Περίπου οι μισές γυναίκες θα εμφανίσουν τουλάχιστον μία ουρολοίμωξη στη διάρκεια της ζωής τους, ενώ ο κίνδυνος γενικά αυξάνεται με την ηλικία. Η χρήση κολπικών οιστρογόνων μπορεί να μειώσει σημαντικά την πιθανότητα επαναλαμβανόμενων λοιμώξεων, σύμφωνα με ειδικούς και μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2023.
Πάνω από το 10% των γυναικών άνω των 65 ετών αναφέρει τουλάχιστον μία ουρολοίμωξη μέσα στον τελευταίο χρόνο. Στην ηλικία των 85 ετών, το ποσοστό πλησιάζει το 30%.
Οι ουρολοιμώξεις συνδέονται συχνά με ενοχλητικά συμπτώματα, όπως συχνουρία, έντονη και επείγουσα ανάγκη για ούρηση ή πόνο και κάψιμο. Αν όμως δεν αντιμετωπιστούν, μπορεί να οδηγήσουν σε σοβαρές επιπλοκές και, σπάνια, ακόμη και στον θάνατο. Επιπλέον, στις μεγαλύτερες γυναίκες τα συμπτώματα ενδέχεται να διαφέρουν, με αποτέλεσμα να καθυστερήσει η διάγνωση ή να γίνει λανθασμένη διάγνωση, επισημαίνει η ουρολόγος και ειδικός στη σεξουαλική ιατρική Katherine Klos.
Η ουρολόγος Anika Ackerman και η Klos αναφέρουν ότι τα κολπικά οιστρογόνα είναι μια αποτελεσματική επιλογή πρόληψης για τις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση.
Γιατί είναι συχνότερες οι ουρολοιμώξεις στις μεγαλύτερες γυναίκες
Ένας βασικός λόγος είναι η μεγάλη πτώση των οιστρογόνων κατά την εμμηνόπαυση. Η ορμονική αυτή αλλαγή επηρεάζει πολλά μέρη του σώματος, μεταξύ άλλων το δέρμα, τα μαλλιά, τις αρθρώσεις και τα αυτιά, λέει η Anika Ackerman, ουρολόγος και ιατρική σύμβουλος στην Aeroflow Urology.
Οι επιπτώσεις μπορεί να είναι ιδιαίτερα έντονες στην περιοχή των γεννητικών οργάνων. Ορισμένες γυναίκες εμφανίζουν ουρολοιμώξεις ήδη στην περιεμμηνόπαυση, πριν ολοκληρωθεί η μετάβαση στην εμμηνόπαυση. Η περιοχή του αιδοίου και του κόλπου είναι τόσο ευαίσθητη στις ορμονικές αλλαγές, ώστε μπορεί να είναι το πρώτο σημείο όπου εκδηλώνονται ενδείξεις και συμπτώματα μείωσης των οιστρογόνων, εξηγεί η Klos.
«Η απώλεια οιστρογόνων αλλάζει πραγματικά ολόκληρο το οικοσύστημα της περιοχής του αιδοίου και του κόλπου», λέει. Μειώνεται, μεταξύ άλλων, ο αριθμός των γαλακτοβακίλλων, δηλαδή των «καλών» βακτηρίων του κόλπου. «Είτε είστε 6, 26 είτε 66 ετών, θέλετε να υπερισχύουν τα καλά βακτήρια σε αυτή την περιοχή», προσθέτει. Οι γαλακτοβάκιλλοι συμβάλλουν στην παραγωγή γαλακτικού οξέος, το οποίο δημιουργεί όξινο περιβάλλον και δυσκολεύει την ανάπτυξη επιβλαβών βακτηρίων.
Όταν μειώνονται τα καλά βακτήρια λόγω της πτώσης των οιστρογόνων, αυξάνεται το pH του κόλπου και τα παθογόνα βακτήρια μπορούν ευκολότερα να εγκατασταθούν. Συχνά πρόκειται για βακτήρια που προέρχονται από τα κόπρανα. Η παρουσία τους στην περιοχή των γεννητικών οργάνων είναι φυσιολογική και δεν σημαίνει ότι κάποια γυναίκα δεν τηρεί σωστή υγιεινή. Οι περισσότερες ουρολοιμώξεις δεν οφείλονται σε κακή υγιεινή, σημειώνει η Klos. Ωστόσο, ορισμένες συνήθειες, όπως το σκούπισμα από πίσω προς τα εμπρός ή οι κολπικές πλύσεις, μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο.
Η μείωση των οιστρογόνων επηρεάζει επίσης την ποιότητα των ιστών του κόλπου και λεπταίνει τον βλεννογόνο, δηλαδή τον προστατευτικό του φραγμό. Έτσι, τα επιβλαβή βακτήρια μπορούν ευκολότερα να περάσουν στην ουρήθρα και την ουροδόχο κύστη και να προκαλέσουν λοίμωξη, εξηγεί η Klos.
Η πτώση των οιστρογόνων μπορεί να επηρεάσει και το πυελικό έδαφος, μια ομάδα μυών στη βάση της πυέλου που στηρίζει την ουροδόχο κύστη, τη μήτρα, τις ωοθήκες και το ορθό. Αυτό μπορεί να συμβάλει στην ακράτεια και στην ατελή κένωση του εντέρου, παράγοντες που ενδέχεται να αυξήσουν τον κίνδυνο ουρολοίμωξης. Σε γυναίκες που είναι σεξουαλικά ενεργές, ο κολπικός ιστός με χαμηλά επίπεδα οιστρογόνων είναι, όπως λέει η Klos, «εύθρυπτος» και πιο επιρρεπής σε μικροτραυματισμούς, κάτι που επίσης μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο λοίμωξης.
Πέρα από τη μείωση των οιστρογόνων, άλλες παθήσεις που είναι συχνότερες με την ηλικία, όπως ο διαβήτης, η δυσκοιλιότητα και η γενικότερη εξασθένηση του ανοσοποιητικού, μπορούν επίσης να αυξήσουν τον κίνδυνο, λέει η Klos.
Πώς μπορεί να διαφέρουν τα συμπτώματα στις μεγαλύτερες γυναίκες
Οι νεότερες γυναίκες συνήθως εμφανίζουν τα κλασικά συμπτώματα, όπως πόνο ή κάψιμο κατά την ούρηση, συχνουρία και έντονη ανάγκη για ούρηση, λέει η Ackerman. Μπορεί επίσης να παρουσιάσουν πυρετό.
Στις μεγαλύτερες γυναίκες, όμως, τα συμπτώματα μπορεί να είναι διαφορετικά. «Δεν γνωρίζουμε πραγματικά γιατί συμβαίνει αυτό», λέει η Ackerman. Αντί για κάψιμο και επείγουσα ανάγκη για ούρηση, μπορεί να εμφανιστούν σύγχυση και γνωστική έκπτωση. Μια γυναίκα μπορεί να μιλά λιγότερο, να αισθάνεται έντονη κόπωση ή να δείχνει γενικά αποπροσανατολισμένη. Ορισμένες μπορεί να χάσουν τον προσανατολισμό τους και να πέσουν.
Επειδή αυτά τα συμπτώματα δεν είναι εκείνα που συνήθως συνδέονται με τις ουρολοιμώξεις, οι λοιμώξεις στις μεγαλύτερες γυναίκες μπορεί να μην εντοπιστούν ή να διαγνωστούν λανθασμένα, λέει η Klos. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε επιβλαβείς επιπλοκές.
Πότε μπορεί να γίνει σοβαρή μια ουρολοίμωξη
Οι περισσότερες ουρολοιμώξεις αφορούν το κατώτερο ουροποιητικό, δηλαδή την ουρήθρα και την ουροδόχο κύστη, εξηγεί η Ackerman. Όταν η λοίμωξη περιορίζεται σε αυτή την περιοχή, είναι «πολύ αντιμετωπίσιμη»: συνήθως, ένα αντιβιοτικό από το στόμα για πέντε έως επτά ημέρες αρκεί για να υποχωρήσει.
Αν η ουρολοίμωξη δεν γίνει αντιληπτή, τα βακτήρια μπορεί να κινηθούν προς τα πάνω, να φτάσουν στους ουρητήρες —τους σωλήνες που παροχετεύουν τα νεφρά— και τελικά στα ίδια τα νεφρά. Τότε μπορεί να προκληθεί πυελονεφρίτιδα, η οποία συνήθως απαιτεί αντιβιοτικά ενδοφλεβίως, αναφέρει η Ackerman.
Αν η λοίμωξη δεν ελεγχθεί ούτε τότε, τα βακτήρια μπορεί να περάσουν στην κυκλοφορία του αίματος και να προκαλέσουν σήψη, μια σοβαρή κατάσταση κατά την οποία το ανοσοποιητικό αντιδρά υπερβολικά σε μια λοίμωξη. Η σήψη μπορεί να οδηγήσει σε νοσηλεία σε μονάδα εντατικής θεραπείας και να αποβεί θανατηφόρα. «Οι μεγαλύτεροι άνθρωποι έχουν λιγότερα αποθέματα αντοχής από τους νεότερους, οπότε όταν ένας ηλικιωμένος εμφανίσει σήψη από ουρολοίμωξη, μπορεί συχνότερα να πρόκειται για απειλητική για τη ζωή νόσο», λέει η Ackerman. Η σήψη από ουρολοίμωξη είναι «εξαιρετικά σπάνια», σύμφωνα με την ίδια, αλλά εξακολουθεί να συμβαίνει.
Κολπικά οιστρογόνα για τη μείωση του κινδύνου
Μια απλή επιλογή που μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο ουρολοιμώξεων στις μεγαλύτερες γυναίκες είναι η χρήση κολπικών οιστρογόνων. Πρόκειται για συνταγογραφούμενο φάρμακο που χορηγεί οιστρογόνα στην περιοχή του κόλπου και διατίθεται σε διαφορετικές μορφές.
Σε μελέτη με περισσότερες από 5.600 γυναίκες, σχεδόν όλες μετά την εμμηνόπαυση, που δημοσιεύτηκε το 2023 στο American Journal of Obstetrics & Gynecology, η χρήση κολπικών οιστρογόνων συνδέθηκε με μείωση του αριθμού των ουρολοιμώξεων κατά περισσότερο από 50%. «Αυτό είναι πραγματικά πολύ σημαντικό», λέει η Klos.
Οι κατευθυντήριες οδηγίες της American Urological Association αναφέρουν ότι οι γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση με υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις μπορούν να χρησιμοποιούν κολπικά οιστρογόνα για να μειώσουν τον κίνδυνο μελλοντικών λοιμώξεων. Η Klos τα συστήνει και σε όλες τις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, ακόμη και σε όσες δεν είχαν ποτέ ουρολοίμωξη.
Επειδή οι ουρολοιμώξεις που δεν αντιμετωπίζονται μπορεί να οδηγήσουν σε σήψη, «πολλοί ειδικοί λένε ότι τα κολπικά οιστρογόνα, παρότι μπορεί να φαίνονται ως υπερβολικό μέτρο, μπορούν να σώσουν ζωές», λέει η Ackerman, προσθέτοντας ότι συμφωνεί με αυτή την άποψη.
Τα κολπικά οιστρογόνα αναζωογονούν τους ιστούς του κόλπου και της περιοχής γύρω από την ουρήθρα, λέει η Ackerman. Παράλληλα, ευνοούν την ανάπτυξη των καλών βακτηρίων, κάνοντας το κολπικό περιβάλλον πιο όξινο. Έτσι, ο κόλπος και η ουρήθρα προστατεύονται καλύτερα από την είσοδο βακτηρίων, εξηγεί η Klos.
Σε αντίθεση με τη συστηματική ορμονική θεραπεία υποκατάστασης, η οποία μεταφέρει οιστρογόνα σε όλο το σώμα, τα κολπικά οιστρογόνα δρουν στο σημείο εφαρμογής, δηλαδή στον κόλπο. Δεν υπάρχει παρατεταμένη συστηματική απορρόφηση, γεγονός που, σύμφωνα με την Klos, έχει επιβεβαιωθεί σε περισσότερες από 30 διαφορετικές μελέτες. Έτσι, δεν έχουν τις ίδιες παρενέργειες ή αντενδείξεις με τη συστηματική ορμονική θεραπεία υποκατάστασης. Στην πραγματικότητα, οι παρενέργειες και οι αντενδείξεις τους είναι λίγες.
Οι γυναίκες που αντιμετωπίζουν κολπική ξηρότητα, πόνο στη σεξουαλική επαφή ή υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις μπορεί να ωφεληθούν, λέει η Ackerman. Δεν χρειάζεται να έχουν περάσει στην εμμηνόπαυση: τα κολπικά οιστρογόνα μπορεί να βοηθήσουν και στην περιεμμηνόπαυση, μετά τον τοκετό —ιδίως κατά τον θηλασμό, καθώς αυτός καταστέλλει τα οιστρογόνα— καθώς και σε γυναίκες που παίρνουν αντισυλληπτικά χάπια πολύ χαμηλής δόσης, τα οποία μπορεί να οδηγήσουν σε χαμηλά επίπεδα οιστρογόνων. Λόγω της αποτελεσματικότητάς τους και των περιορισμένων παρενεργειών, η Ackerman θεωρεί ότι θα έπρεπε να διατίθενται χωρίς συνταγή σε όλες τις γυναίκες, αν και προς το παρόν απαιτείται συνταγή.
Πέρα από τη μείωση του κινδύνου ουρολοίμωξης, τα κολπικά οιστρογόνα μπορεί να μειώσουν τον πόνο και να αυξήσουν τη διέγερση κατά τη σεξουαλική επαφή, να περιορίσουν την ενόχληση του αιδοίου που προκαλούν σε ορισμένες γυναίκες τα στενά ρούχα και να βελτιώσουν ουρολογικά προβλήματα, όπως η συχνουρία, η επιτακτική ανάγκη για ούρηση και ο πόνος κατά την ούρηση που δεν σχετίζεται με λοίμωξη, σύμφωνα με την Klos.
Πώς να χρησιμοποιούνται τα κολπικά οιστρογόνα
Τα κολπικά οιστρογόνα διατίθενται ως κρέμα, δακτύλιος, δισκίο ή υπόθετο. Όλες αυτές οι μορφές περιέχουν οιστραδιόλη, έναν συγκεκριμένο τύπο οιστρογόνου, και μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση του κινδύνου ουρολοίμωξης, λέει η Klos. Η επιλογή εξαρτάται κυρίως από την προσωπική προτίμηση και από το τι ταιριάζει καλύτερα στην καθημερινότητα κάθε γυναίκας.
Οι κρέμες, τα δισκία και τα υπόθετα οιστραδιόλης συνήθως ξεκινούν με μια αρχική φάση χρήσης: το σκεύασμα τοποθετείται στον κόλπο κάθε βράδυ για περίπου δύο εβδομάδες και στη συνέχεια δύο έως τρεις φορές την εβδομάδα ως θεραπεία συντήρησης, εξηγεί η Klos. Αυτή η διαδικασία απαιτεί συχνότερη εφαρμογή από ό,τι ο δακτύλιος οιστραδιόλης, ο οποίος τοποθετείται μία φορά και αντικαθίσταται κάθε τρεις μήνες.
Η Ackerman συνταγογραφεί συχνότερα την κρέμα. Θεωρεί ότι είναι η ευκολότερη στη χρήση, καθώς ορισμένες ηλικιωμένες ασθενείς δυσκολεύονται ή δεν αισθάνονται άνετα να τοποθετήσουν μόνες τους τον δακτύλιο. Επισημαίνει επίσης ότι η εφαρμογή της κρέμας γύρω από την ουρήθρα είναι «πολύ ωφέλιμη» για τη μείωση του κινδύνου ουρολοίμωξης. Παρότι η κρέμα συνοδεύεται από εφαρμοστή, η Ackerman και η Klos προτείνουν να χρησιμοποιείται το δάχτυλο, ώστε να γίνεται καλύτερη επάλειψη στους ιστούς και να ενισχύεται η απορρόφηση, εξηγεί η Klos.
Για τη μείωση του κινδύνου ουρολοίμωξης, η κρέμα πρέπει να εφαρμόζεται στο πρώτο περίπου 2,5 εκατοστό του κόλπου, γύρω από το άνοιγμα και λίγο εσωτερικά, καθώς και στην περιοχή της ουρήθρας. Αυτό είναι πιο εύκολο με το δάχτυλο από ό,τι με τον εφαρμοστή, ο οποίος τοποθετεί την κρέμα βαθύτερα στον κόλπο, εξηγεί η Ackerman. Συστήνει στις ασθενείς της να βάζουν στο δάχτυλο ποσότητα περίπου όσο ένα μύρτιλο: «Δεν χρειάζεστε μεγάλη ποσότητα», λέει.
Αν όμως η κρέμα δεν αλλάζει το κολπικό pH —το οποίο μπορεί να ελεγχθεί με τεστ χωρίς συνταγή— ή δεν ανακουφίζει την κολπική ξηρότητα, η Klos προτείνει να χρησιμοποιείται μεγαλύτερη ποσότητα. «Θα έλεγα να τη χρησιμοποιείτε κάθε βράδυ ή τέσσερις φορές την εβδομάδα ή να προσθέσουμε μια διαφορετική μορφή κολπικών οιστρογόνων», αναφέρει.
Για τις γυναίκες που δεν αισθάνονται άνετα να εφαρμόζουν την κρέμα με το δάχτυλο, το δισκίο ή το υπόθετο, τα οποία τοποθετούνται με εφαρμοστή, μπορεί να είναι προτιμότερη επιλογή, λέει η Ackerman.
Όποια μορφή και αν επιλεγεί, η τακτική χρήση είναι σημαντική. «Θα λειτουργήσει μόνο αν τη χρησιμοποιείτε με συνέπεια», λέει η Klos. Τα αποτελέσματα δεν εμφανίζονται αμέσως: ανάλογα με τα αρχικά επίπεδα οιστρογόνων, μπορεί να χρειαστούν τρεις έως τέσσερις μήνες για να φανούν, προσθέτει. Η ίδια προτρέπει τις γυναίκες να συνεχίσουν τη χρήση και να γνωρίζουν ότι απαιτείται επ’ αόριστον για ουσιαστική μείωση του κινδύνου. «Δεν είναι κάτι που χρησιμοποιείτε μόνο όταν έχετε ουρολοίμωξη ή μέχρι να τελειώσει η συνταγή», λέει. «Πρέπει να συνεχίσετε να το χρησιμοποιείτε. Διαφορετικά, δεν θα έχει αποτέλεσμα».
Οι ιστοί στην είσοδο του κόλπου και στην ουρήθρα είναι ευαίσθητοι και στην τεστοστερόνη. Επομένως, η προσθήκη μιας ειδικά παρασκευασμένης κρέμας τεστοστερόνης μαζί με τα κολπικά οιστρογόνα μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας των ιστών, λέει η Klos. Οι γυναίκες μπορούν να συζητήσουν αυτή την επιλογή με τον γιατρό τους.
Η επιλογή και η χρήση κολπικών οιστρογόνων ή άλλης ορμονικής αγωγής πρέπει να συζητούνται με τον γιατρό.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/oyroloimoxeis-meta-tin-emminopaysi-i-stratigiki-prolipsis-poy-meionei-ton-kindyno/30180





