Υπέρταση σε νέους ενήλικες: Αίτια, συμπτώματα, διάγνωση και αντιμετώπιση

Αν και η υπέρταση είναι συχνότερη μετά τα 65, επηρεάζει περίπου 1 στους 8 ενήλικες ηλικίας 20 έως 40 ετών. Μπορεί να μην προκαλεί συμπτώματα, όμως η έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση είναι σημαντικές για την πρόληψη επιπλοκών.

Η υψηλή αρτηριακή πίεση, ή υπέρταση, σημαίνει ότι το αίμα ασκεί σταθερά αυξημένη πίεση στα τοιχώματα των αρτηριών. Συχνά αυτό οφείλεται στη στένωση των αρτηριών, η οποία δυσκολεύει τη ροή του αίματος.

Η αρτηριακή πίεση συνήθως αυξάνεται με την ηλικία, η οποία αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου. Ωστόσο, υπέρταση μπορεί να εμφανιστεί και σε νεότερους ενήλικες, λόγω παραγόντων όπως το βάρος, η διατροφή και η κληρονομικότητα.

Αν δεν μειωθεί με αλλαγές στον τρόπο ζωής ή με φαρμακευτική αγωγή, η υπέρταση μπορεί να βλάψει τα αιμοφόρα αγγεία, την καρδιά, τον εγκέφαλο και άλλα όργανα. Μπορεί επίσης να αυξήσει τον κίνδυνο εμφράγματος ή εγκεφαλικού επεισοδίου.

Αίτια της υπέρτασης σε νέους ενήλικες

Πολλοί παράγοντες μπορεί να συμβάλουν στην υψηλή αρτηριακή πίεση σε νεαρή ενήλικη ζωή. Μεταξύ αυτών είναι:

• Παχυσαρκία: Δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) πάνω από 25 ή αναλογία μέσης προς ισχία πάνω από 0,85 μπορεί να αποτελεί παράγοντα κινδύνου.
• Κατανάλωση αλκοόλ: Τα αποτελέσματα μικρής μελέτης σε 80 νέους ενήλικες στην Κένυα έδειξαν ότι η αποφυγή του αλκοόλ μειώνει τον κίνδυνο υπέρτασης κατά 70%.
• Κάπνισμα: Μελέτη του 2020 σε 322 νέους ενήλικες στο Μπανγκλαντές υπέδειξε ότι το κάπνισμα αποτελεί σημαντικό τροποποιήσιμο παράγοντα κινδύνου για την υπέρταση.
• Ορισμένα φάρμακα: Αντισυλληπτικά χάπια που περιέχουν οιστρογόνα, ορισμένα αντικαταθλιπτικά και κάποια μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα μπορεί να αυξήσουν την αρτηριακή πίεση.
• Παράνομες ουσίες: Τα αναβολικά-ανδρογόνα στεροειδή, η κοκαΐνη, οι αμφεταμίνες και το MDMA (έκσταση) μπορεί να αυξήσουν την αρτηριακή πίεση, τουλάχιστον προσωρινά.
• Υψηλή πρόσληψη αλατιού: Η κατανάλωση πάνω από 10 γραμμάρια αλατιού την ημέρα μπορεί να αυξήσει την αρτηριακή πίεση.
• Έλλειψη σωματικής δραστηριότητας: Η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία (AHA) συνιστά 150 λεπτά μέτριας αερόβιας δραστηριότητας την εβδομάδα και ασκήσεις ενδυνάμωσης τουλάχιστον 2 ημέρες την εβδομάδα, για τη μείωση του κινδύνου υπέρτασης.
• Ορισμένες παθήσεις: Η νεφρική νόσος, ο υποθυρεοειδισμός και η υπνική άπνοια μπορεί να προκαλέσουν υψηλή αρτηριακή πίεση.
• Κατανάλωση κόκκινου κρέατος: Η προαναφερθείσα μελέτη στην Κένυα έδειξε επίσης ότι οι νέοι ενήλικες που τρώνε κόκκινο κρέας μία ή δύο φορές την εβδομάδα είναι 77% πιθανότερο να έχουν υπέρταση σε σύγκριση με όσους δεν τρώνε ποτέ κόκκινο κρέας.
• Κληρονομικότητα: Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), αν στενός συγγενής σας έχει υπέρταση πριν από την ηλικία των 60 ετών, έχετε διπλάσιες πιθανότητες να εμφανίσετε και εσείς.

Συμπτώματα της υπέρτασης σε νέους ενήλικες

Η υπέρταση συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα, γι’ αυτό και αποκαλείται «σιωπηλός δολοφόνος». Αν έχετε παράγοντες κινδύνου, είναι σημαντικό να ελέγχετε τακτικά την αρτηριακή σας πίεση.

Όταν υπάρχουν συμπτώματα, μπορεί να περιλαμβάνουν:

• πονοκέφαλο, συχνότερα το πρωί
• ρινορραγία
• δύσπνοια
• ζάλη
• ερυθρότητα στο πρόσωπο
• κόπωση
• πόνο στο στήθος
• αίσθημα παλμών ή ακανόνιστο καρδιακό ρυθμό

Η σοβαρή υπέρταση μπορεί επίσης να προκαλέσει προβλήματα στην όραση, ναυτία ή εμετό και σύγχυση.

Πιθανές επιπλοκές

Αν δεν αντιμετωπιστεί, η υψηλή αρτηριακή πίεση μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές. Μεγάλη μελέτη του 2023, στην οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 1,3 εκατομμύρια άνδρες, διαπίστωσε ότι όσοι είχαν υπέρταση στην ηλικία των 18 ετών ήταν πιθανότερο να εμφανίσουν καρδιαγγειακό επεισόδιο, όπως έμφραγμα ή εγκεφαλικό, στη μέση ηλικία σε σύγκριση με όσους είχαν φυσιολογική πίεση στα 18.

Εκτός από καρδιαγγειακά προβλήματα, η υπέρταση σε νέους ενήλικες μπορεί να οδηγήσει σε:

• νεφρική βλάβη
• βλάβη στα μάτια
• δυσκολία στη σκέψη
• αθηροσκλήρωση

Πότε να απευθυνθείτε σε γιατρό

Επειδή στα αρχικά στάδια η υπέρταση συχνά δεν έχει συμπτώματα, η AHA συνιστά σε όλους τους ενήλικες ηλικίας 20 ετών και άνω να ελέγχουν την αρτηριακή τους πίεση μία φορά τον χρόνο.

Ο έλεγχος μπορεί να χρειάζεται να γίνεται συχνότερα αν στενός συγγενής έχει υπέρταση ή αν πάσχετε από κάποια πάθηση που αυξάνει τον κίνδυνο. Αν έχετε συμπτώματα, απευθυνθείτε σε γιατρό για να διερευνηθεί η αιτία. Επίσης, μιλήστε με γιατρό αν οι μετρήσεις στο σπίτι δείχνουν σταθερά αυξημένη πίεση.

Διάγνωση της υπέρτασης

Για τη διάγνωση, ο επαγγελματίας υγείας μετρά την αρτηριακή πίεση με περιχειρίδα που τοποθετείται στο πάνω μέρος του βραχίονα. Ο γιατρός μπορεί επίσης να συστήσει τη χρήση πιεσόμετρου στο σπίτι, ώστε να καταγράφονται οι μετρήσεις σε διαφορετικές ώρες της ημέρας.

Η μέτρηση αποτελείται από δύο αριθμούς και εκφράζεται σε χιλιοστά στήλης υδραργύρου (mm Hg):

• Ο πρώτος και υψηλότερος αριθμός είναι η συστολική πίεση. Δείχνει την πίεση που ασκεί το αίμα στα τοιχώματα των αρτηριών όταν χτυπά η καρδιά.
• Ο δεύτερος αριθμός είναι η διαστολική πίεση. Δείχνει την πίεση στις αρτηρίες όταν η καρδιά ξεκουράζεται ανάμεσα στους χτύπους.

Φυσιολογική θεωρείται η αρτηριακή πίεση κάτω από 120/80 mm Hg, δηλαδή «120 με 80». Το πρώτο στάδιο υπέρτασης ορίζεται ως συστολική πίεση 130 έως 139 mm Hg ή διαστολική πίεση 80 έως 89 mm Hg.

Αν η πίεση είναι υψηλή, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει πρόσθετες εξετάσεις για να διερευνήσει την αιτία και να διαπιστώσει αν έχουν υποστεί βλάβη όργανα. Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν:

• εξετάσεις αίματος
• εξετάσεις ούρων
• ηλεκτροκαρδιογράφημα
• υπερηχογράφημα καρδιάς

Αντιμετώπιση της υπέρτασης σε νέους ενήλικες

Συνήθως, ο γιατρός προτείνει αρχικά αλλαγές στον τρόπο ζωής για να μειωθεί η αρτηριακή πίεση. Αν παραμένει υψηλή παρά τις αλλαγές, μπορεί να χορηγήσει φάρμακα, όπως:

• αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης (ACE)
• αναστολείς των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης II
• αναστολείς διαύλων ασβεστίου
• θειαζιδικά διουρητικά
• β-αναστολείς

Πώς μπορεί να προληφθεί η υπέρταση

Ένας υγιεινός τρόπος ζωής μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της υψηλής αρτηριακής πίεσης και στη διατήρησή της σε φυσιολογικά επίπεδα. Μπορείτε να:

• διατηρείτε ή να επιδιώκετε ένα υγιές βάρος
• ασκείστε τακτικά: τουλάχιστον 150 λεπτά αερόβιας άσκησης την εβδομάδα, όπως περπάτημα ή ποδηλασία, και ασκήσεις αντίστασης 2 ή 3 φορές την εβδομάδα για ενδυνάμωση των μυών
• ακολουθείτε ισορροπημένη διατροφή, όπως τη δίαιτα DASH, η οποία είναι πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης και άπαχες πρωτεΐνες και μπορεί να συμβάλει στη μείωση της πίεσης
• περιορίζετε το αλκοόλ σε έως δύο ποτά την ημέρα
• διακόψετε το κάπνισμα, αν καπνίζετε
• μειώνετε ή να διαχειρίζεστε το στρες, για παράδειγμα με διαλογισμό, γιόγκα ή ασκήσεις βαθιάς αναπνοής
• κοιμάστε αρκετά, ιδανικά 7 έως 9 ώρες κάθε βράδυ

Η υπέρταση είναι συχνότερη στους μεγαλύτερους ενήλικες, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και σε νεότερους. Επειδή συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα στα αρχικά στάδια, ο τακτικός έλεγχος είναι σημαντικός, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου. Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορεί να βοηθήσουν στη διατήρηση φυσιολογικής πίεσης, ενώ οι αποφάσεις για εξετάσεις και θεραπεία πρέπει να λαμβάνονται σε συνεννόηση με τον γιατρό σας.