Εμβολιασμός των παιδιών για τη γρίπη: Τι πρέπει να γνωρίζετε για την πρόληψή της

Στην οικογενειακή καθημερινότητα τα σχέδια συχνά ανατρέπονται. Το παιδί μπορεί να ξυπνήσει με πυρετό ακριβώς την ώρα που φεύγεις για τη δουλειά, ακυρώνοντας όσα είχες προγραμματίσει για τη μέρα. Δεν είναι όλα όσα συμβαίνουν δυνατό να προβλεφθούν.

Η γρίπη, ωστόσο, συγκαταλέγεται στις λίγες λοιμώξεις που μπορεί να προληφθεί με ένα ραντεβού στον παιδίατρο. Με την εμβολιαστική περίοδο να αρχίζει, είναι ευκαιρία να δούμε ποια παιδιά χρειάζεται να εμβολιαστούν, πότε πρέπει να γίνει αυτό και με ποιον τρόπο.

Γιατί η γρίπη μπορεί να είναι σοβαρή για τα παιδιά

Η γρίπη εποχικού τύπου αποτελεί οξεία λοίμωξη του αναπνευστικού και μεταδίδεται εύκολα, ιδίως σε χώρους όπου τα παιδιά έρχονται κοντά, όπως οι παιδικοί σταθμοί και τα σχολεία. Παρότι μπορεί να νοσήσει κάποιος σε οποιαδήποτε ηλικία, ορισμένα παιδιά έχουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρής νόσησης ή επιπλοκών. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επισημαίνει ότι ο εμβολιασμός αποτελεί το αποτελεσματικότερο μέτρο για την πρόληψη της λοίμωξης από τους ιούς της γρίπης και των σοβαρών συνεπειών της. Η ανοσία εξασθενεί με την πάροδο του χρόνου, επομένως ο εμβολιασμός χρειάζεται να γίνεται ξανά κάθε χρόνο.

Ποια παιδιά πρέπει να εμβολιαστούν πρώτα

Το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων στην Ελλάδα δίνει προτεραιότητα στον ετήσιο αντιγριπικό εμβολιασμό όλων των βρεφών και παιδιών ηλικίας από έξι μηνών έως πέντε ετών. Η εγκύκλιος του υπουργείου Υγείας για το 2026–2027 συστήνει επίσης τον εμβολιασμό μεγαλύτερων παιδιών και εφήβων που έχουν αυξημένο κίνδυνο. Στην ομάδα αυτή περιλαμβάνονται όσοι έχουν άσθμα ή άλλη χρόνια πνευμονοπάθεια, σοβαρή καρδιοπάθεια, σακχαρώδη διαβήτη, χρόνια νεφροπάθεια, νευρολογική ή νευρομυϊκή πάθηση, ανοσοκαταστολή ή σύνδρομο Down. Προτεραιότητα έχουν ακόμη τα παιδιά με νοσογόνο παχυσαρκία και εκείνα που λαμβάνουν ασπιρίνη για μεγάλο διάστημα, όπως μπορεί να συμβαίνει σε νόσο Kawasaki ή ρευματοειδή αρθρίτιδα. Ο παιδίατρος είναι εκείνος που αξιολογεί τις ανάγκες κάθε παιδιού.

Πότε γίνεται ο εμβολιασμός, πόσες δόσεις χρειάζονται και πού

Η έναρξη του εμβολιασμού έγινε στις 2 Οκτωβρίου. Στην Ελλάδα προτείνεται να γίνεται από τα μέσα Οκτωβρίου έως και το τέλος Νοεμβρίου, καθώς η ανοσολογική απάντηση αναπτύσσεται σε περίπου δύο εβδομάδες. Αν κάποιος δεν προλάβει αυτό το διάστημα, μπορεί να εμβολιαστεί και αργότερα, όσο διαρκεί η εποχική γρίπη. Συνήθως χορηγείται μία δόση κάθε χρόνο· εξαίρεση αποτελούν τα παιδιά κάτω των εννέα ετών που εμβολιάζονται πρώτη φορά ή έχουν κάνει μόνο μία δόση στο παρελθόν, για τα οποία χρειάζονται δύο δόσεις με απόσταση τουλάχιστον 28 ημερών. Τα συμβατικά εμβόλια διατίθενται δωρεάν από ιδιωτικά φαρμακεία σε ασφαλισμένους και ανασφάλιστους, χωρίς να απαιτείται ιατρική συνταγή.

Για παιδιά και εφήβους ηλικίας 2 έως κάτω των 18 ετών διατίθεται επίσης εμβόλιο σε μορφή ρινικού εκνεφώματος, το οποίο περιέχει εξασθενημένο ιό. Η συγκεκριμένη επιλογή δεν συνιστάται, μεταξύ άλλων, σε παιδιά με ανοσοκαταστολή, με ιστορικό βρογχικού άσθματος ή επαναλαμβανόμενου συριγμού κατά τους τελευταίους 12 μήνες, καθώς και σε όσα λαμβάνουν ασπιρίνη μακροχρόνια. Την κατάλληλη μορφή για κάθε παιδί την επιλέγει ο παιδίατρος. Η εγκύκλιος διευκρινίζει επίσης πως, αν δεν είναι διαθέσιμο το σκεύασμα που προτιμάται, δεν πρέπει να αναβάλλεται ο εμβολιασμός.

Πώς προστατεύεται ολόκληρη η οικογένεια

Ο αντιγριπικός εμβολιασμός είναι σημαντικός όχι μόνο για τα παιδιά που έχουν αυξημένο κίνδυνο, αλλά και για τα άτομα του περιβάλλοντός τους. Τα βρέφη ηλικίας κάτω των έξι μηνών δεν μπορούν να εμβολιαστούν, γι’ αυτό η εγκύκλιος συνιστά να εμβολιάζονται όσοι έρχονται σε στενή επαφή μαζί τους. Αντίστοιχη σύσταση αφορά όσους φροντίζουν ή συγκατοικούν με άτομα που κινδυνεύουν περισσότερο από επιπλοκές της γρίπης. Στις ομάδες προτεραιότητας ανήκουν επίσης οι έγκυες, σε κάθε στάδιο της κύησης, οι λεχώνες, οι θηλάζουσες και τα άτομα άνω των 60 ετών. Παππούδες και γιαγιάδες που συμμετέχουν στην καθημερινή φροντίδα, γονείς και μεγαλύτερα αδέλφια αποτελούν κρίκους της ίδιας αλυσίδας: η προστασία κάθε μέλους λειτουργεί υπέρ και των υπολοίπων.

Τα δεδομένα για τη γρίπη την προηγούμενη περίοδο

Τα στοιχεία του ΕΟΔΥ για την περίοδο 2025–2026 αποτυπώνουν τη σοβαρότητα της γρίπης. Από την 40ή εβδομάδα του 2025 μέχρι την 34η εβδομάδα του 2026, 164 ασθενείς εισήχθησαν σε ΜΕΘ με γρίπη, με διάμεση ηλικία τα 69 έτη, ενώ σημειώθηκαν 84 θάνατοι από εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη, με διάμεση ηλικία τα 76 έτη. Η κυκλοφορία του ιού άρχισε να εντείνεται από τις αρχές Δεκεμβρίου, με επικρατέστερο τον τύπο Α. Οι περισσότερες σοβαρές περιπτώσεις καταγράφηκαν σε ηλικιωμένους. Τα παιδιά, ωστόσο, συμβάλλουν στη μετάδοση του ιού μέσα στο σπίτι και η προστασία τους βοηθά να περιοριστεί η εξάπλωση προς τα πιο ευάλωτα μέλη της οικογένειας.

Υπάρχουν, πάντως, και θετικά νέα: οι εμβολιασμοί φαίνεται να αυξάνονται. Τα φαρμακεία διέθεσαν περίπου 1,4 εκατ. δόσεις την περίοδο 2023–2024, περίπου 1,92 εκατ. το 2024–2025 και 2,04 εκατ. το 2025–2026. Για τη φετινή περίοδο προβλέπεται η εισαγωγή 3,64 εκατ. δόσεων, από 3,5 εκατ. την προηγούμενη, ενώ ο Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος αναφέρει ότι υπάρχει επάρκεια και ποικιλία κατηγοριών εμβολίων.

Πρακτικές κινήσεις για τους γονείς

Πριν αρχίσει η έξαρση του χειμώνα, συζήτησε με τον παιδίατρο του παιδιού σου — αυτό είναι το βασικότερο βήμα. Ρώτησέ τον αν το παιδί ανήκει σε ομάδα αυξημένου κινδύνου, πόσες δόσεις χρειάζεται και ποιος τύπος εμβολίου είναι κατάλληλος. Για παιδί κάτω των εννέα ετών που δεν έχει εμβολιαστεί στο παρελθόν, προγραμμάτισε έγκαιρα το ραντεβού, ώστε να υπάρχει χρόνος και για τη δεύτερη δόση. Ενημέρωσε, ακόμη, τα άτομα του στενού περιβάλλοντός του, κυρίως όσα έρχονται σε επαφή με βρέφος μικρότερο των έξι μηνών. Ο εμβολιασμός δεν καταργεί τα βασικά μέτρα προστασίας: το πλύσιμο των χεριών, την παραμονή στο σπίτι όταν υπάρχουν συμπτώματα και τον αερισμό των χώρων εξακολουθούν να είναι χρήσιμα.

Πηγές για περισσότερη ενημέρωση σχετικά με τη γρίπη

Όσοι αναζητούν ενημέρωση σε απλή και κατανοητή μορφή μπορούν να επισκεφθούν την πρωτοβουλία της AstraZeneca, με το μήνυμα «Αυτό Δεν το Πρόλαβες! Την εποχική γρίπη όμως, θα μπορούσες να την προλάβεις!». Στη σελίδα www.prolavetinpaidikigripi.gr θα βρουν στοιχεία για τη γρίπη, τον τρόπο μετάδοσής της και τις ομάδες για τις οποίες συνιστάται ο εμβολιασμός. Σε κάθε περίπτωση, η συζήτηση με τον παιδίατρο παραμένει η σημαντικότερη.