Φλεγμονώδης νόσος του εντέρου: Πότε η αποφυγή τροφών επιβαρύνει την ψυχική υγεία

Η αποφυγή τροφών που πυροδοτούν συμπτώματα μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση της φλεγμονώδους νόσου του εντέρου (IBD). Ωστόσο, μια πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση δείχνει ότι ο περιορισμός μπορεί να επεκταθεί και να συνδεθεί με άγχος και διαταραγμένες διατροφικές συμπεριφορές.

Ίσως τα γαλακτοκομικά προκαλούν φούσκωμα, οι τροφές με πολλές φυτικές ίνες επιδεινώνουν μια έξαρση ή έχετε σταματήσει να παραγγέλνετε ορισμένα γεύματα για να αποφύγετε την ενόχληση που μπορεί να ακολουθήσει. Το να αποφεύγει κανείς τροφές που προκαλούν συμπτώματα μπορεί να είναι χρήσιμο, αλλά είναι εύκολο να προσθέτει όλο και περισσότερα τρόφιμα στη λίστα των απαγορευμένων.

Τι εξέτασε η ανασκόπηση

Οι ερευνητές ανέλυσαν 33 μελέτες στις οποίες συμμετείχαν περισσότεροι από 13.000 ενήλικες με IBD. Εξέτασαν πόσο συχνά εμφανίζονται η αποφυγή τροφών, οι διαταραγμένες διατροφικές συμπεριφορές και οι διαγνωσμένες διατροφικές διαταραχές.

Η αποφυγή ορισμένων τροφών αποτελεί συχνά μέρος της διαχείρισης της IBD, αλλά δεν είναι πάντα εύκολο να διαπιστωθεί ποιες τροφές προκαλούν πράγματι συμπτώματα. Χωρίς καθοδήγηση, κάποιος μπορεί να αποκλείσει περισσότερες τροφές από όσες χρειάζεται.

Έως και το 97% των ατόμων με IBD αποφεύγει κάποια τροφή

Στις μελέτες, το ποσοστό των συμμετεχόντων που απέφευγε τουλάχιστον μία τροφή κυμαινόταν από 36,6% έως 97,3%. Οι περισσότερες μελέτες κατέγραψαν ποσοστά από 60% έως 90%. Η αποφυγή τροφών ήταν γενικά συχνότερη κατά τις ενεργές εξάρσεις της νόσου σε σύγκριση με την ύφεση.

Διαταραγμένες διατροφικές συμπεριφορές αναφέρθηκαν επίσης, με τις περισσότερες μελέτες να καταγράφουν ποσοστά από 10% έως 25%.

Περίπου το 10% έως 20% των συμμετεχόντων εμφάνιζε ενδείξεις διαταραχής αποφευκτικής/περιοριστικής πρόσληψης τροφής (ARFID). Η διαταραχή αυτή περιλαμβάνει την αποφυγή τροφών από φόβο για πόνο, ναυτία ή άλλα δυσάρεστα συμπτώματα και όχι λόγω ανησυχίας για το βάρος.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι το άγχος για τα πεπτικά συμπτώματα, η ψυχολογική δυσφορία και οι ανησυχίες για την εικόνα του σώματος συνδέονταν με πιο περιοριστική διατροφή, συχνά ακόμη και αφού συνυπολογίστηκε η δραστηριότητα της νόσου.

Όταν η αποφυγή τροφών γίνεται κάτι περισσότερο

Άλλο είναι να παραλείπει κάποιος συγκεκριμένες τροφές στη διάρκεια μιας έξαρσης και άλλο να φοβάται να τις φάει ακόμη και όταν τα συμπτώματα έχουν υποχωρήσει.

Η ανασκόπηση διαπίστωσε ότι η αποφυγή τροφών και οι διαταραγμένες διατροφικές συμπεριφορές παρέμεναν συχνές και σε άτομα με IBD σε ύφεση. Αυτό υποδηλώνει ότι ο φόβος πως το φαγητό θα πυροδοτήσει συμπτώματα μπορεί να παραμένει ακόμη κι όταν τα ίδια τα συμπτώματα έχουν υποχωρήσει.

Η ζωή με μια πάθηση του πεπτικού μπορεί να σας κάνει ιδιαίτερα προσεκτικούς με το πώς αισθάνεστε μετά από κάθε γεύμα. Όταν, όμως, αυτή η προσοχή μετατρέπεται σε συνεχή ανησυχία για το τι μπορεί να συμβεί μετά το φαγητό, γίνεται δυσκολότερο να ξεχωρίσετε ποιους περιορισμούς χρειάζεστε πραγματικά και ποιους επιβάλλει ο φόβος.

Πώς να προστατεύσετε τη σχέση σας με το φαγητό ενώ διαχειρίζεστε την IBD

Μπορείτε να παίρνετε σοβαρά τα συμπτώματά σας χωρίς να περιορίζετε άσκοπα τη διατροφή σας. Δύο κινήσεις μπορούν να βοηθήσουν:

• Συνεργαστείτε με διαιτολόγο που γνωρίζει την IBD: Πριν αποκλείσετε πολλές τροφές ή ολόκληρες ομάδες τροφίμων, ζητήστε επαγγελματική καθοδήγηση. Ο διαιτολόγος μπορεί να σας βοηθήσει να εντοπίσετε τους πραγματικούς διατροφικούς παράγοντες που προκαλούν συμπτώματα, να διασφαλίσετε ότι λαμβάνετε αρκετά θρεπτικά συστατικά και να σας καθοδηγήσει στην επανεισαγωγή τροφών, όταν αυτό είναι κατάλληλο.
• Μιλήστε για το άγχος που σχετίζεται με το φαγητό: Αν φοβάστε όλο και περισσότερο να φάτε, αποφεύγετε περισσότερες τροφές ή δυσκολεύεστε να απολαύσετε τα γεύματα ακόμη και σε περίοδο ύφεσης, συζητήστε το με την ομάδα φροντίδας σας. Οι συγγραφείς της ανασκόπησης τονίζουν τη σημασία της έγκαιρης ψυχολογικής και διατροφικής υποστήριξης, ώστε να μην παγιωθούν οι περιοριστικές συνήθειες.

Το συμπέρασμα

Το έντερό σας δεν χρειάζεται να καθορίζει κάθε γεύμα, ιδίως όταν η IBD βρίσκεται υπό έλεγχο. Αν οι κανόνες γύρω από το φαγητό αρχίζουν να επηρεάζουν την καθημερινότητά σας, ένας διαιτολόγος και ένας επαγγελματίας ψυχικής υγείας μπορούν να σας βοηθήσουν να αποκτήσετε μεγαλύτερη ελευθερία στις διατροφικές σας επιλογές. Οι αποφάσεις για τη διατροφή και τη διαχείριση της IBD πρέπει να λαμβάνονται σε συνεργασία με τον γιατρό σας.