Δυσκοιλιότητα: Αίτια, συμπτώματα και τρόποι αντιμετώπισης

Δυσκοιλιότητα είναι όταν οι κενώσεις γίνονται πιο αραιές και τα κόπρανα αποβάλλονται με δυσκολία. Συχνά σχετίζεται με αλλαγές στη διατροφή ή στην καθημερινή ρουτίνα και με ανεπαρκή πρόσληψη φυτικών ινών. Επικοινωνήστε με γιατρό αν έχετε έντονο πόνο, αίμα στα κόπρανα ή δυσκοιλιότητα που διαρκεί περισσότερο από τρεις εβδομάδες.

Τι είναι η δυσκοιλιότητα;

Τεχνικά, δυσκοιλιότητα θεωρείται η αποβολή κοπράνων λιγότερες από τρεις φορές την εβδομάδα. Ωστόσο, η συχνότητα των κενώσεων διαφέρει σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο: ορισμένοι έχουν κένωση αρκετές φορές την ημέρα, ενώ άλλοι μόνο μία ή δύο φορές την εβδομάδα. Το δικό σας μοτίβο μπορεί να είναι φυσιολογικό για εσάς, αρκεί να μην αλλάξει σημαντικά.

Όσο περισσότερο διάστημα περνά χωρίς κένωση, τόσο δυσκολότερα μπορεί να αποβληθούν τα κόπρανα. Άλλα χαρακτηριστικά της δυσκοιλιότητας είναι:

• Ξηρά και σκληρά κόπρανα.
• Πόνος κατά την κένωση ή δυσκολία στην αποβολή των κοπράνων.
• Αίσθηση ότι το έντερο δεν έχει αδειάσει πλήρως.

Η δυσκοιλιότητα είναι μία από τις συχνότερες γαστρεντερικές ενοχλήσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες. Τουλάχιστον 2,5 εκατομμύρια άνθρωποι απευθύνονται κάθε χρόνο σε επαγγελματία υγείας εξαιτίας της.

Αίτια και συμπτώματα

Πώς προκαλείται η δυσκοιλιότητα;

Το παχύ έντερο απορροφά υπερβολική ποσότητα νερού από τα κόπρανα, με αποτέλεσμα αυτά να στεγνώνουν, να σκληραίνουν και να αποβάλλονται δύσκολα.

Καθώς η τροφή περνά φυσιολογικά από το πεπτικό σύστημα, το έντερο απορροφά σταδιακά τα θρεπτικά συστατικά. Τα υπολείμματα της πέψης περνούν από το λεπτό στο παχύ έντερο και σχηματίζουν τα κόπρανα. Το παχύ έντερο απορροφά νερό από αυτά, κάνοντάς τα πιο συμπαγή. Όταν η τροφή κινείται αργά στο πεπτικό σύστημα, το παχύ έντερο έχει περισσότερο χρόνο για να απορροφήσει νερό. Έτσι, τα κόπρανα γίνονται ξηρά και σκληρά.

Ποια είναι τα αίτια;

Η δυσκοιλιότητα μπορεί να οφείλεται σε παράγοντες του τρόπου ζωής, σε φάρμακα ή σε προβλήματα υγείας. Συχνές αιτίες είναι:

• Η έλλειψη σωματικής άσκησης.
• Αλλαγές στην καθημερινή ρουτίνα, όπως το ταξίδι, αλλαγές στις ώρες των γευμάτων ή διαφορετική ώρα ύπνου.
• Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων γάλακτος ή τυριού.
• Η καταπίεση της ανάγκης για κένωση.

Πολλά φάρμακα μπορούν επίσης να προκαλέσουν δυσκοιλιότητα. Αν έχετε ερωτήσεις ή ανησυχίες, απευθυνθείτε στον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας.

Μεταξύ των καταστάσεων που μπορεί να προκαλέσουν δυσκοιλιότητα είναι το σύνδρομο υποκινητικότητας του εντέρου, κατά το οποίο το παχύ έντερο συσπάται ανεπαρκώς και συγκρατεί τα κόπρανα.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

• Λιγότερες από τρεις κενώσεις την εβδομάδα.
• Δύσκολη ή επώδυνη αποβολή κοπράνων.
• Αίσθηση ότι το έντερο δεν έχει αδειάσει εντελώς μετά την κένωση.

Άνθρωποι κάθε ηλικίας μπορεί να εμφανίσουν περιστασιακή δυσκοιλιότητα. Ορισμένοι παράγοντες αυξάνουν την πιθανότητα να γίνει χρόνια, όπως η λήψη συγκεκριμένων φαρμάκων.

Μπορεί να προκαλέσει εσωτερική βλάβη ή άλλα προβλήματα υγείας;

Αν οι κενώσεις δεν είναι τακτικές και τα κόπρανα δεν είναι μαλακά, μπορεί να προκύψουν επιπλοκές. Μία από αυτές είναι η εκκολπωματίτιδα: λοίμωξη των εκκολπωμάτων, δηλαδή μικρών θυλάκων που ενίοτε σχηματίζονται στο τοίχωμα του παχέος εντέρου, όταν παγιδευτούν εκεί κόπρανα και μολυνθούν.

Συνήθως, η δυσκοιλιότητα δεν οδηγεί σε διαρροή τοξινών στο σώμα. Παρότι το παχύ έντερο συγκρατεί τα κόπρανα για περισσότερο χρόνο και μπορεί να προκαλεί ενόχληση, είναι ένα όργανο που μπορεί να διατείνεται. Για να διαρρεύσουν τοξίνες από το τοίχωμά του απαιτείται σοβαρή νόσος, όπως το τοξικό μεγάκολο.

Διάγνωση

Τι να περιμένετε στην επίσκεψη στον γιατρό

Ο γιατρός θα σας ρωτήσει για το ιατρικό ιστορικό, τις κενώσεις, τον τρόπο ζωής και τις καθημερινές σας συνήθειες. Μπορεί να σας ρωτήσει:

• Ποιες παθήσεις ή προβλήματα υγείας έχετε τώρα ή είχατε στο παρελθόν;
• Έχετε χάσει ή πάρει πρόσφατα βάρος;
• Έχετε υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση στο πεπτικό σύστημα;
• Υπάρχει στην οικογένειά σας ιστορικό δυσκοιλιότητας, παθήσεων του πεπτικού ή καρκίνου του παχέος εντέρου;
• Πόσο συχνά έχετε κένωση και πώς είναι τα κόπρανά σας;
• Έχετε δει ποτέ αίμα στη λεκάνη της τουαλέτας ή στο χαρτί υγείας;
• Τι τρώτε συνήθως σε κάθε γεύμα; Πόσο συχνά καταναλώνετε φρούτα και λαχανικά;
• Πόσο νερό πίνετε και τι είδους άσκηση κάνετε;

Η κλινική εξέταση περιλαμβάνει έλεγχο των ζωτικών σημείων, όπως η θερμοκρασία, οι σφυγμοί και η αρτηριακή πίεση. Ο γιατρός θα ακούσει με στηθοσκόπιο τους ήχους της κοιλιάς και θα την εξετάσει με την αφή για πόνο, ευαισθησία, πρήξιμο ή εξογκώματα.

Μπορεί επίσης να γίνει δακτυλική εξέταση του ορθού, κατά την οποία ο γιατρός ελέγχει με το δάχτυλο το εσωτερικό του για τυχόν μάζες ή άλλα προβλήματα.

Ανάλογα με τα συμπτώματα, το ιστορικό, τη γενική υγεία και την πιθανή αιτία, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει εξετάσεις ή να μη χρειαστεί περαιτέρω έλεγχος. Συνήθως δεν απαιτούνται πρόσθετες εργαστηριακές εξετάσεις για τη διάγνωση, αλλά μπορεί να χρειαστούν περισσότερες εξετάσεις ανάλογα με τα συμπτώματα.

• Μελέτες διέλευσης από το παχύ έντερο: καταπίνετε μικρή δόση ραδιενεργού ουσίας, σε χάπι ή μέσα σε γεύμα, και στη συνέχεια παρακολουθείται πόσο χρόνο χρειάζεται για να κινηθεί μέσα από το έντερο και πώς περνά από αυτό.

Αντιμετώπιση

Πώς ανακουφίζεται η δυσκοιλιότητα;

Οι περισσότερες ήπιες και μέτριες περιπτώσεις μπορούν να αντιμετωπιστούν στο σπίτι. Αρχικά, εξετάστε τι τρώτε και πίνετε και προσαρμόστε τις συνήθειές σας. Μερικά μέτρα που μπορεί να βοηθήσουν είναι:

• Πίνετε δύο έως τέσσερα επιπλέον ποτήρια νερό την ημέρα. Αποφύγετε τα ροφήματα με καφεΐνη και το αλκοόλ, που μπορεί να συμβάλουν στην αφυδάτωση, καθώς και τους χυμούς και τα ποτά με πολλή ζάχαρη.
• Περιορίστε τα επεξεργασμένα κρέατα, τα τηγανητά και τους επεξεργασμένους υδατάνθρακες, όπως το λευκό ψωμί, τα ζυμαρικά και τις πατάτες. Μπορείτε να καταναλώνετε άπαχα κρέατα, όπως τα πουλερικά, και γαλακτοκομικά με χαμηλά λιπαρά.
• Προσθέστε καθημερινά στη διατροφή σας φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης και άλλες τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες. Περιορίστε τροφές με πολλά λιπαρά, όπως το κρέας, τα αυγά και το τυρί.
• Δοκιμάστε δαμάσκηνα, δημητριακά με πίτουρο και φρούτα πλούσια σε φυτικές ίνες, όπως πορτοκάλια, ανανά, μούρα, μάνγκο, αβοκάντο και παπάγια.
• Κρατήστε ημερολόγιο διατροφής για να εντοπίσετε ποιες τροφές σάς προκαλούν δυσκοιλιότητα.
• Αποφύγετε να διαβάζετε ή να χρησιμοποιείτε το κινητό και άλλες συσκευές όταν προσπαθείτε να ενεργηθείτε.
• Μην αναβάλλετε την επίσκεψη στην τουαλέτα όταν νιώθετε την ανάγκη. Αν την καταπιέζετε συστηματικά, μπορεί με τον καιρό να μειωθεί το σήμα από το παχύ έντερο προς τον εγκέφαλο για χαλάρωση και αποβολή των κοπράνων.

Ο γιατρός θα εξετάσει επίσης τα φάρμακα και τα συμπληρώματα που λαμβάνετε, καθώς ορισμένα μπορεί να προκαλούν δυσκοιλιότητα. Αν συμβαίνει αυτό, μπορεί να τροποποιήσει τη δόση, να προτείνει άλλο φάρμακο ή να σας ζητήσει να διακόψετε το συμπλήρωμα. Μην αλλάξετε ή διακόψετε φάρμακα και συμπληρώματα χωρίς να συμβουλευτείτε πρώτα τον γιατρό σας.

Υπάρχουν συνταγογραφούμενα φάρμακα για τη δυσκοιλιότητα. Ο γιατρός θα επιλέξει εκείνο που μπορεί να είναι κατάλληλο, λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα των εξετάσεων.

Η χειρουργική επέμβαση σπάνια χρειάζεται. Μπορεί να προταθεί αν η δυσκοιλιότητα οφείλεται σε ανατομικό πρόβλημα στο παχύ έντερο, όπως:

• Απόφραξη του εντέρου.
• Στένωση σε τμήμα του εντέρου.
• Ραγάδα στον πρωκτό.

Ορισμένες αιτίες δυσκοιλιότητας λόγω προβλήματος στην έξοδο των κοπράνων μπορεί να αντιμετωπιστούν χειρουργικά, αφού προηγηθεί ο κατάλληλος έλεγχος. Επέμβαση μπορεί επίσης να χρειαστεί αν η κολονοσκόπηση δείξει καρκίνο στο παχύ έντερο, στο ορθό ή στον πρωκτό.

Πρόληψη

Τα ίδια μέτρα που βοηθούν στην αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας μπορούν να συμβάλουν και στην πρόληψή της ή να εμποδίσουν την επιμονή της:

• Αν έχετε εκκολπωματίτιδα, μπορεί να σας συστηθεί να αποφεύγετε φρούτα με σπόρους.
• Ασκηθείτε τακτικά. Ακόμη και το περπάτημα μπορεί να βοηθήσει σημαντικά.
• Πηγαίνετε στην τουαλέτα όταν νιώθετε την ανάγκη και μην περιμένετε.

Πότε να απευθυνθείτε σε γιατρό

Ζητήστε ιατρική συμβουλή αν:

• Η δυσκοιλιότητα είναι ένα νέο πρόβλημα για εσάς.
• Παρατηρείτε αίμα στα κόπρανα.
• Χάνετε βάρος χωρίς να το επιδιώκετε.
• Έχετε έντονο πόνο κατά την κένωση.
• Η δυσκοιλιότητα διαρκεί περισσότερο από τρεις εβδομάδες.
• Έχετε συμπτώματα δυσκοιλιότητας που σχετίζεται με πρόβλημα στην έξοδο των κοπράνων.

Μπορείτε να ρωτήσετε τον γιατρό σας τι μπορεί να προσφέρει άμεση ανακούφιση, ποιες πρακτικές στο σπίτι συνιστά, τι να τρώτε ή να πίνετε για την πρόληψη της δυσκοιλιότητας και τι άλλο μπορείτε να κάνετε για να την αποφύγετε.

Μιλήστε ανοιχτά με τον γιατρό για τις κενώσεις σας και για όσα σας προβληματίζουν. Η δυσκοιλιότητα μπορεί να είναι προσωρινή, να αποτελεί μακροχρόνιο πρόβλημα ή να σχετίζεται με σοβαρότερη κατάσταση. Απευθυνθείτε σε γιατρό αν παρατηρήσετε αλλαγή στις συνήθειες του εντέρου σας ή αν η καθημερινότητά σας επηρεάζεται σημαντικά. Οι αποφάσεις για τη θεραπεία λαμβάνονται σε συνεργασία με τον γιατρό σας.