Η συνεργασία με το παιδί μπορεί να γίνει δύσκολη όταν η καθημερινότητα είναι γεμάτη υποχρεώσεις και ο χρόνος πιέζει. «Πόσες φορές πρέπει να σου το πω;» είναι κάτι που πολλοί γονείς έχουν πει κάποια στιγμή. Το παιδί εξακολουθεί να παίζει, εμείς επαναλαμβάνουμε το αίτημά μας και, αν δεν ανταποκρίνεται, η ένταση αυξάνεται. Έτσι, μπορεί τελικά να φωνάξουμε για κάτι που στην αρχή έμοιαζε απλό. Όμως, αν δεν ακολουθεί αμέσως τις οδηγίες, αυτό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι μας αγνοεί επίτηδες ή θέλει να μας προκαλέσει. Η ηλικία του, η συναισθηματική του κατάσταση, η δυσκολία να αφήσει μια ευχάριστη δραστηριότητα και ο τρόπος που του μιλάμε επηρεάζουν σημαντικά τη συμπεριφορά και τη συνεργασία του μαζί μας.
Γιατί το παιδί δυσκολεύεται να μας ακούσει;
Στις μικρότερες ηλικίες, τα παιδιά βρίσκονται ακόμη στη διαδικασία ανάπτυξης δεξιοτήτων όπως η συγκέντρωση, η αυτορρύθμιση και ο έλεγχος των παρορμήσεων.
Ένα παιδί, για παράδειγμα, μπορεί να είναι τόσο απορροφημένο στο παιχνίδι, ώστε να μην καταφέρνει να στρέψει αμέσως την προσοχή του αλλού. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν άκουσε το αίτημά μας· ίσως χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να ανταποκριθεί.
Μπορεί επίσης να δυσκολευτεί όταν οι οδηγίες που του δίνουμε είναι πολύ γενικές ή όταν του ζητάμε να κάνει πολλά πράγματα μαζί.
Για έναν ενήλικα, το «Ετοιμάσου γρήγορα, μάζεψε τα πράγματά σου και βάλε τα παπούτσια σου» μπορεί να ακούγεται απλό. Για ένα μικρό παιδί, όμως, είναι μια σειρά από αρκετά διαφορετικά βήματα.
Η ανταπόκριση μπορεί να είναι ακόμη πιο δύσκολη όταν το παιδί πεινάει, είναι κουρασμένο ή νιώθει αναστάτωση.
Πώς ενισχύουμε τη συνεργασία με το παιδί χωρίς φωνές;
1. Πλησιάζουμε το παιδί πριν του μιλήσουμε
Αντί να του μιλάμε δυνατά από ένα διπλανό δωμάτιο, πηγαίνουμε κοντά του, ερχόμαστε στο ύψος του και προσπαθούμε πρώτα να κερδίσουμε την προσοχή του.
Μπορούμε να απευθυνθούμε σε αυτό ήρεμα, λέγοντας το όνομά του, και να περιμένουμε λίγο προτού του δώσουμε την οδηγία.
Όταν έχουμε άμεση επαφή, το παιδί κατανοεί ευκολότερα τι του ζητάμε και δεν χρειάζεται να επαναλαμβάνουμε συνέχεια την ίδια φράση.
2. Οι οδηγίες μας είναι σύντομες και σαφείς
Ένα σαφές και συγκεκριμένο αίτημα είναι πιο εύκολο για το παιδί να το ακολουθήσει.
Μπορούμε, αντί να πούμε «Μάζεψε επιτέλους αυτό το χάος», να ζητήσουμε: «Βάλε πρώτα τα τουβλάκια στο κουτί τους».
Όταν τελειώσει με αυτό, του δίνουμε την επόμενη οδηγία.
Έτσι, μια μεγάλη υποχρέωση χωρίζεται σε μικρά και πιο εύκολα διαχειρίσιμα βήματα.
3. Ενημερώνουμε το παιδί πριν από μια αλλαγή
Δεν είναι πάντοτε εύκολο να αφήσει το παιδί μια δραστηριότητα που αγαπά και να περάσει σε μια υποχρέωση που του αρέσει λιγότερο.
Αν παίζει και πρόκειται σύντομα να φύγουμε, μπορούμε να το προειδοποιήσουμε εγκαίρως: «Σε πέντε λεπτά θα σταματήσουμε το παιχνίδι και θα ετοιμαστούμε».
Με αυτή την ενημέρωση έχει χρόνο να προσαρμοστεί στην αλλαγή, αντί να του ζητήσουμε να σταματήσει ξαφνικά αυτό που κάνει.
4. Συνεργασία με μικρές επιλογές για το παιδί
Για τα παιδιά είναι σημαντικό να νιώθουν ότι έχουν έναν βαθμό ελέγχου στην καθημερινή τους ζωή.
Όποτε είναι δυνατόν, μπορούμε να τους επιτρέπουμε να διαλέξουν ανάμεσα σε δύο αποδεκτές εναλλακτικές.
Για παράδειγμα, μπορούμε να ρωτήσουμε: «Θέλεις να φορέσεις πρώτα την μπλούζα ή το παντελόνι σου;».
Η υποχρέωση δεν αλλάζει, αλλά το παιδί γίνεται μέρος της διαδικασίας και μπορεί να νιώσει πιο αυτόνομο.
Βέβαια, δεν δίνουμε επιλογές για θέματα ασφάλειας ούτε για αποφάσεις που δεν είναι διαπραγματεύσιμες.
5. Δείχνουμε ότι κατανοούμε τα συναισθήματά του
Η άρνηση μπορεί κάποιες φορές να συνδέεται με απογοήτευση ή κούραση, ή με δυσκολία αποδοχής ενός ορίου.
Μπορούμε να δείξουμε ότι καταλαβαίνουμε τι αισθάνεται, διατηρώντας παράλληλα την απόφασή μας.
Μπορούμε να του πούμε: «Ξέρω ότι θέλεις να συνεχίσεις να παίζεις και είναι δύσκολο να σταματήσεις. Τώρα, όμως, πρέπει να φύγουμε».
Έτσι, το παιδί αντιλαμβάνεται πως σεβόμαστε τα συναισθήματά του, ακόμη κι αν δεν γίνεται να ικανοποιηθεί αυτό που θέλει.
6. Ενθαρρύνουμε τη συνεργασία του παιδιού
Είναι συχνό να εστιάζουμε περισσότερο στις φορές που το παιδί δεν συνεργάζεται και λιγότερο στις στιγμές που ανταποκρίνεται.
Μπορούμε να το βοηθήσουμε με ενθάρρυνση που είναι ειλικρινής και συγκεκριμένη.
Αντί να περιοριστούμε σε ένα γενικό «Μπράβο», μπορούμε να πούμε: «Μου άρεσε που μάζεψες τα παιχνίδια σου όταν τελειώσαμε».
Με αυτόν τον τρόπο επισημαίνουμε την προσπάθειά του και το βοηθάμε να καταλάβει ποια συμπεριφορά ήταν χρήσιμη.
Τι μπορούμε να κάνουμε όταν χάνουμε την υπομονή μας;
Ακόμη κι όταν προσπαθούμε να αντιδρούμε με τον καλύτερο τρόπο, μπορεί κάποιες στιγμές να υψώσουμε τη φωνή μας.
Αν γίνει αυτό, μπορούμε να μιλήσουμε ξανά για ό,τι συνέβη αφού ηρεμήσουμε και να αναλάβουμε την ευθύνη για την αντίδρασή μας.
Για παράδειγμα: «Πριν σου φώναξα επειδή ήμουν εκνευρισμένη. Δεν ήταν σωστός τρόπος να σου μιλήσω. Θα προσπαθήσω να το πω πιο ήρεμα».
Τα όρια εξακολουθούν να ισχύουν. Παράλληλα, δείχνουμε στο παιδί πώς μπορούμε να διαχειριστούμε μια δύσκολη στιγμή και να επανορθώσουμε όταν κάνουμε λάθος.
Λιγότερες φωνές δεν σημαίνουν λιγότερα όρια
Η ήρεμη επικοινωνία δεν σημαίνει ότι απουσιάζουν οι κανόνες, ούτε ότι το παιδί θα συνεργάζεται πάντα πρόθυμα.
Τα παιδιά χρειάζονται όρια σαφή, σταθερά και προσαρμοσμένα στην ηλικία τους, αλλά και ενήλικες που τα καθοδηγούν με συνέπεια και σεβασμό.
Όταν κατανοούμε τι δυσκολεύει το παιδί, προσαρμόζουμε τις προσδοκίες μας στις δυνατότητές του και του δείχνουμε πώς να συνεργάζεται, συμβάλλουμε σταδιακά στη διαμόρφωση μιας πιο ήρεμης καθημερινότητας.
Ο στόχος, άλλωστε, δεν περιορίζεται στο να κάνει το παιδί εκείνη τη στιγμή αυτό που του ζητάμε. Θέλουμε να μάθει να επικοινωνεί, να διαχειρίζεται τις δυσκολίες και να συνεργάζεται με τους άλλους — δεξιότητες που θα το συνοδεύουν όσο μεγαλώνει.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/paidi-goneis/synergasia-me-to-paidi-pos-na-periorisete-tis-fones-kai-na-synergasteite-kalytera/29353
