Ροή ειδήσεων
ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ
© 2026 ygeiax.gr

Αναζήτηση

Πατήστε Enter ή κάντε κλικ στο εικονίδιο αναζήτησης

ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Πρώτο και τελευταίο γεύμα: Τι ώρα πρέπει να τα τρώμε;

Η ανοχή στη γλυκόζη και η ευαισθησία στην ινσουλίνη είναι συνήθως υψηλότερες το πρωί, ενώ το φαγητό κοντά στη νύχτα μπορεί να επηρεάσει τον μεταβολισμό

Πρώτο και τελευταίο γεύμα: Τι ώρα πρέπει να τα τρώμε;

Ο κιρκάδιος ρυθμός αποτελεί το 24ωρο βιολογικό ρολόι που συντονίζει πολλές λειτουργίες του οργανισμού, από τον ύπνο και την εγρήγορση έως την ορμονική έκκριση, τον μεταβολισμό και τη διατροφική συμπεριφορά. Ένα δίκτυο βιολογικών ρολογιών καθορίζει αυτούς τους ρυθμούς, ενώ το σώμα μας δεν λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο σε κάθε ώρα της ημέρας. Το φως και το σκοτάδι αποτελούν τα βασικά σήματα για το κεντρικό βιολογικό μας ρολόι.

Οι κιρκάδιες διεργασίες ρυθμίζουν και το ενδοκρινικό σύστημα, με αρκετές ορμόνες να μεταβάλλονται αισθητά στη διάρκεια του 24ώρου. Οι σημαντικότερες είναι:

  • Η μελατονίνη υποδεικνύει στον οργανισμό ότι βρίσκεται στη βιολογική νύχτα. Η παραγωγή της αρχίζει όταν επικρατεί σκοτάδι και περιορίζεται όταν εκτιθέμεθα στο φως της ημέρας.
  • Η κορτιζόλη συμβάλλει κυρίως στην προετοιμασία για τη βιολογική ημέρα. Τα επίπεδά της αυξάνονται απότομα τις πρώτες πρωινές ώρες και στη συνέχεια υποχωρούν σταδιακά μέσα στην ημέρα. Η ημερήσια αυτή πορεία προετοιμάζει τον οργανισμό για την περίοδο δραστηριότητας που ακολουθεί, ενισχύοντας τη γλυκονεογένεση, τη ρύθμιση του ανοσοποιητικού και την εγρήγορση.
  • Η ινσουλίνη. Η δράση της συνδέεται κυρίως με την πρόσληψη τροφής, όμως η αποτελεσματικότητά της επηρεάζεται επίσης από το βιολογικό ρολόι. Όταν τρώμε κοντά στη νύχτα, καθώς αυξάνονται τα ενδογενή επίπεδα μελατονίνης, μπορεί να διαταραχθούν η ανοχή στη γλυκόζη και ο μεταβολισμός των λιπιδίων. Η ανοχή στη γλυκόζη και η ευαισθησία στην ινσουλίνη είναι συνήθως υψηλότερες το πρωί.

Πώς επηρεάζει ο τρόπος ζωής τον κιρκάδιο ρυθμό;

Η εργασία σε ασταθείς ώρες και το φαγητό αργά τη νύχτα ενδέχεται να διαταράξουν τον φυσικό κιρκάδιο ρυθμό. Η ευαισθησία σε τέτοιες διαταραχές μπορεί, παράλληλα, να διαφέρει ανάλογα με γενετικούς παράγοντες. Οι διαταραχές του κιρκάδιου ρολογιού φαίνεται να σχετίζονται με υψηλότερο κίνδυνο σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2.

Ευρήματα από πολλές μελέτες δείχνουν ότι η κατανάλωση του πρώτου και του τελευταίου γεύματος νωρίτερα μέσα στην ημέρα σχετίζεται με καλύτερη μεταβολική λειτουργία, σε σχέση με διατροφικά πρότυπα που περιλαμβάνουν γεύματα σε πιο προχωρημένες ώρες.

Γιατί έχει σημασία το πρωινό

Τα διαθέσιμα δεδομένα που ενισχύουν την άποψη ότι το πρώτο γεύμα της ημέρας έχει τη μεγαλύτερη σημασία για τη μεταβολική ρύθμιση πληθαίνουν. Η παράλειψη του πρωινού έχει συνδεθεί με μεγαλύτερο κίνδυνο παχυσαρκίας, σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2 και καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Επιστημονική έρευνα έχει εξετάσει ειδικότερα τη σύνδεση ανάμεσα στην παράλειψη του πρωινού και στην αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2 (ΣΔ2):

  • Σε σύγκριση με όσους έτρωγαν πάντοτε πρωινό, τα άτομα που το παρέλειπαν συχνά εμφάνιζαν κατά 33% υψηλότερο κίνδυνο ΣΔ2.
  • Η αυξημένη πιθανότητα σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2 παρέμενε και μετά την προσαρμογή για τον δείκτη μάζας σώματος, παρόλο που τα άτομα έχαναν βάρος.

Εκτός από τη σύνδεσή της με τον ΣΔ2, η παράλειψη του πρωινού συσχετίζεται και με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών προβλημάτων. Η κατανάλωση του πρώτου γεύματος μπορεί να αποτελεί ωφέλιμη συνήθεια, ιδίως στο πλαίσιο μιας συνολικά υγιεινής διατροφής, όπου και τα υπόλοιπα γεύματα γίνονται σε κατάλληλες ώρες. Ωστόσο, οι έρευνες μέχρι σήμερα καταγράφουν κυρίως συσχέτιση και δεν αποδεικνύουν ότι το πρωινό αποτελεί άμεση αιτία καλύτερης υγείας. Παράλληλα, οι διατροφικές ανάγκες και οι συνήθειες δεν είναι ίδιες για όλους.

Ένα σημείο για προβληματισμό

Στην εμφάνιση ΣΔ2 ενδέχεται να συμβάλλουν και άλλοι παράγοντες, μεταξύ των οποίων ο τρόπος ζωής, η συνολική διάρκεια του ύπνου και η σωματική δραστηριότητα.

Τι δείχνουν οι έρευνες για τις ώρες των γευμάτων

Μελέτη NHANES, η οποία δημοσιεύθηκε το καλοκαίρι του 2026, έδειξε ότι η καθυστέρηση του πρώτου γεύματος σε σχέση με την ώρα αφύπνισης σχετιζόταν με μικρότερο προσδόκιμο ζωής, δηλαδή με λιγότερα χρόνια ζωής.

Ειδικότερα, όσοι έτρωγαν για πρώτη φορά μετά τις 8:00 π.μ. εμφάνιζαν ολοένα μικρότερο προσδόκιμο ζωής σε σύγκριση με εκείνους που έτρωγαν νωρίς, από τις 7:00 έως τις 8:00 π.μ. Τα επιμέρους ευρήματα ήταν τα εξής:

  • Για τα άτομα που έτρωγαν πρώτη φορά μεταξύ 8:00-10:00 π.μ., καταγράφηκε μελλοντική επιβάρυνση της υγείας κατά 10%.
  • Όσοι κατανάλωναν το πρώτο γεύμα μεταξύ 10:00-12:00 π.μ. παρουσίαζαν 19% υψηλότερο κίνδυνο.
  • Στα άτομα που έτρωγαν πρώτη φορά μετά τις 12:00 μ.μ. ο κίνδυνος ήταν αυξημένος κατά 29%.

Συνεπώς, όσο περισσότερο καθυστερεί το πρώτο γεύμα μετά την ώρα που ξυπνάμε, τόσο μεγαλύτερη φαίνεται να είναι η μελλοντική επιβάρυνση της υγείας.

Τι γνωρίζουμε για την ώρα του τελευταίου γεύματος;

Η κατανάλωση φαγητού αργά το βράδυ:

  • Νιώθουμε εντονότερη πείνα, καθώς επηρεάζονται οι ορμόνες που ελέγχουν την όρεξη. Ειδικότερα, η γκρελίνη, που προκαλεί πείνα, αυξάνεται σε σχέση με τη λεπτίνη, η οποία συμβάλλει στον κορεσμό.
  • Όσο είμαστε ξύπνιοι, ο οργανισμός καταναλώνει λιγότερη ενέργεια και παράλληλα πέφτει η εσωτερική θερμοκρασία του σώματος. Τα στοιχεία αυτά υποδηλώνουν ότι ο μεταβολισμός επιβραδύνεται.
  • Αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο το σώμα διαχειρίζεται το λίπος: περιορίζεται η διάσπαση του αποθηκευμένου λίπους για την παραγωγή ενέργειας, ενώ ενισχύεται η αποθήκευσή του.

Συνεπώς, το να τρώμε το τελευταίο γεύμα αργά το βράδυ ενδέχεται να αυξήσει τον κίνδυνο παχυσαρκίας, αφού επηρεάζει τις ορμόνες και μεταβάλλει την έκφραση των γονιδίων.

Το βράδυ, το εσωτερικό ρολόι του οργανισμού είναι ρυθμισμένο για ανάπαυση και όχι για την πέψη. Το φαγητό αργά μπορεί να το «μπερδέψει», δυσκολεύοντας την επεξεργασία της τροφής και τη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα. Επιπλέον, μελέτη διαπίστωσε ότι όσοι έτρωγαν το τελευταίο τους γεύμα μετά τα μεσάνυχτα επιβάρυναν την υγεία τους κατά 27% περισσότερο από όσους έτρωγαν μεταξύ 19:00-20:00 μ.μ.

Smart info

  • Επιλέγουμε τη μεσογειακή διατροφή.
  • Φροντίζουμε να διατηρούμε υγιές σωματικό βάρος.
  • Βάζουμε τη σωματική δραστηριότητα στο εβδομαδιαίο μας πρόγραμμα.
  • Μεριμνούμε να ενυδατωνόμαστε επαρκώς.
  • Προσέχουμε τις ώρες των γευμάτων: τρώμε πρωινό και αποφεύγουμε το φαγητό αργά το βράδυ.

Η Κλεοπάτρα Αρέστη είναι κλινική διαιτολόγος-διατροφολόγος, υποψήφια διδάκτωρ στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Αθηνών, MSc στην Αθλητική Διατροφή από το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο και Master Practitioner on Eating Disorders & Obesity.

Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/proto-kai-teleytaio-geyma-ti-ora-prepei-na-ta-trome/29859

NETWORK