Καρκίνος του παγκρέατος: Πρωτοποριακό εμβόλιο προκάλεσε ισχυρή ανοσία στο 99% των ασθενών σε κλινική δοκιμή

Σε τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή φάσης 2, ένα νέο εμβόλιο κατά του καρκίνου του παγκρέατος προκάλεσε ισχυρή ανοσολογική απόκριση σχεδόν σε όλους τους ασθενείς που αξιολογήθηκαν. Τα συμπεράσματα της μελέτης.

Εμβόλιο για τον καρκίνο του παγκρέατος: Τα ευρήματα νέας κλινικής δοκιμής

Ο καρκίνος του παγκρέατος παραμένει δύσκολος στην αντιμετώπισή του, καθώς η νόσος μπορεί να υποτροπιάσει σε έως και 80% των ασθενών, ακόμη κι αφού υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση και χημειοθεραπεία.

Οι ερευνητές εστιάζουν στο γονίδιο KRAS, μεταλλάξεις του οποίου υπάρχουν σε περίπου 90% των περιστατικών παγκρεατικού πορογενούς αδενοκαρκινώματος, της συχνότερης μορφής καρκίνου του παγκρέατος. Οι μεταλλάξεις αυτές συμβάλλουν στην ανάπτυξη και την επιβίωση των καρκινικών κυττάρων.

Το νέο εμβόλιο ονομάζεται camupepimut και έχει σχεδιαστεί για να φτάνει στους λεμφαδένες. Εκεί ενεργοποιεί τα Τ λεμφοκύτταρα, ώστε να εντοπίζουν και να επιτίθενται σε καρκινικά κύτταρα με μία από τις επτά συχνότερες μεταλλάξεις του γονιδίου.

Σε αντίθεση με τα εξατομικευμένα σκευάσματα, το camupepimut δεν παρασκευάζεται ξεχωριστά για κάθε ασθενή. Πρόκειται για έτοιμο προς χρήση εμβόλιο, το οποίο προορίζεται για ασθενείς των οποίων οι όγκοι έχουν μία από τις επτά μεταλλάξεις που στοχεύει.

Νεότερα ερευνητικά δεδομένα για τα εμβόλια κατά του καρκίνου

Τα αποτελέσματα τριών πρόσφατων μελετών σκιαγραφούν μια ενθαρρυντική, αλλά όχι οριστική εικόνα για τα εμβόλια που εκπαιδεύουν το ανοσοποιητικό να αναγνωρίζει και να αντιμετωπίζει καρκινικά κύτταρα.

• Η μελέτη του 2025 με τίτλο “Lymph node-targeted, mKRAS-specific amphiphile vaccine in pancreatic and colorectal cancer: phase 1 AMPLIFY-201 trial final results” αξιολόγησε σε 25 ασθενείς τη φάση 1 της ίδιας πλατφόρμας. Όσοι ανέπτυξαν ισχυρή απόκριση των Τ λεμφοκυττάρων παρουσίασαν σημαντικά χαμηλότερο κίνδυνο υποτροπής και θανάτου.
• Σε μελέτη του 2025, με τίτλο “RNA neoantigen vaccines prime long-lived CD8+ T cells in pancreatic cancer”, το εξατομικευμένο εμβόλιο mRNA autogene cevumeran ενεργοποίησε Τ λεμφοκύτταρα που μπορούσαν να επιβιώσουν για μεγάλο χρονικό διάστημα. Για τους οκτώ ασθενείς με ανοσολογική απόκριση, η διάμεση περίοδος χωρίς υποτροπή δεν είχε ακόμη επιτευχθεί κατά την παρακολούθηση. Για όσους δεν ανταποκρίθηκαν, ήταν 13,4 μήνες, ενώ η διάμεση διάρκεια παρακολούθησης ήταν 3,2 χρόνια.
• Η μελέτη του 2024 με τίτλο “Individualised neoantigen therapy mRNA-4157 (V940) plus pembrolizumab versus pembrolizumab monotherapy in resected melanoma (KEYNOTE-942): a randomised, phase 2b study” εξέτασε εξατομικευμένο εμβόλιο mRNA για το μελάνωμα μαζί με ανοσοθεραπεία. Σε σύγκριση με την ανοσοθεραπεία μόνη της, ο συνδυασμός μείωσε κατά 44% τον κίνδυνο υποτροπής ή θανάτου.

Τα ευρήματα από τη μελέτη με 144 ασθενείς

Τα αποτελέσματα δημοσιεύτηκαν στο Nature Medicine, σε μελέτη με τίτλο “Lymph node-targeted, mKRAS-specific amphiphile vaccine in pancreatic cancer: the randomized phase 2 AMPLIFY-7P trial”.

«Ο καρκίνος του παγκρέατος ήταν ανέκαθεν ιδιαίτερα δύσκολο να αντιμετωπιστεί με ανοσοθεραπεία», αναφέρει ο ογκολόγος Ben George από τη Mayo Clinic, πρώτος συγγραφέας της μελέτης, σύμφωνα με το ScienceAlert.

Στη δοκιμή έλαβαν μέρος 144 ασθενείς με καρκίνο του παγκρέατος σταδίου 1 έως 3 και όγκους με μεταλλάξεις KRAS. Είχαν όλοι ολοκληρώσει τη χειρουργική επέμβαση και τη χημειοθεραπεία, χωρίς ορατές ενδείξεις ότι παρέμενε νόσος. Με τυχαία κατανομή, 96 ασθενείς έλαβαν το εμβόλιο, ενώ 48 εντάχθηκαν σε ομάδα παρακολούθησης χωρίς εμβολιασμό.

«Το ενθαρρυντικό είναι ότι καταφέραμε να προκαλέσουμε ισχυρή ανοσολογική απόκριση απέναντι στις μεταλλάξεις του KRAS σχεδόν σε κάθε ασθενή που αξιολογήσαμε», προσθέτει. «Σε μια διερευνητική ανάλυση, οι ασθενείς με την πιο ισχυρή ανοσολογική απόκριση φάνηκε να έχουν μεγαλύτερο διάστημα επιβίωσης χωρίς νόσο».

Η αξιολόγηση της ανοσολογικής απόκρισης ήταν εφικτή σε 90 ασθενείς. Από αυτούς, το 98,9% εμφάνισε ενισχυμένη απόκριση των Τ λεμφοκυττάρων στο μεταλλαγμένο KRAS. Για περίπου 8 στους 10 ασθενείς, η απόκριση ήταν πάνω από εννέα φορές ισχυρότερη, ενώ στο 95,5% παρέμενε ανιχνεύσιμη για τουλάχιστον 46 εβδομάδες.

Παρά τα ευρήματα, δεν διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική βελτίωση στην επιβίωση χωρίς νόσο με το εμβόλιο. Η διάμεση επιβίωση χωρίς νόσο ανήλθε σε 23,8 μήνες για όσους έλαβαν το εμβόλιο και σε 21,2 μήνες για την ομάδα παρακολούθησης, χωρίς η διαφορά να είναι στατιστικά σημαντική.

Οι σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες παρατηρήθηκαν στο 10,4% της ομάδας που έλαβε το εμβόλιο και στο 14,6% της ομάδας παρακολούθησης.

Πώς ερμηνεύονται τα ευρήματα για τους ασθενείς

Τα δεδομένα υποδεικνύουν ότι το εμβόλιο είναι ικανό να ενεργοποιήσει ισχυρή ανοσολογική απόκριση και αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο κλινικού οφέλους, χωρίς, ωστόσο, να τεκμηριώνουν ότι προλαμβάνει την υποτροπή της νόσου. Οι διερευνητικές αναλύσεις, οι οποίες συσχέτισαν την ισχύ της ανοσολογικής απόκρισης με την επιβίωση χωρίς νόσο, πρέπει να επιβεβαιωθούν.

«Δείξαμε ότι μπορούμε να εκπαιδεύσουμε το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει αυτές τις μεταλλάξεις», αναφέρει καταληκτικά ο George. «Το επόμενο βήμα είναι να διαπιστώσουμε αν αυτό μπορεί να αλλάξει την εξέλιξη της νόσου».

Στα σχέδια της ερευνητικής ομάδας βρίσκεται τώρα μια κλινική δοκιμή φάσης 3, που πιθανόν να εξετάσει πρόσθετες ενισχυτικές δόσεις και τον συνδυασμό του εμβολίου με άλλες αντικαρκινικές θεραπείες. Ενθαρρυντικά είναι επίσης τα ευρήματα από την έρευνα για τα εξατομικευμένα εμβόλια mRNA κατά του μελανώματος: πρόσφατα στοιχεία καταγράφουν μείωση κατά 42% στον κίνδυνο υποτροπής ή θανάτου.