Ένα πιάτο φακές ή μια σαλάτα με χόρτα μπορεί να μας προσφέρει φυλλικό, τον γενικό όρο για τις μορφές της βιταμίνης Β9 που απαντούν φυσικά στα τρόφιμα· το φυλλικό οξύ είναι η συνθετική μορφή. Όμως μια χαμηλή τιμή στην εξέταση αίματος δεν εξηγείται πάντα μόνο από τη διατροφή: χρειάζεται αξιολόγηση μαζί με το ιστορικό και την πιθανότητα έλλειψης βιταμίνης Β12.
Η βιταμίνη Β9 συμβάλλει στη σύνθεση DNA και RNA και στη φυσιολογική κυτταρική διαίρεση. Οι πηγές της βρίσκονται σε γνώριμα τρόφιμα, ενώ η κόπωση ή μια τιμή στο εργαστηριακό αποτέλεσμα δεν αρκούν από μόνες τους για αυτοδιάγνωση.
Φυλλικό οξύ: Σε ποιες τροφές βρίσκεται;
Οι φακές, τα ρεβίθια και τα φασόλια είναι ανάμεσα στις πλούσιες πηγές φυλλικού. Στην ίδια κατηγορία ανήκουν το σπανάκι, το μαρούλι, το μπρόκολο, τα χόρτα, η ρόκα, τα σπαράγγια και το ταχίνι.
Στον πίνακα τροφίμων του Υπουργείου Υγείας, τα παραπάνω κατατάσσονται στην κατηγορία με περισσότερα από 100 μικρογραμμάρια ανά 100 γραμμάρια τροφίμου. Η ταξινόμηση βασίζεται σε αμερικανική βάση δεδομένων τροφίμων του 2013 και δεν αποτελεί μέτρηση κάθε προϊόντος που κυκλοφορεί στην ελληνική αγορά.
Στη μεσαία κατηγορία, με 50 έως 100 μικρογραμμάρια ανά 100 γραμμάρια, βρίσκονται ο αρακάς, τα φασολάκια, το αβοκάντο, το παντζάρι, το ψωμί ολικής άλεσης και τα αμύγδαλα.
Το πορτοκάλι, οι φράουλες, το ακτινίδιο, το ρόδι, το μανταρίνι και η μπανάνα κατατάσσονται στην κατηγορία των 20 έως 49 μικρογραμμαρίων ανά 100 γραμμάρια. Το αγγούρι, το μήλο, το ρύζι και η πατάτα κατατάσσονται χαμηλότερα ως προς το φυλλικό.
Η σύγκριση ανά 100 γραμμάρια βοηθά να ξεχωρίσουμε τις πηγές, δεν ταυτίζεται όμως απαραίτητα με την ποσότητα που βάζουμε στο πιάτο. Για παράδειγμα, μισό φλιτζάνι μαγειρεμένο σπανάκι αντιστοιχεί σε 131 μg διαιτητικών ισοδυνάμων φυλλικού (DFE), ενώ μισό φλιτζάνι μαγειρεμένα μαυρομάτικα φασόλια σε 105 μg DFE, βάσει αμερικανικών δεδομένων τροφίμων.
Το παρατεταμένο μαγείρεμα σε υψηλή θερμοκρασία μπορεί να καταστρέψει μέρος του φυλλικού.
Είναι το φυλλικό το ίδιο με το φυλλικό οξύ;
Στην καθημερινή γλώσσα χρησιμοποιούμε συχνά τον όρο φυλλικό οξύ για τη βιταμίνη Β9. Υπάρχει όμως μια διάκριση: το φυλλικό είναι ο γενικός όρος για τις σχετικές μορφές της βιταμίνης, ενώ το φυλλικό οξύ είναι η συνθετική μορφή που χρησιμοποιείται σε εμπλουτισμένα τρόφιμα και στα περισσότερα συμπληρώματα.
Η βιταμίνη συμμετέχει στη σύνθεση του DNA και του RNA, στον μεταβολισμό αμινοξέων και στη φυσιολογική κυτταρική διαίρεση. Είναι επίσης σημαντική για την παραγωγή κυττάρων του αίματος. Όταν διαταράσσεται η σχετική διαδικασία σύνθεσης DNA, μπορεί να εμφανιστεί μεγαλοβλαστική αναιμία.
Η κούραση σημαίνει ότι έχουμε έλλειψη;
Η κόπωση και η αδυναμία μπορεί να συνδέονται με ανεπάρκεια φυλλικού, όπως και η δυσκολία συγκέντρωσης, η ευερεθιστότητα, ο πονοκέφαλος, η ταχυπαλμία ή η δύσπνοια. Μπορεί ακόμη να εμφανιστούν ευαισθησία ή μικρά έλκη στη γλώσσα και στο στόμα, καθώς και γαστρεντερικά συμπτώματα.
Κανένα από αυτά, ωστόσο, δεν αποδεικνύει από μόνο του έλλειψη φυλλικού. Αν τα συμπτώματα επιμένουν ή προκαλούν ανησυχία, η συζήτηση με γιατρό είναι ο τρόπος να διερευνηθούν, αντί να αποδοθούν αυτόματα σε μία βιταμίνη.
Χαμηλό φυλλικό μπορεί να σχετίζεται με μεγαλοβλαστική αναιμία και, σε σοβαρές περιπτώσεις, με μείωση των λευκών αιμοσφαιρίων ή των αιμοπεταλίων. Παρόμοια εικόνα με μεγάλα ερυθρά αιμοσφαίρια μπορεί όμως να προκαλέσει και η έλλειψη Β12.
Τι μπορεί να κρύβεται πίσω από μια χαμηλή τιμή;
Η ανεπαρκής πρόσληψη τροφίμων που περιέχουν φυλλικό είναι μία πιθανή εξήγηση, όχι η μοναδική. Προβλήματα απορρόφησης, όπως η κοιλιοκάκη ή η νόσος Crohn, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και ορισμένα φάρμακα περιλαμβάνονται επίσης στους πιθανούς παράγοντες.
Στη διερεύνηση μπορεί να έχουν σημασία και άλλες καταστάσεις, όπως η αιμολυτική αναιμία ή η αιμοκάθαρση. Γι’ αυτό το αποτέλεσμα χρειάζεται να διαβαστεί μαζί με το ιατρικό ιστορικό και όχι να ερμηνευθεί μεμονωμένα ως ένδειξη κακής διατροφής.
Το φυλλικό δεν αποθηκεύεται σε μεγάλες ποσότητες στον οργανισμό. Τα επίπεδά του στο αίμα μπορούν να μειωθούν ύστερα από λίγες εβδομάδες διατροφής φτωχής σε φυλλικό, κάτι που εξηγεί γιατί οι πρόσφατες διατροφικές συνήθειες αποτελούν μέρος της συζήτησης με τον γιατρό.
Τι μας λέει η εξέταση αίματος;
Η μέτρηση φυλλικού στον ορό χρησιμοποιείται συχνά για την εκτίμηση της κατάστασης, αλλά επηρεάζεται από την πρόσφατη πρόσληψη. Η μέτρηση του φυλλικού στα ερυθρά αιμοσφαίρια δίνει εικόνα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Ο γιατρός ερμηνεύει την τιμή με βάση το είδος της μέτρησης, το εργαστηριακό πλαίσιο, τα συμπτώματα και τα υπόλοιπα ευρήματα. Η πιθανή έλλειψη Β12 χρειάζεται επίσης να συνεκτιμηθεί, επειδή οι δύο ελλείψεις μπορούν να δώσουν παρόμοια αιματολογική εικόνα.
Η ομοκυστεΐνη είναι ένας ακόμη δείκτης που μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην αξιολόγηση, αλλά δεν είναι ειδικός για την έλλειψη φυλλικού. Η τιμή της μπορεί να επηρεαστεί και από χαμηλή Β12, νεφρική δυσλειτουργία ή άλλα μικροθρεπτικά συστατικά.
Τα χαμηλά επίπεδα φυλλικού στη μητέρα έχουν ιδιαίτερη σημασία για την πρώιμη ανάπτυξη του εμβρύου, καθώς συνδέονται με κίνδυνο ανωμαλιών του νευρικού σωλήνα. Σε περίπτωση εγκυμοσύνης ή σχεδιασμού εγκυμοσύνης, η εξατομικευμένη συζήτηση με τον γιατρό είναι σημαντική και καλό είναι να γίνει εγκαίρως.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/fylliko-oxy-trofes-kai-exetaseis/30298





