενδεχομένως, 3 ώρες.

Η διάγνωση διαβήτη κύησης μπορεί να τεθεί όταν δύο ή περισσότερες από τις παρακάτω τιμές γλυκόζης είναι ίσες ή υψηλότερες από τα αναφερόμενα όρια:

• Νηστείας: 95 mg/dL
• Μετά από 1 ώρα: 180 mg/dL
• Μετά από 2 ώρες: 155 mg/dL
• Μετά από 3 ώρες: 140 mg/dL

Η Αμερικανική Διαβητολογική Εταιρεία (ADA) ενθαρρύνει τους επαγγελματίες υγείας να ελέγχουν συστηματικά τις εγκύους για διαβήτη κύησης.

Αν δεν υπάρχει γνωστό ιστορικό διαβήτη και τα επίπεδα σακχάρου είναι φυσιολογικά στην αρχή της εγκυμοσύνης, ο γιατρός πιθανότατα θα συστήσει έλεγχο για διαβήτη κύησης μεταξύ της 24ης και της 28ης εβδομάδας.

Σχέση με τον διαβήτη τύπου 2

Όσες εμφανίζουν διαβήτη κύησης έχουν αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξουν διαβήτη τύπου 2 εκτός εγκυμοσύνης.

Η ADA ενθαρρύνει τους γιατρούς να ελέγχουν για διαβήτη τύπου 2 στην αρχή της εγκυμοσύνης. Αν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου για διαβήτη τύπου 2, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει εξετάσεις κατά την πρώτη προγεννητική επίσκεψη.

Αντιμετώπιση

Το θεραπευτικό πλάνο μπορεί να διαφέρει ανάλογα με τις τιμές του σακχάρου στη διάρκεια της ημέρας. Ο γιατρός θα σας βοηθήσει να οργανώσετε τακτικό έλεγχο των επιπέδων σακχάρου.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο γιατρός θα συστήσει μέτρηση του σακχάρου πριν και μετά τα γεύματα. Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει επίσης διατροφή πλούσια σε θρεπτικά συστατικά και τακτική σωματική δραστηριότητα.

Η σύσταση είναι 30 λεπτά αερόβιας άσκησης μέτριας έντασης, τουλάχιστον 5 ημέρες την εβδομάδα.

Οι γιατροί συχνά συνταγογραφούν ινσουλίνη, η οποία μπορεί να χορηγείται με ένεση μέχρι τον τοκετό. Μπορούν να σας καθοδηγήσουν για το πότε να κάνετε τις δόσεις σε σχέση με τα γεύματα και την άσκηση, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος υπερβολικά χαμηλού ή υψηλού σακχάρου.

Μπορεί να είναι χρήσιμα και άλλα φάρμακα, όπως η μετφορμίνη.

Η ομάδα υγειονομικής περίθαλψης μπορεί επίσης να σας εξηγήσει τι να κάνετε αν το σάκχαρο πέσει πολύ χαμηλά ή παραμένει σταθερά πάνω από τον στόχο σας.

Διατροφή

Μια ισορροπημένη διατροφή μπορεί να βοηθήσει στη ρύθμιση του διαβήτη κύησης. Ιδιαίτερη προσοχή μπορεί να δοθεί στα μακροθρεπτικά συστατικά: τους υδατάνθρακες, τις πρωτεΐνες και τα λιπαρά.

Οι διατροφικές ανάγκες μπορεί να αλλάζουν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Ρωτήστε τον γιατρό ή έναν διαιτολόγο πόση ποσότητα από κάθε μακροθρεπτικό συστατικό χρειάζεστε κατά τη διάρκεια και μετά την εγκυμοσύνη.

Πιθανές επιπλοκές

Αν ο διαβήτης κύησης δεν ελεγχθεί ή δεν αντιμετωπιστεί, το σάκχαρο μπορεί να παραμείνει υψηλότερο από το φυσιολογικό σε όλη την εγκυμοσύνη. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε επιπλοκές που επηρεάζουν την υγεία της εγκύου και του μωρού πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τον τοκετό.

Οι επιπλοκές για την έγκυο μπορεί να περιλαμβάνουν:

• υψηλή αρτηριακή πίεση
• προεκλαμψία
• περιγεννητική κατάθλιψη
• πρόωρο τοκετό
• ανάγκη για καισαρική τομή
• απώλεια της εγκυμοσύνης

Οι επιπλοκές για το μωρό μπορεί να περιλαμβάνουν:

• υψηλό βάρος γέννησης
• τραυματισμούς κατά τον τοκετό
• αναπνευστικά προβλήματα, μεταξύ των οποίων σύνδρομο αναπνευστικής δυσχέρειας
• χαμηλό σάκχαρο στο αίμα
• αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη αργότερα στη ζωή
• ίκτερο

Για να μειωθεί ο κίνδυνος αυτών των επιπλοκών, είναι σημαντικό να πηγαίνετε σε όλα τα προγεννητικά ραντεβού και να ακολουθείτε το θεραπευτικό πλάνο που συστήνει ο γιατρός.

Πορεία μετά τον τοκετό

Τα επίπεδα σακχάρου συχνά σταθεροποιούνται μετά τον τοκετό. Ωστόσο, ο διαβήτης κύησης αυξάνει τον κίνδυνο να εμφανιστεί ξανά σε μελλοντική εγκυμοσύνη.

Αυξάνει επίσης τον κίνδυνο διαβήτη τύπου 2 αργότερα στη ζωή. Ο γιατρός μπορεί να συνεχίσει τον έλεγχο για διαβήτη τύπου 2 και μετά τον τοκετό.

Πρόληψη

Δεν είναι πάντοτε δυνατό να προληφθεί ο διαβήτης κύησης, αλλά οι συνιστώμενες αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση του κινδύνου.

Αν είστε έγκυος και έχετε έναν ή περισσότερους παράγοντες κινδύνου, προσπαθήστε να ακολουθείτε ισορροπημένη διατροφή και να ασκείστε τακτικά. Ο γιατρός μπορεί να σας βοηθήσει να οργανώσετε διατροφή και άσκηση κατάλληλες για εσάς.

Αν σχεδιάζετε εγκυμοσύνη και έχετε υπέρβαρο ή παχυσαρκία, μπορείτε να συζητήσετε με τον γιατρό τρόπους ασφαλούς απώλειας βάρους πριν από την εγκυμοσύνη.

Είναι επίσης σημαντικό να ξεκινάτε την προγεννητική φροντίδα και να πηγαίνετε σε όλες τις επισκέψεις που συστήνει ο γιατρός, ώστε να γίνονται οι απαραίτητοι έλεγχοι και αξιολογήσεις κατά την εγκυμοσύνη.

Οι αποφάσεις για τον έλεγχο και την αντιμετώπιση του διαβήτη κύησης πρέπει να λαμβάνονται σε συνεργασία με τον γιατρό σας.