Σύνδρομο αιφνίδιου βρεφικού θανάτου: Αίτια και ασφαλής ύπνος

Το σύνδρομο αιφνίδιου βρεφικού θανάτου (SIDS) είναι ο αιφνίδιος και ανεξήγητος θάνατος ενός φαινομενικά υγιούς βρέφους ηλικίας έως 12 μηνών. Παλαιότερα ήταν γνωστό ως «θάνατος στην κούνια».

Τι είναι γνωστό για τα αίτια και τους παράγοντες κινδύνου

Το SIDS είναι σπάνιο, αλλά εξακολουθεί να συμβαίνει. Δεν είναι γνωστό τι το προκαλεί. Ορισμένοι παράγοντες, ωστόσο, μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο, όπως η έκθεση του βρέφους στον καπνό του τσιγάρου και ο ύπνος μαζί του σε καναπέ ή πολυθρόνα.

Μεγαλύτερο κίνδυνο αντιμετωπίζουν τα βρέφη που γεννήθηκαν πρόωρα, πριν από τις 37 εβδομάδες κύησης, ή με χαμηλό βάρος γέννησης, κάτω από 2,5 κιλά. Αυξημένο κίνδυνο έχουν επίσης τα δίδυμα και τα πολύδυμα βρέφη.

Το σύνδρομο εμφανίζεται συχνότερα στους πρώτους 6 μήνες της ζωής, αλλά μπορεί να αφορά βρέφη έως 12 μηνών. Μπορεί να συμβεί οποιαδήποτε στιγμή κοιμάται το μωρό, τη μέρα ή τη νύχτα.

Πώς μειώνεται ο κίνδυνος SIDS

Οι παρακάτω συμβουλές ασφαλούς ύπνου πρέπει να εφαρμόζονται κάθε φορά που κοιμάται το μωρό. Αν γεννήθηκε πρόωρα, ακολουθήστε τις για έναν χρόνο από την πιθανή ημερομηνία τοκετού και όχι από την ημερομηνία γέννησής του.

Τι να κάνετε

• Βάζετε πάντα το μωρό ανάσκελα για ύπνο, με τα πόδια του στο κάτω μέρος της κούνιας, του καλαθιού ή του καροτσιού.
• Αν γυρίσει μπρούμυτα, τοποθετήστε το ξανά ανάσκελα, μέχρι να μπορεί να γυρίζει μόνο του και προς τις δύο κατευθύνσεις.
• Για κάθε ύπνο, βάζετε το μωρό σε δική του κούνια ή καλάθι, στο ίδιο δωμάτιο με εσάς, τουλάχιστον για τους πρώτους 6 μήνες.
• Χρησιμοποιείτε σταθερό, επίπεδο στρώμα.
• Κρατάτε την κούνια άδεια από αντικείμενα που θα μπορούσαν να καλύψουν το πρόσωπο ή το κεφάλι του μωρού. Μη χρησιμοποιείτε μαξιλάρια, παπλώματα, προστατευτικά κούνιας, χαλαρές κουβέρτες, μαλακά παιχνίδια ή βοηθήματα που το συγκρατούν, όπως φωλιές.
• Θηλάζετε, αν μπορείτε. Το μητρικό γάλα προστατεύει το μωρό από λοιμώξεις και ασθένειες.
• Μπορείτε να εξετάσετε τη χρήση πιπίλας για να ηρεμήσει το μωρό πριν κοιμηθεί. Ορισμένες έρευνες δείχνουν ότι μπορεί να συμβάλει στη μείωση του κινδύνου SIDS.
• Φροντίζετε το μωρό να έχει κάνει τους προβλεπόμενους εμβολιασμούς, οι οποίοι το προστατεύουν από παιδικές ασθένειες που μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο SIDS.

Τι να αποφεύγετε

• Μην κοιμάστε μαζί με το μωρό σε καναπέ ή πολυθρόνα.
• Μην καπνίζετε κατά την εγκυμοσύνη ή κοντά στο μωρό μετά τη γέννησή του και μην επιτρέπετε σε κανέναν να καπνίζει στο ίδιο δωμάτιο.
• Μη μοιράζεστε το κρεβάτι με το μωρό αν γεννήθηκε πριν από τις 37 εβδομάδες κύησης ή με βάρος κάτω από 2,5 κιλά.
• Μη μοιράζεστε το κρεβάτι με το μωρό αν εσείς ή ο σύντροφός σας καπνίζετε, έχετε πιει αλκοόλ, έχετε πάρει ψυχαγωγικά ναρκωτικά ή φάρμακα που προκαλούν υπνηλία.
• Μην αφήνετε το μωρό να ζεσταθεί ή να κρυώσει υπερβολικά. Η θερμοκρασία του δωματίου του πρέπει να είναι 16–20°C.
• Μην αφήνετε το μωρό για πολλή ώρα στο κάθισμα αυτοκινήτου. Είναι εντάξει να αποκοιμηθεί εκεί κατά τη διαδρομή, αλλά βγάλτε το από το κάθισμα μόλις φτάσετε στον προορισμό σας.

Πώς να αποφεύγετε την υπερθέρμανση ή το υπερβολικό κρύο

Η υπερθέρμανση μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο SIDS. Μπορεί να προκληθεί από πολλά ρούχα ή σκεπάσματα ή από υπερβολικά ζεστό δωμάτιο. Ελέγχετε τη θερμοκρασία του μωρού αγγίζοντας το στήθος ή τον αυχένα του. Δεν χρειάζεται να ανησυχείτε αν τα χέρια ή τα πόδια του είναι δροσερά· αυτό είναι φυσιολογικό.

Για να μειώσετε τον κίνδυνο:

• Διατηρείτε το δωμάτιο περίπου στους 16–20°C και, αν είναι δυνατό, ελέγχετε τη θερμοκρασία με θερμόμετρο χώρου.
• Αφαιρείτε ένα ή περισσότερα ρούχα ή σκεπάσματα αν το δέρμα του μωρού είναι ζεστό ή ιδρωμένο.
• Χρησιμοποιείτε ελαφριές κουβέρτες, σεντόνια ή υπνόσακο για βρέφη.
• Βγάζετε το καπέλο και τα επιπλέον ρούχα μόλις μπείτε σε εσωτερικό χώρο ή σε αυτοκίνητο, λεωφορείο ή τρένο, ακόμη κι αν χρειαστεί να ξυπνήσετε το μωρό.

Τα βρέφη δεν πρέπει ποτέ να κοιμούνται με θερμοφόρα ή ηλεκτρική κουβέρτα, δίπλα σε καλοριφέρ, θερμάστρα ή φωτιά, ούτε σε άμεσο ηλιακό φως.

Κοινός ύπνος στο ίδιο κρεβάτι: Πότε είναι επικίνδυνος

Το ασφαλέστερο μέρος για να κοιμάται το μωρό είναι η δική του κούνια ή το καλάθι του, χωρίς παιχνίδια, κουβέρτες και μαξιλάρια. Έτσι μειώνεται ο κίνδυνος SIDS. Αν μοιραστείτε το κρεβάτι με το μωρό, είναι σημαντικό να γνωρίζετε πώς να περιορίσετε τους κινδύνους και πότε πρέπει να το αποφεύγετε.

Αν κοιμάστε μαζί στο ίδιο κρεβάτι:

• Βεβαιωθείτε ότι το μωρό είναι ανάσκελα, σε σταθερό και επίπεδο στρώμα.
• Κρατήστε μαξιλάρια, σεντόνια και κουβέρτες μακριά του.
• Μην το φασκιώνετε· οι υπνόσακοι για βρέφη είναι ασφαλέστερη επιλογή.
• Μην έχετε στο κρεβάτι ταυτόχρονα άλλα βρέφη, παιδιά ή κατοικίδια.
• Μην αφήνετε το μωρό μόνο σε κρεβάτι ενηλίκων. Αν δεν βρίσκεται ενήλικας μαζί του, βάλτε το στην κούνια ή στο καλάθι του.
• Βεβαιωθείτε ότι δεν μπορεί να πέσει από το κρεβάτι ή να παγιδευτεί ανάμεσα στο στρώμα και τον τοίχο.

Μη μοιράζεστε το κρεβάτι με το μωρό αν γεννήθηκε πρόωρα, πριν από τις 37 εβδομάδες κύησης, ή με χαμηλό βάρος γέννησης, κάτω από 2,5 κιλά. Αποφύγετε επίσης τον κοινό ύπνο αν εσείς ή ο σύντροφός σας:

• καπνίζετε, ανεξάρτητα από το πού ή πότε καπνίζετε, ακόμη κι αν δεν καπνίζετε ποτέ στο κρεβάτι,
• έχετε πιει δύο ή περισσότερες μονάδες αλκοόλ,
• έχετε πάρει ψυχαγωγικά ναρκωτικά ή φάρμακα που προκαλούν υπνηλία.

Ασφαλής χρήση μάρσιπου ή μάρσιπου-μεταφορέα

Η σωστή χρήση μάρσιπου ή μάρσιπου-μεταφορέα είναι σημαντική για τη μείωση του κινδύνου. Μην ταΐζετε το μωρό όσο βρίσκεται μέσα στον μάρσιπο· βγάλτε το πρώτα. Μην αφήνετε το ύφασμα να καλύπτει το κεφάλι του.

Για ασφαλή μεταφορά, ακολουθήστε τους κανόνες T.I.C.K.S.:

• Σφιχτά: Ο μάρσιπος πρέπει να κρατά το μωρό κοντά στο σώμα σας.
• Σε κοινή θέα: Πρέπει να βλέπετε το πρόσωπο του μωρού ανά πάσα στιγμή.
• Κοντά: Το μωρό πρέπει να βρίσκεται αρκετά κοντά ώστε να μπορείτε να φιλήσετε το κεφάλι του.
• Κεφάλι και πηγούνι: Φροντίζετε το πηγούνι του να μην ακουμπά στο στήθος του.
• Στήριξη: Στηρίζετε την πλάτη του ώστε να βρίσκεται άνετα σε όρθια θέση.

Πότε χρειάζεται άμεση βοήθεια

Επικοινωνήστε άμεσα με γιατρό αν ανησυχείτε για το μωρό ή πιστεύετε ότι μπορεί να είναι άρρωστο.

Καλέστε το 112 ή το 166 για επείγοντα αν το μωρό σταματήσει να αναπνέει, δεν ξυπνά, δυσκολεύεται να αναπνεύσει, έχει ακαμψία ή τρέμει και κάνει απότομες κινήσεις, ή αν τα χείλη, η γλώσσα, το πρόσωπο ή το δέρμα του γίνουν ξαφνικά ωχρά, μπλε ή γκρίζα. Σε σκούρο δέρμα, η αλλαγή μπορεί να φαίνεται πιο εύκολα στις παλάμες ή στα πέλματα. Ζητήστε επίσης επείγουσα βοήθεια αν το παιδί είναι ασυνήθιστα χαλαρό ή δεν ανταποκρίνεται όπως συνήθως, για παράδειγμα αν το κεφάλι του γέρνει ή δυσκολεύεται να το σηκώσει και να εστιάσει το βλέμμα του.

Για κάθε απορία σχετικά με τον ύπνο ή την ασφάλεια του μωρού, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.