Οι παράγοντες που καθορίζουν ποιο φαγητό επιλέγουμε ανάμεσα σε πολλές διαθέσιμες επιλογές ενδέχεται να είναι περισσότερο φυσιολογικοί απ’ όσο θεωρούνταν μέχρι σήμερα.
Ο Δρ. Christopher Morrison, από το Κέντρο Βιοϊατρικής Έρευνας Pennington, και η επιστημονική του ομάδα διαπίστωσαν ότι η FGF21, γνωστή ως αυξητικός παράγοντας 21 των ινοβλαστών (fibroblast growth factor 21), συμμετέχει σημαντικά στα κυκλώματα ανταμοιβής του εγκεφάλου, τα οποία σχετίζονται, μεταξύ άλλων, με τις διατροφικές επιλογές. Τα ευρήματα δημοσιεύτηκαν στο Molecular Metabolism.
Η FGF21 ενισχύει την όρεξη για πρωτεΐνη
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, η ορμόνη FGF21 επιδρά στον εγκέφαλο και δημιουργεί ιδιαίτερη προτίμηση για τις πρωτεΐνες, καθώς αυξάνει την ανταμοιβή που συνδέεται με την κατανάλωση τροφών οι οποίες τις περιέχουν.
«To συναρπαστικό είναι ότι δεν πρόκειται απλώς για τη γενική πείνα -είναι μια πολύ συγκεκριμένη όρεξη για πρωτεΐνη», είπε ο Morrison, Αναπληρωτής Εκτελεστικός Διευθυντής Βασικών Επιστημών στο Pennington Biomedical. «Όταν η πρωτεΐνη είναι περιορισμένη, η ορμόνη FGF21 δρα στον εγκέφαλο για να ανατρέψει έναν μοριακό διακόπτη που κάνει τις τροφές πλούσιες σε πρωτεΐνες πιο ικανοποιητικές και παρακινεί τα ζώα να τις αναζητήσουν. Πολλοί άνθρωποι αγωνίζονται να διατηρήσουν μια ισορροπημένη διατροφή. Η κατανόηση του πώς το σώμα ρυθμίζει την όρεξη για πρωτεΐνη θα μπορούσε να οδηγήσει σε καλύτερες στρατηγικές για την προώθηση της υγιεινής διατροφής».
Τα ζώα που έτρωγαν δίαιτα με λίγη πρωτεΐνη κατέβαλλαν πολύ μεγαλύτερη προσπάθεια για να λάβουν υγρή πρωτεΐνη. Δεν έδειξαν ανάλογη συμπεριφορά για υδατάνθρακες, λιπαρά ή γλυκά, σε σύγκριση με τα ζώα που είχαν κανονική διατροφή. Αν, όμως, εμποδιζόταν η δράση της FGF21 στον εγκέφαλο, χανόταν αυτό το ειδικό κίνητρο για την πρόσληψη πρωτεΐνης.
Πώς η FGF21 επηρεάζει την ανταμοιβή και την επιλογή τροφής
Για να εξετάσουν πώς αντιδρούν οι νευρώνες στις θρεπτικές ουσίες, οι ερευνητές κατέφυγαν στη φωτομετρία ινών, μια προηγμένη μέθοδο της νευροεπιστήμης. Με αυτή αξιολόγησαν την ενεργοποίηση των νευρώνων ντοπαμίνης στην κοιλιακή τετηγματική περιοχή, ή VTA (κοιλιακή καλυπτρική περιοχή), εγκεφαλικό τμήμα που σχετίζεται με την ανταμοιβή.
Οι μετρήσεις έδειξαν ότι ο περιορισμός της πρωτεΐνης αλλάζει την απόκριση της ντοπαμίνης: στα ζώα ελέγχου οι υδατάνθρακες ενεργοποιούσαν περισσότερο τους νευρώνες ντοπαμίνης, ενώ στα ζώα με περιορισμένη πρωτεΐνη ισχυρότερη ενεργοποίηση προκαλούσαν οι πρωτεΐνες. Η αλλαγή αυτή στη σηματοδότηση της ανταμοιβής δεν παρατηρήθηκε στα ζώα χωρίς FGF21.
«Είναι ένα αξιοσημείωτο παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο τα ορμονικά σήματα μπορούν να συντονίσουν το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου ώστε να οδηγήσουν συγκεκριμένες διατροφικές ορέξεις», είπε ο Morrison. «Αυτή η ανακάλυψη δείχνει το συνεχές ταξίδι για την αποκάλυψη των λειτουργιών ορισμένων γονιδίων, πρωτεϊνών και θρεπτικών συστατικών στο σώμα μας, υπογραμμίζοντας παράλληλα την κύρια αξία που προσφέρει η Pennington Biomedical στην ευρύτερη επιστημονική κοινότητα», δήλωσε ο Δρ. John Kirwan, Εκτελεστικός Διευθυντής της Pennington Biomedical.
«Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο ο εγκέφαλος οδηγεί σε συγκεκριμένες διατροφικές προτιμήσεις ήταν μια μακροχρόνια πρόκληση στην έρευνα για τον μεταβολισμό. Αυτή η εργασία δείχνει πώς η ολοκληρωμένη προσέγγιση της Pennington Biomedical -συνδυάζοντας μοριακή βιολογία, νευροεπιστήμη και μελέτες συμπεριφοράς- μπορεί να ξεκλειδώσει πολύπλοκα βιολογικά μυστήρια».
Η παραγωγή της FGF21 στο ήπαρ και ο μεταβολισμός
Το ήπαρ παράγει την FGF21, η οποία είχε ήδη αναγνωριστεί ως παράγοντας ρύθμισης του ενεργειακού ισοζυγίου και του μεταβολισμού της γλυκόζης. Η νέα μελέτη αναδεικνύει τη σημαντική επίδραση της ορμόνης στο κεντρικό νευρικό σύστημα.
Περισσότερες πληροφορίες: Md Shahjalal H. Khan et al, FGF21 acts in the brain to drive macronutrient-specific changes in behavioral motivation and brain reward signaling, Molecular Metabolism (2024). DOI: 10.1016/j.molmet.2024.102068.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/i-ormoni-fgf21-epireazei-tin-orexi-gia-proteini/3063
