Ενεργειακά ποτά: 11 φορές συχνότερες οι αναφορές καρδιακής ανακοπής

Τα ενεργειακά ποτά και τα συμπληρώματα με διεγερτικές ουσίες προκαλούν νέους προβληματισμούς για την υγεία της καρδιάς. Σε αναφορές σοβαρών καρδιαγγειακών επεισοδίων προς τον FDA, προϊόντα που περιείχαν καφεΐνη και άλλα διεγερτικά συνδέονταν πολύ συχνότερα με καρδιακή ανακοπή, έμφραγμα και άλλα καρδιακά προβλήματα από ό,τι προϊόντα χωρίς αυτά τα συστατικά.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα ευρήματα για τους νεότερους ενήλικες. Άτομα ηλικίας 18 έως 34 ετών αφορούσαν σημαντικό ποσοστό των αναφορών καρδιακών προβλημάτων που σχετίζονταν με προϊόντα καφεΐνης, σύμφωνα με ανεξάρτητη προκαταρκτική έρευνα που παρουσιάστηκε στις Επιστημονικές Συνεδρίες 2026 της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας.

Οι ερευνητές υπογράμμισαν ότι τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν πως τα ενεργειακά ποτά ή τα συμπληρώματα με διεγερτικές ουσίες προκάλεσαν τα επεισόδια. Ωστόσο, η ασυνήθιστα υψηλή συχνότητα ορισμένων καρδιαγγειακών συμβάντων στις αναφορές ασφάλειας του FDA δείχνει ότι αυτά τα ευρέως διαθέσιμα προϊόντα χρειάζονται πιο προσεκτική διερεύνηση.

Αυξάνονται οι ανησυχίες για τα ενεργειακά ποτά και την καρδιά

Η αγορά των ενεργειακών ποτών έχει αναπτυχθεί γρήγορα: οι πωλήσεις έχουν υπερδιπλασιαστεί την τελευταία δεκαετία και ξεπέρασαν τα 20 δισεκατομμύρια δολάρια το 2024. Παρά τη δημοτικότητά τους, οι επιστήμονες έχουν ακόμη περιορισμένες πληροφορίες για τις καρδιαγγειακές επιδράσεις των ενεργειακών ποτών και των συμπληρωμάτων που περιέχουν διεγερτικές ουσίες.

Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων καφεΐνης μπορεί να βλάψει το καρδιαγγειακό σύστημα. Ιατρικοί επαγγελματίες έχουν επίσης καταγράψει περιστατικά αρρυθμιών, δηλαδή ακανόνιστου καρδιακού ρυθμού, και αιφνίδιου καρδιακού θανάτου μετά την κατανάλωση αυτών των προϊόντων. Σε ορισμένα περιστατικά εμπλέκονταν νεαροί ενήλικες χωρίς γνωστούς προηγουμένως παράγοντες κινδύνου για καρδιοπάθεια.

Επιστημονική δήλωση της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας του 2026 για την καφεΐνη και τα καρδιαγγειακά νοσήματα αναφέρει ότι οι περισσότεροι ενήλικες μπορούν γενικά να καταναλώνουν έως 400 mg καφεΐνης την ημέρα χωρίς σημαντικές ανησυχίες για την ασφάλεια. Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί σε έως πέντε φλιτζάνια κανονικού καφέ φίλτρου, των 237 ml το καθένα.

Ωστόσο, η περιεκτικότητα σε καφεΐνη μπορεί να διαφέρει σημαντικά από προϊόν σε προϊόν. Ορισμένα ενεργειακά ποτά περιέχουν έως και τριπλάσια ποσότητα καφεΐνης ανά περίπου 30 ml σε σχέση με τον καφέ φίλτρου, ενώ ορισμένα συμπληρώματα πριν από την άσκηση περιέχουν πάνω από 12 φορές μεγαλύτερη συγκέντρωση από τον καφέ.

Ένας ακόμη προβληματισμός αφορά τη ρύθμιση αυτών των προϊόντων. Ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) ταξινομεί τα ενεργειακά ποτά και τα συμπληρώματα με διεγερτικές ουσίες ως τρόφιμα ή συμπληρώματα διατροφής και όχι ως φάρμακα. Επομένως, δεν υπόκεινται στις ίδιες απαιτήσεις ελέγχου ασφάλειας που ισχύουν για τα φάρμακα πριν κυκλοφορήσουν στην αγορά.

«Αυτά τα προϊόντα προωθούνται ως καθημερινά τονωτικά και πωλούνται δίπλα σε αναψυκτικά και εμφιαλωμένο νερό, οπότε οι περισσότεροι θεωρούν ότι δεν ενέχουν πραγματικό κίνδυνο», δήλωσε ο συγγραφέας της μελέτης Sai Samayamanthula, τεταρτοετής φοιτητής Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Βιρτζίνια στο Σάρλοτσβιλ της Βιρτζίνια. «Για πολλούς υγιείς ανθρώπους, αν τα καταναλώνουν περιστασιακά, ο κίνδυνος είναι πιθανότατα μικρός. Ωστόσο, όσοι καταναλώνουν τακτικά ενεργειακά ποτά ή άλλα συμπληρώματα με διεγερτικές ουσίες μπορούν γρήγορα να ξεπεράσουν το συνιστώμενο ημερήσιο όριο καφεΐνης. Είναι σημαντικό, λοιπόν, να γνωρίζουν ότι αυτά τα προϊόντα μπορεί να ενέχουν κίνδυνο καρδιαγγειακής βλάβης».

Οι αναφορές στον FDA δείχνουν σημαντικές διαφορές στα καρδιακά συμβάντα

Για να διερευνήσουν πιθανά ζητήματα καρδιαγγειακής ασφάλειας, οι ερευνητές εξέτασαν μια ομοσπονδιακή βάση δεδομένων με αναφορές για ύποπτες ανεπιθύμητες αντιδράσεις σε τρόφιμα και συμπληρώματα διατροφής. Σύγκριναν προϊόντα που περιείχαν καφεΐνη και άλλα διεγερτικά με προϊόντα χωρίς αυτά τα συστατικά.

Η ομάδα σύγκρισης περιλάμβανε προϊόντα που καταναλώνονται συχνά, όπως αναψυκτικά, smoothies, βιταμίνες, μπάρες πρωτεΐνης και ροφήματα αντικατάστασης γεύματος. Οι ερευνητές εξέτασαν αναφορές για άτομα ηλικίας 13 ετών και άνω, οι οποίες υποβλήθηκαν από το 2017 έως το 2025.

Στην ανάλυση ξεχώρισαν αρκετές διαφορές:

• Καρδιακή ανακοπή: Οι αναφορές για προϊόντα με καφεΐνη και διεγερτικές ουσίες ήταν περίπου 11 φορές πιθανότερο να περιλαμβάνουν καρδιακή ανακοπή από τις αναφορές για προϊόντα χωρίς αυτά τα συστατικά.
• Έμφραγμα: Τα εμφράγματα εμφανίζονταν περίπου 4,5 φορές συχνότερα στις αναφορές που σχετίζονταν με ενεργειακά ποτά και συμπληρώματα με διεγερτικές ουσίες.
• Μη φυσιολογικοί καρδιακοί ρυθμοί: Οι αναφορές για προϊόντα με διεγερτικές ουσίες ήταν περίπου τέσσερις φορές πιθανότερο να περιλαμβάνουν κοιλιακές αρρυθμίες —μη φυσιολογικό ρυθμό στις κάτω κοιλότητες της καρδιάς που προωθούν το αίμα— ή αίσθημα παλμών.
• Άλλα καρδιαγγειακά συμπτώματα: Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης υψηλότερη συχνότητα αναφορών για ταχυκαρδία (σχεδόν τρεις φορές συχνότερα), πόνο στο στήθος (2,71 φορές συχνότερα) και λιποθυμία (περίπου δύο φορές συχνότερα).
• Νεαροί ενήλικες: Περίπου το 45% των αναφορών καρδιαγγειακών συμβάντων που αφορούσαν προϊόντα με καφεΐνη και διεγερτικές ουσίες σχετιζόταν με ενήλικες ηλικίας 18 έως 34 ετών.
• Άνδρες και γυναίκες: Παρόμοια μοτίβα εμφανίστηκαν στις αναφορές και για τα δύο φύλα.

Οι διαφορές αυτές περιγράφουν πόσο συχνά εμφανίζονταν ορισμένα ιατρικά προβλήματα στις αναφορές του FDA. Δεν σημαίνουν ότι όσοι καταναλώνουν ενεργειακά ποτά έχουν πραγματικά 11 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο καρδιακής ανακοπής ή 4,5 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο εμφράγματος.

«Τα ευρήματά μας ενισχύουν την ανάγκη για πιο συστηματική παρακολούθηση της ασφάλειας προϊόντων με καφεΐνη και διεγερτικές ουσίες. Επίσης, οι επαγγελματίες υγείας θα πρέπει να θυμούνται να ρωτούν τους νεότερους ασθενείς που εμφανίζουν αίσθημα παλμών, πόνο στο στήθος ή λιποθυμικά επεισόδια αν κατανάλωσαν πρόσφατα ή καταναλώνουν τακτικά αυτά τα προϊόντα», δήλωσε ο Samayamanthula.

Γιατί οι νεαροί ενήλικες μπορεί να είναι πιο ευάλωτοι

Ένα από τα πιο αξιοσημείωτα ευρήματα ήταν το μεγάλο ποσοστό αναφορών καρδιαγγειακών συμβάντων που αφορούσαν νεότερους ενήλικες. Οι ερευνητές δεν έχουν ακόμη προσδιορίσει γιατί η σύνδεση των προϊόντων με διεγερτικές ουσίες με αναφερόμενα καρδιακά προβλήματα εμφανίστηκε τόσο συχνά σε αυτή την ηλικιακή ομάδα.

Υπάρχουν αρκετές πιθανές εξηγήσεις. Οι νεότεροι καταναλωτές μπορεί να χρησιμοποιούν συχνότερα ενεργειακά ποτά και συμπληρώματα με διεγερτικές ουσίες, αυξάνοντας έτσι την πιθανότητα τα προϊόντα αυτά να αναφέρονται σε περιστατικά επειγόντων ιατρικών συμβάντων.

Ρόλο μπορεί να παίζει και ο τρόπος κατανάλωσης. Πιθανοί παράγοντες είναι οι συνθήκες χρήσης, όπως η κατανάλωση πριν από έντονη άσκηση ή ο συνδυασμός με αλκοόλ ή ναρκωτικές ουσίες. Ορισμένα άτομα μπορεί επίσης να έχουν αδιάγνωστες καρδιακές παθήσεις, οι οποίες τα καθιστούν πιο ευάλωτα σε καρδιαγγειακές επιπλοκές.

Οι πιθανές αυτές εξηγήσεις παραμένουν αβέβαιες και θα χρειαστεί πρόσθετη έρευνα για να διαπιστωθεί ποιοι παράγοντες, αν υπάρχουν, συμβάλλουν στην ασυνήθιστα υψηλή συχνότητα αναφορών στους νεότερους ενήλικες.

Προκαλούν πράγματι τα ενεργειακά ποτά εμφράγματα;

Παρότι τα αποτελέσματα εγείρουν σημαντικά ερωτήματα για προϊόντα με υψηλές συγκεντρώσεις καφεΐνης και άλλων διεγερτικών ουσιών, οι ειδικοί προειδοποιούν να μην ερμηνευτούν ως απόδειξη άμεσης αιτιώδους σχέσης.

«Η μελέτη προκαλεί ανησυχία ότι τα προϊόντα με πολύ υψηλή περιεκτικότητα σε καφεΐνη μπορεί να είναι επιβλαβή για το καρδιαγγειακό σύστημα», δήλωσε ο Gregory M. Marcus, M.D., M.A.S., FAHA, πρόεδρος της επιστημονικής δήλωσης της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας του 2026 για την καφεΐνη και τα καρδιαγγειακά νοσήματα. «Παρότι υπάρχουν βιολογικοί λόγοι για τους οποίους μια τέτοια σύνδεση θα μπορούσε να είναι πιθανή, η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι τα προϊόντα καφεΐνης προκαλούν αυτά τα συμβάντα, καθώς άλλοι παράγοντες μπορεί να επηρέασαν τα αποτελέσματα της ανάλυσης. Χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να κατανοήσουμε αν αυτά τα προϊόντα με διεγερτικές ουσίες ευθύνονται πράγματι για τα αναφερόμενα καρδιακά συμβάντα».

Ο Marcus δεν συμμετείχε στην έρευνα. Είναι καθηγητής Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας, στο Σαν Φρανσίσκο, και αναπληρωτής επικεφαλής του προγράμματος Καρδιολογίας για την Έρευνα στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, στο Σαν Φρανσίσκο.

Επειδή η ανάλυση βασίστηκε σε αναφορές που υποβλήθηκαν εθελοντικά στον FDA, δεν μπορεί να αποδείξει αν τα ίδια τα προϊόντα ευθύνονταν για τα καρδιαγγειακά συμβάντα. Άλλες παθήσεις, συμπεριφορές ή περιστάσεις μπορεί να έπαιξαν ρόλο.

Πώς ανέλυσαν οι ερευνητές τις αναφορές ασφάλειας του FDA

Η ερευνητική ομάδα εξέτασε 28.345 αναφορές πιθανών ανεπιθύμητων συμβάντων που υποβλήθηκαν σε βάση δεδομένων ασφάλειας του FDA από το 2017 έως το 2025.

Από αυτές, οι 854 αφορούσαν ενεργειακά ποτά ή συμπληρώματα διατροφής που περιείχαν καφεΐνη ή άλλες διεγερτικές ουσίες. Οι υπόλοιπες 27.491 αφορούσαν προϊόντα χωρίς καφεΐνη ή διεγερτικά συστατικά και αποτέλεσαν την ομάδα σύγκρισης.

Οι ερευνητές ταξινόμησαν τα προϊόντα με βάση τα συστατικά τους. Στην κατηγορία των διεγερτικών περιλαμβάνονταν η καφεΐνη, οι μεθυλοξανθίνες —θεοβρωμίνη, γκουαρανά, yerba mate, εκχυλίσματα πράσινου τσαγιού ή καφέ— και τα συμπαθομιμητικά —συνεφρίνη, υοχιμβίνη, εφέδρα, DMAA και χιγενταμίνη.

Αντί να αξιολογήσουν συγκεκριμένες εμπορικές επωνυμίες, οι ερευνητές ομαδοποίησαν τα προϊόντα ανάλογα με τα συστατικά τους. Συνεπώς, τα ευρήματα αφορούν ευρείες κατηγορίες προϊόντων με καφεΐνη και διεγερτικές ουσίες και δεν υποδεικνύουν ότι κάποια συγκεκριμένη μάρκα είναι πιο επικίνδυνη από κάποια άλλη.

Οι ερευνητές επισήμαναν επίσης σημαντικούς περιορισμούς των διαθέσιμων δεδομένων. Οι αναφορές υποβλήθηκαν εθελοντικά από μέλη του κοινού, καταναλωτές, επαγγελματίες υγείας και κατασκευαστές, επομένως η βάση δεδομένων δεν καταγράφει πλήρως όλους όσοι ενδέχεται να εμφάνισαν πιθανή ανεπιθύμητη αντίδραση.

Εξίσου σημαντικό είναι ότι οι ερευνητές δεν μπορούσαν να προσδιορίσουν πόσοι άνθρωποι κατανάλωσαν αυτά τα προϊόντα χωρίς να εμφανίσουν καρδιαγγειακά προβλήματα. Δεν μπορούσαν επίσης να υπολογίσουν πόσοι εμφάνισαν καρδιακά προβλήματα χωρίς να υποβάλουν σχετική αναφορά.

Χωρίς αυτά τα στοιχεία, η ανάλυση δεν μπορεί να υπολογίσει την πραγματική πιθανότητα εμφράγματος, καρδιακής ανακοπής ή άλλου καρδιαγγειακού συμβάντος στους καταναλωτές ενεργειακών ποτών και συμπληρωμάτων με διεγερτικές ουσίες.

Παρά τους περιορισμούς, τα ευρήματα αναδεικνύουν ένα πιθανώς σημαντικό σήμα ασφάλειας. Οι ερευνητές αναφέρουν ότι χρειάζονται πιο συστηματική παρακολούθηση και περαιτέρω μελέτες για να διαπιστωθεί αν αυτά τα προϊόντα συμβάλλουν άμεσα σε σοβαρά καρδιακά προβλήματα, ιδιαίτερα στους νεότερους ενήλικες που τα καταναλώνουν συχνά.