Πόνος στις θηλές: 5 συχνές αιτίες όταν δεν υπάρχει εγκυμοσύνη ή θηλασμός

Ο πόνος στις θηλές μπορεί να οφείλεται σε τριβή, ορμονικές αλλαγές, δερματικές παθήσεις ή λοιμώξεις. Σπανιότερα, μπορεί να σχετίζεται με καρκίνο του μαστού. Αν ο πόνος επιμένει, επανέρχεται ή συνοδεύεται από αλλαγές στο δέρμα ή έκκριμα, χρειάζεται αξιολόγηση από επαγγελματία υγείας.

Ορισμένες ήπιες ενοχλήσεις μπορούν να αντιμετωπιστούν στο σπίτι, ειδικά όταν φαίνεται να σχετίζονται με συγκεκριμένη δραστηριότητα ή ερεθιστικό παράγοντα. Ωστόσο, η επίμονη ενόχληση δεν πρέπει να αγνοείται.

«Καλέστε τον γιατρό σας αν μια πολύ ήπια ενόχληση διαρκεί περισσότερο από μία ή δύο εβδομάδες, επανέρχεται ή εμφανίζεται μόνο στη μία πλευρά», λέει η Shannon Dowler, M.D., οικογενειακή γιατρός και μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Αμερικανικής Ακαδημίας Οικογενειακών Ιατρών (AAFP). «Αναζητήστε βοήθεια πιο άμεσα αν τα συμπτώματα είναι έντονα. Επικοινωνήστε επίσης με γιατρό αν παρατηρήσετε εξάνθημα που δεν υποχωρεί, έκκριμα, ψηλαφητό ογκίδιο, αλλαγές στο δέρμα ή σημάδια λοίμωξης, όπως πυρετό, ερυθρότητα ή πύον. Εσείς γνωρίζετε καλύτερα το σώμα σας, επομένως, αν κάτι δεν σας φαίνεται φυσιολογικό, είναι πάντα σωστό να ζητήσετε συμβουλή».

Οι ειδικοί αναφέρουν πέντε συχνές αιτίες πόνου στις θηλές που δεν σχετίζονται με εγκυμοσύνη ή θηλασμό.

1. Τριβή

Ο ιστός γύρω από τις θηλές «είναι πολύ λεπτός και διαθέτει ιδιαίτερα ευαίσθητες νευρικές απολήξεις», εξηγεί η Sarah Shubeck, M.D., M.S., χειρουργός μαστού και επίκουρη καθηγήτρια χειρουργικής στο UChicago Medicine. Η τριβή από τα ρούχα ή τον στηθόδεσμο μπορεί να ερεθίσει την περιοχή, ιδιαίτερα κατά την άσκηση. Το φαινόμενο είναι γνωστό και ως «θηλή του δρομέα».

Σύμφωνα με τη Shubeck, τα συμπτώματα της τριβής περιλαμβάνουν:

• Ερυθρότητα
• Αίσθημα καύσου
• Ευαισθησία στην αφή
• Επιφανειακές εκδορές
• Σκασίματα στο δέρμα
• Μικρές σταγόνες αίματος

Συχνά, ο πόνος από την τριβή μπορεί να υποχωρήσει με απλές αλλαγές στην καθημερινότητα. «Αλλάξτε αμέσως τα βρεγμένα ρούχα της άσκησης, εφαρμόστε ένα λεπτό στρώμα βαζελίνης ως προστατευτικό φραγμό στο ερεθισμένο δέρμα και βεβαιωθείτε ότι ο στηθόδεσμος εφαρμόζει σωστά, στηρίζει το στήθος και είναι κατασκευασμένος από υλικό που απομακρύνει την υγρασία», λέει η Katherine C. Johnson, M.D., διευθύντρια της κλινικής μαιευτικής-γυναικολογίας στο Husky Health Center του Πανεπιστημίου της Ουάσιγκτον. Η υγρασία επιδεινώνει την τριβή. Η Johnson προειδοποιεί ειδικά για τα βαμβακερά ρούχα κατά την άσκηση, καθώς απορροφούν την υγρασία αντί να την απομακρύνουν.

2. Ορμονικές αλλαγές

Οι ορμονικές διακυμάνσεις, μεταξύ άλλων εκείνες που συμβαίνουν κατά τη διάρκεια του εμμηνορροϊκού κύκλου, μπορούν να επηρεάσουν το στήθος και τις θηλές. «Τα επίπεδα ορμονών όπως τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη ανεβοκατεβαίνουν στη διάρκεια του κύκλου, με αποτέλεσμα το στήθος να πρήζεται και να γίνεται πιο ευαίσθητο, συμπεριλαμβανομένων των θηλών», λέει η Dowler. «Οι περισσότερες γυναίκες το αισθάνονται την εβδομάδα ή τις δύο εβδομάδες πριν από την περίοδο. Ο πόνος συνήθως υποχωρεί όταν αρχίσει η περίοδος».

Ορμονικές μεταβολές κατά την εμμηνόπαυση, αλλά και η ορμονική θεραπεία, συμπεριλαμβανομένης της ορμονικής θεραπείας για την εμμηνόπαυση, μπορούν επίσης να προκαλέσουν πόνο στο στήθος και στις θηλές.

Για την ανακούφιση του ορμονικού πόνου στις θηλές, η Shubeck προτείνει ρούχα που στηρίζουν το στήθος και μη συνταγογραφούμενα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ), όπως το Motrin και το Tylenol. Η Johnson προσθέτει ότι μπορεί να βοηθήσει και μια ζεστή ή κρύα κομπρέσα.

3. Δερματικές παθήσεις

Το έκζεμα είναι πολύ συχνή αιτία ενόχλησης στις θηλές. «Το ατοπικό έκζεμα συνήθως προσβάλλει και τις δύο θηλές και εκδηλώνεται με κνησμώδες, κόκκινο, λεπιδώδες εξάνθημα. Μπορεί να υπάρχουν ρωγμές στο δέρμα, καθώς και κρούστα ή έκκριση υγρού», λέει η Johnson. Η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει ενυδατική κρέμα χωρίς άρωμα και, ενδεχομένως, συνταγογραφούμενη κορτιζονούχα κρέμα. «Αν ο ερεθισμός δεν υποχωρεί, χρειάζεται αξιολόγηση από επαγγελματία υγείας για την καθοδήγηση της αντιμετώπισης και τον αποκλεισμό σοβαρότερων παθήσεων», προσθέτει η Shubeck.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αντίδραση προκαλείται από αλλεργιογόνο ή ερεθιστικό παράγοντα. Μπορεί να βοηθήσει η αντικατάσταση σκληρών ή αρωματισμένων σαπουνιών, λοσιόν και απορρυπαντικών με προϊόντα χωρίς άρωμα. Η Johnson σημειώνει ότι και οι κρέμες-φραγμοί με λανολίνη ενδέχεται να προκαλέσουν ερεθισμό. Αν ο πόνος σχετίζεται με τέτοια αντίδραση, θα πρέπει να υποχωρήσει μετά τη διακοπή του προϊόντος που την προκάλεσε. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο γιατρός μπορεί να συστήσει κορτιζονούχα κρέμα ή αντιισταμινικό από το στόμα.

Λιγότερο συχνά, παθήσεις όπως η ψωρίαση ή άλλα εξανθήματα μπορεί να επηρεάσουν το στήθος και τις θηλές. Ο επαγγελματίας υγείας μπορεί να αναγνωρίσει την αιτία και να προτείνει την κατάλληλη αντιμετώπιση.

4. Λοιμώξεις

Βακτηριακές λοιμώξεις

Τα βακτήρια μπορούν να μολύνουν το δέρμα, επομένως και τις θηλές και το στήθος. «Αυτό είναι πιθανότερο όταν το δέρμα έχει σκασίματα ή παραμένει υγρό», λέει η Dowler. «Οι βακτηριακές λοιμώξεις μπορεί να προκαλέσουν ερυθρότητα, θερμότητα, πρήξιμο, έκκριση υγρού ή ακόμη και πυρετό». Όπως προσθέτει, «οι λοιμώξεις αυτές μπορεί να εμφανιστούν είτε θηλάζετε είτε όχι».

Συγκεκριμένες παθήσεις είναι η εκτασία των γαλακτοφόρων πόρων και η περιπορική μαστίτιδα. Η εκτασία προκαλεί φλεγμονή των πόρων κάτω από τη θηλή και μπορεί να συνοδεύεται από πόνο και κίτρινο ή πράσινο έκκριμα. Η περιπορική μαστίτιδα είναι φλεγμονή των γαλακτοφόρων πόρων κάτω από τη θηλαία άλω.

Οι λοιμώξεις αυτές αντιμετωπίζονται συνήθως με αντιβιοτικά. Ο επαγγελματίας υγείας μπορεί επίσης να προχωρήσει σε αναρρόφηση ή σε διάνοιξη και παροχέτευση. Αν τα συμπτώματα επιμένουν μετά τη θεραπεία, πιθανότατα θα ζητηθούν πρόσθετες εξετάσεις για να αποκλειστούν άλλες, σοβαρότερες παθήσεις.

Μυκητιασικές λοιμώξεις

Οι μυκητιασικές λοιμώξεις δεν περιορίζονται στον κόλπο· μπορούν να εμφανιστούν σε οποιοδήποτε σημείο του δέρματος, και στο στήθος. «Συχνά αναπτύσσονται στις ζεστές, υγρές πτυχές του δέρματος κάτω από το στήθος», λέει η Shubeck. «Συνήθως εμφανίζονται ως γυαλιστερές, λεπιδώδεις, κόκκινες περιοχές, με σαφή όρια, και προκαλούν έντονο, οξύ ή καυστικό πόνο».

Ο γιατρός συνήθως συνταγογραφεί τοπικά ή από του στόματος αντιμυκητιασικά φάρμακα και μπορεί να ζητήσει εξετάσεις για τον αποκλεισμό άλλων παθήσεων.

Ιογενείς λοιμώξεις

Αν και είναι σχετικά σπάνιο, ιοί μπορούν επίσης να προσβάλουν τις θηλές. Παραδείγματα είναι ο έρπης ζωστήρας και ο απλός έρπης. «Ο έρπης ζωστήρας μοιάζει με ομάδες φυσαλίδων γεμάτων υγρό, οι οποίες ανοίγουν και σχηματίζουν κρούστα και μπορεί να προκαλούν έντονο πόνο ή κνησμό», λέει η Dowler. Ο απλός έρπης εμφανίζεται ως «ομάδες φυσαλίδων πάνω σε ερυθρή βάση», εξηγεί η Shubeck. Η θεραπεία εξαρτάται από τον ιό.

5. Καρκίνος του μαστού

Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο καρκίνος του μαστού δεν προκαλεί πόνο στο στήθος ή στη θηλή, ενώ οι περισσότερες περιπτώσεις πόνου στις θηλές δεν οφείλονται σε κακοήθεια. Ωστόσο, ο πόνος στις θηλές μπορεί να είναι σύμπτωμα καρκίνου του μαστού.

Η νόσος Paget του μαστού είναι σπάνιος τύπος καρκίνου του μαστού που προκαλεί πόνο στη θηλή. «Μπορεί να εμφανιστούν σκασίματα, έλκωση και πιθανή αιμορραγία, καθώς και κνησμός ή πόνος με αίσθημα καύσου», λέει η Shubeck. Μπορεί επίσης να παρατηρηθούν επιπέδωση, ερυθρότητα ή σκασίματα στη θηλή.

Αρχικά, η νόσος μπορεί να εκληφθεί ως μία από τις καλοήθεις αιτίες που αναφέρθηκαν παραπάνω. Ωστόσο, υπάρχει ένα στοιχείο που μπορεί να βοηθήσει στη διάκριση.

«Ένας τρόπος να ξεχωρίσει μια καλοήθης δερματική πάθηση από τη νόσο Paget είναι ότι οι συνηθισμένες θεραπείες δεν βοηθούν ούτε οδηγούν σε υποχώρηση της δερματικής κατάστασης», λέει η Johnson. «Αν ο πόνος ή οι αλλαγές στο δέρμα επιμένουν και εξελίσσονται με τον χρόνο παρά τη φροντίδα της θηλής —και οπωσδήποτε αν παρατηρήσετε αλλαγές όπως εισολκή της θηλής ή αιματηρό έκκριμα— χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση». Αυτό είναι σημαντικό, καθώς «η νόσος Paget συχνά συνδέεται με υποκείμενο καρκίνωμα πόρων in situ (DCIS) ή διηθητικό καρκίνο του μαστού», προσθέτει.

Ο φλεγμονώδης καρκίνος του μαστού, ένας ακόμη σπάνιος τύπος καρκίνου, μπορεί επίσης να προκαλέσει πόνο, πρήξιμο και αλλαγές στο δέρμα του στήθους και των θηλών.

«Παρότι υπάρχουν πολλές καλοήθεις αιτίες συμπτωμάτων στις θηλές, είναι πολύ σημαντικό οι ασθενείς να απευθύνονται στους επαγγελματίες υγείας και να υποβάλλονται σε ολοκληρωμένο έλεγχο», λέει η Versha Pleasant, M.D., κλινική επίκουρη καθηγήτρια μαιευτικής-γυναικολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν και διευθύντρια της Κλινικής Γενετικής Καρκίνου και Υγείας του Μαστού στο Νοσοκομείο Γυναικών Von Voigtlander. Η Pleasant σημειώνει ότι το National Comprehensive Cancer Network (NCCN) και το American College of Radiology συνιστούν όλες οι γυναίκες να αξιολογούνται ως προς τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού έως την ηλικία των 25 ετών. Η αξιολόγηση περιλαμβάνει τη λήψη οικογενειακού ιστορικού, ώστε να διαπιστωθεί αν ενδείκνυται πρόσθετος έλεγχος ή γενετικός έλεγχος. Ωστόσο, αυτό δεν γίνεται συχνά, και η συζήτηση για συμπτώματα στις θηλές μπορεί να αποτελέσει αφορμή για να εξεταστεί και το οικογενειακό ιστορικό.

«Αξιοποιήστε την ευκαιρία για να εξετάσετε το οικογενειακό ιστορικό καρκίνου και να διαπιστώσετε αν υπάρχει αυξημένος κίνδυνος που πρέπει να εντοπιστεί», λέει η Pleasant. «Υπάρχουν επιλογές που μπορεί να σώσουν ζωές όταν εντοπίζουμε εγκαίρως τα άτομα που τις χρειάζονται».

Οι αποφάσεις για την αξιολόγηση και την αντιμετώπιση του πόνου στις θηλές πρέπει να λαμβάνονται σε συνεργασία με τον γιατρό.