Κολονοσκόπηση: Πότε χρειάζεται να γίνει επειγόντως και τι να περιμένετε

Βασικά σημεία

• Ο γιατρός μπορεί να παραπέμψει κάποιον για επείγουσα κολονοσκόπηση όταν εμφανίζει σοβαρά συμπτώματα, όπως ανεξήγητη αιμορραγία από το ορθό, αιφνίδιες αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου ή οξύ κοιλιακό πόνο.
• Η επείγουσα κολονοσκόπηση μπορεί να βοηθήσει στην έγκαιρη διάγνωση παθήσεων, όπως ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού, οι φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου ή άλλες αιτίες προβλημάτων στο κατώτερο πεπτικό.
• Πριν από την εξέταση, μπορεί να είναι χρήσιμο να ρωτήσετε τον γιατρό για τη διαδικασία, την προετοιμασία και την ανάρρωση.

Η επείγουσα κολονοσκόπηση μπορεί να βοηθήσει σε ορισμένες επείγουσες καταστάσεις, αλλά το κατά πόσο είναι αποτελεσματικότερη από μια προγραμματισμένη κολονοσκόπηση παραμένει αντικείμενο συζήτησης.

Ακολουθούν οι πιθανοί λόγοι για επείγουσα κολονοσκόπηση, τα στοιχεία για τα οφέλη της σε σύγκριση με την προγραμματισμένη εξέταση και ερωτήσεις που μπορείτε να κάνετε στον γιατρό μετά την παραπομπή.

Ποια συμπτώματα μπορεί να απαιτούν επείγουσα κολονοσκόπηση

Η οξεία ή χρόνια αιμορραγία από το κατώτερο γαστρεντερικό, όπως η ανεξήγητη και επίμονη αιμορραγία από το ορθό ή το αίμα στα κόπρανα, είναι συχνός λόγος για επείγουσα παραπομπή σε κολονοσκόπηση.

Άλλοι πιθανοί λόγοι είναι:

• αιφνίδιες αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου, όπως επίμονη διάρροια ή δυσκοιλιότητα
• θετικό αποτέλεσμα σε εξέταση ανίχνευσης λανθάνοντος αίματος στα κόπρανα (FOBT)
• επίμονος και έντονος κοιλιακός πόνος ή ενόχληση
• αναιμία ή σημαντική, ανεξήγητη απώλεια βάρους
• υποψία εντερικής απόφραξης

Ο γιατρός μπορεί επίσης να παραπέμψει κάποιον επειγόντως αν έχει ένα από αυτά τα συμπτώματα και οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του παχέος εντέρου ή προσωπικό ιστορικό πολυπόδων ή φλεγμονώδους νόσου του εντέρου, όπως νόσο του Crohn ή ελκώδη κολίτιδα.

Ποιες σοβαρές παθήσεις μπορεί να εντοπίσει

Εκτός από τον εντοπισμό της πηγής αιμορραγίας από το κατώτερο γαστρεντερικό, η κολονοσκόπηση μπορεί να βοηθήσει στη διάγνωση παθήσεων όπως:

• καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού
• πολύποδες, δηλαδή προκαρκινικές αναπτύξεις
• όγκοι ή άλλες άτυπες αναπτύξεις
• φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου
• εκκολπωμάτωση ή εκκολπωματίτιδα
• άλλες λοιμώξεις ή φλεγμονές στο παχύ έντερο

Πόσο μπορεί να χρειαστεί να περιμένετε

Ο χρόνος αναμονής για κολονοσκόπηση μπορεί να διαφέρει σημαντικά. Αν ο γιατρός υποψιάζεται ότι τα συμπτώματα ενδέχεται να οφείλονται σε καρκίνο του εντέρου, συνήθως παραπέμπει τον ασθενή για αξιολόγηση από ειδικό.

Παλαιότερες έρευνες υποδεικνύουν ότι η συγκεκριμένη αξιολόγηση θα πρέπει να γίνεται μέσα σε 2 εβδομάδες και ότι ο επαγγελματίας υγείας θα πρέπει να ολοκληρώνει τον διαγνωστικό έλεγχο μέσα σε 4 εβδομάδες. Ωστόσο, τα νεότερα στοιχεία για τους χρόνους αναμονής στις ΗΠΑ είναι περιορισμένα.

Σύμφωνα με ανασκόπηση του 2017, ανάλογα με τον λόγο της επείγουσας κολονοσκόπησης —όπως η ασταθής γαστρεντερική αιμορραγία— η εξέταση μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσα σε 8 έως 24 ώρες από την εισαγωγή στο νοσοκομείο.

Πόσο ωφέλιμη είναι η επείγουσα κολονοσκόπηση

Μελέτη του 2023, στην οποία εξετάστηκε η αποτελεσματικότητα της επείγουσας κολονοσκόπησης σε 132 άτομα με αιμορραγία από το κατώτερο γαστρεντερικό, υποδεικνύει ότι η εξέταση είναι χρήσιμη και μπορεί να προσφέρει κατάλληλη καθοδήγηση για ορισμένους ασθενείς.

Δεν καταλήγουν, ωστόσο, όλες οι έρευνες στα ίδια συμπεράσματα.

Σε τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή του 2020, στην οποία συμμετείχαν 170 άτομα από 15 νοσοκομεία στην Ιαπωνία, οι ερευνητές δεν διαπίστωσαν σημαντικές διαφορές στα θετικά αποτελέσματα μεταξύ όσων υποβλήθηκαν σε επείγουσα κολονοσκόπηση μέσα σε 24 ώρες από την εισαγωγή και όσων έκαναν προγραμματισμένη εξέταση μέσα σε 24 έως 96 ώρες.

Οι γιατροί εντόπισαν σημάδια πρόσφατης αιμορραγίας στο 21,5% της ομάδας που υποβλήθηκε νωρίς στην εξέταση και στο 21,3% της ομάδας με την προγραμματισμένη εξέταση.

Ωστόσο, νέα αιμορραγία μέσα σε 30 ημέρες από την εισαγωγή στο νοσοκομείο εμφάνισε το 15,3% των ατόμων στην ομάδα της επείγουσας κολονοσκόπησης, έναντι 6,7% στην ομάδα της προγραμματισμένης εξέτασης.

Αντίστοιχα, συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση του 2020, που συνέκρινε επείγουσες και προγραμματισμένες κολονοσκοπήσεις σε άτομα με οξεία αιμορραγία από το κατώτερο γαστρεντερικό, υπέδειξε ότι η κολονοσκόπηση μπορεί να γίνεται μέσα σε 72 ώρες από την εισαγωγή, αφού επιβεβαιωθεί η σταθερότητα της κυκλοφορίας του αίματος και ολοκληρωθεί η κατάλληλη προετοιμασία του εντέρου.

Η ανασκόπηση διαπίστωσε παρόμοια αποτελέσματα ως προς:

• τον εντοπισμό της πηγής της αιμορραγίας
• τα ποσοστά νέας αιμορραγίας
• την ανάγκη για επαναληπτική κολονοσκόπηση
• την ανάγκη για ενδοσκοπικές παρεμβάσεις
• την ανάγκη για χειρουργική επέμβαση
• τον θάνατο

Συνολικά, οι γιατροί είναι πιθανό να αποφασίζουν για επείγουσα κολονοσκόπηση και παραπομπή εξατομικευμένα, ανάλογα με την περίπτωση.

Τι να ρωτήσετε πριν από την εξέταση

Οι παρακάτω ερωτήσεις μπορεί να σας βοηθήσουν να κατανοήσετε γιατί ο γιατρός συστήνει επείγουσα κολονοσκόπηση και τι περιλαμβάνει η διαδικασία:

• Ποια συγκεκριμένα συμπτώματα ή ευρήματα δείχνουν ότι θα ωφεληθώ από επείγουσα κολονοσκόπηση;
• Υπάρχουν εναλλακτικές εξετάσεις ή διαδικασίες που μπορούν να δώσουν τα ίδια αποτελέσματα;
• Μπορείτε να μου εξηγήσετε όλη τη διαδικασία και τι να περιμένω κατά τη διάρκεια και μετά την κολονοσκόπηση;
• Πώς να προετοιμαστώ για επείγουσα κολονοσκόπηση όταν υπάρχει περιορισμένος χρόνος;
• Ποιοι είναι οι πιθανοί κίνδυνοι ή οι επιπλοκές;
• Πότε θα είναι διαθέσιμα τα αποτελέσματα;
• Τι θα γίνει αν τα αποτελέσματα δείξουν κάποια ανωμαλία;

Τι ακολουθεί μετά την κολονοσκόπηση

Μετά από επείγουσα κολονοσκόπηση, μπορεί να χρειαστεί να παραμείνετε σε χώρο ανάνηψης μέχρι να υποχωρήσει η δράση του ηρεμιστικού.

Όταν είστε σε εγρήγορση, ο γιατρός ή ο νοσηλευτής θα σας δώσει οδηγίες για:

• το πότε μπορείτε να ξαναφάτε και να πιείτε
• τα τρόφιμα ή τα υγρά που ενδέχεται να πρέπει να αποφύγετε
• το πότε μπορείτε να επιστρέψετε στις καθημερινές σας δραστηριότητες
• την ανακούφιση από πιθανή ενόχληση, φούσκωμα ή αέρια
• τι να περιμένετε κατά την πρώτη κένωση μετά την εξέταση

Ο γιατρός θα σας ενημερώσει επίσης πότε αναμένονται τα αποτελέσματα και θα συζητήσει τυχόν πρόσθετες εξετάσεις που μπορεί να χρειαστούν.

Συνήθως, μπορείτε να επιστρέψετε στο σπίτι όταν υποχωρήσει η δράση του ηρεμιστικού και είναι παρών ο συνοδός που θα σας μεταφέρει. Σε περίπτωση επείγουσας κολονοσκόπησης, ωστόσο, ο γιατρός μπορεί να σας κρατήσει για περισσότερη παρακολούθηση ή θεραπεία.

Πότε να επικοινωνήσετε με γιατρό

Επικοινωνήστε με γιατρό αν εμφανίσετε επώδυνα ή ασυνήθιστα γαστρεντερικά ή άλλα κοιλιακά συμπτώματα, όπως:

• έντονο και αδιάκοπο κοιλιακό πόνο
• ασυνήθιστο και επίμονο φούσκωμα στην κοιλιά
• επίμονη ή έντονη αιμορραγία από το ορθό
• μεγάλη ποσότητα αίματος ή θρόμβους στα κόπρανα
• επίμονη ναυτία ή εμετούς

Με βάση αυτά τα συμπτώματα, ο γιατρός μπορεί να συστήσει επείγουσα κολονοσκόπηση.

Συνοπτικά

Ο γιατρός μπορεί να συστήσει επείγουσα κολονοσκόπηση όταν υπάρχουν σοβαρά και ανησυχητικά συμπτώματα που σχετίζονται με παθήσεις του κατώτερου γαστρεντερικού.

Οι μελέτες για την αποτελεσματικότητά της, όμως, έχουν καταλήξει σε αντικρουόμενα συμπεράσματα σχετικά με το αν υπερτερεί έναντι της προγραμματισμένης εξέτασης ως προς τα αποτελέσματα για τους ασθενείς. Χρειάζεται περαιτέρω έρευνα για να αποσαφηνιστεί η θέση της στην αντιμετώπιση αυτών των περιστατικών.

Η απόφαση για την εξέταση και τον χρόνο πραγματοποίησής της λαμβάνεται σε συνεννόηση με τον γιατρό σας.