Τα εμβόλια συγκαταλέγονται στα σημαντικότερα επιτεύγματα της ανθρωπότητας. Αυτό υπενθυμίζει η φετινή Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Εμβολιασμού, που πραγματοποιείται από τις 27 Απριλίου έως τις 3 Μαΐου 2025, μαζί με το μήνυμα ότι «ο εμβολιασμός είναι ανθρώπινο δικαίωμα και είναι εφικτό να γίνει πραγματικότητα για όλους».
Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, τουλάχιστον 154 εκατομμύρια ζωές έχουν σωθεί χάρη στον εμβολιασμό με βασικά εμβόλια τα τελευταία 50 χρόνια. Αυτό αντιστοιχεί σε έξι ζωές κάθε λεπτό, καθημερινά, επί πέντε δεκαετίες. Στο ίδιο διάστημα, ο εμβολιασμός συνέβαλε παγκοσμίως σε 40% μεγαλύτερη βρεφική επιβίωση, δίνοντας σε περισσότερα παιδιά από οποιαδήποτε άλλη περίοδο της ανθρώπινης ιστορίας τη δυνατότητα να γιορτάσουν τα πρώτα τους γενέθλια. Η σωτηρία του 60% των ανθρώπων που επιβίωσαν χάρη στα εμβόλια αποδίδεται αποκλειστικά στο εμβόλιο της ιλαράς.
Ο ΕΟΔΥ επισημαίνει ότι η απουσία ή η καθυστέρηση του εμβολιασμού δημιουργεί περιοχές με ανεμβολίαστους ή μερικώς εμβολιασμένους ανθρώπους, διευκολύνοντας την εξάπλωση και μετάδοση μεταδοτικών νοσημάτων. Ως συνέπεια, κινδυνεύει η υγεία τόσο των ανεμβολίαστων όσο και των ατελώς εμβολιασμένων ατόμων, δηλαδή των επίνοσων, και ιδιαίτερα των ευάλωτων, που διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών ή θανάτου.
Στις ευάλωτες ομάδες περιλαμβάνονται όσοι δεν μπορούν να κάνουν εμβόλιο εξαιτίας της ηλικίας τους, όπως τα βρέφη που δεν έχουν φτάσει στην προβλεπόμενη ηλικία εμβολιασμού, αλλά και όσοι έχουν ιατρικές αντενδείξεις, όπως άτομα με σοβαρές χρόνιες παθήσεις ή ανοσοκαταστολή. Όσο μειώνεται η συλλογική ανοσία, αυξάνεται η ευαλωτότητα όλων μας.
Ασφάλεια του εμβολιασμού κατά την εγκυμοσύνη
Ο έγκαιρος εμβολιασμός των εγκύων έχει ιδιαίτερη σημασία για την προστασία τους από νοσήματα και την πρόληψη σοβαρών επιπλοκών ή θανάτου, τόσο για τις ίδιες όσο και για τα παιδιά που θα γεννήσουν. Η Παγκόσμια Ημέρα Υγείας, στις 7 Απριλίου 2025, έδωσε φέτος το έναυσμα για ετήσια εκστρατεία με επίκεντρο την υγεία της μητέρας και του νεογνού.
Κατά την εγκυμοσύνη συνιστώνται ως ασφαλή και αποτελεσματικά το αδρανοποιημένο εμβόλιο για την εποχική γρίπη και το εμβόλιο κατά του κοκκύτη. Τα αντισώματα που παράγονται μετά τα συγκεκριμένα εμβόλια προστατεύουν την έγκυο, όταν το ανοσοποιητικό της βρίσκεται σε εξασθενημένη κατάσταση, ενώ περνούν και στο έμβρυο, προσφέροντας προστασία κατά τους πρώτους μήνες της ζωής του.
Για τις εγκύους με υποκείμενα νοσήματα συνιστάται επίσης εμβολιασμός κατά της COVID-19. Πριν από την εγκυμοσύνη, ιδανικά, οι γυναίκες θα πρέπει να έχουν κάνει το εμβόλιο ιλαράς-ερυθράς-παρωτίτιδας, καθώς η μόλυνση από τους ιούς της ιλαράς ή της ερυθράς στη διάρκεια της κύησης μπορεί να προκαλέσει σοβαρή βλάβη στο έμβρυο.
Μόνιμη παράλυση μπορεί να προκαλέσει η πολιομυελίτιδα. Χάρη στην αποτελεσματικότητα του εμβολίου έχουν αποφευχθεί περισσότερες από 20 εκατομμύρια παραλύσεις. Η εξάλειψη της νόσου είναι εφικτή, ενώ κάθε δόση του εμβολίου έχει σημασία.
Μεταδοτικά σε μεγάλο βαθμό, η ιλαρά και η ερυθρά είναι νοσήματα που μπορούν επίσης να εξαλειφθούν. Στην ευρωπαϊκή περιφέρεια, το 2024 καταγράφηκαν πάνω από 127.000 κρούσματα ιλαράς και οι μισοί ασθενείς χρειάστηκαν νοσηλεία. Το εμβόλιο είναι ασφαλές και αποτελεσματικό. Παρότι λιγότερο από το 5% όσων έχουν λάβει δύο δόσεις μπορεί να νοσήσουν από ιλαρά, προστατεύονται από τις σοβαρές επιπλοκές της. Χρειάζεται ιδιαίτερη μέριμνα για τον έγκαιρο εμβολιασμό των επίνοσων με τη δεύτερη δόση, καθώς τα αντίστοιχα ποσοστά στη χώρα μας φαίνεται να είναι χαμηλότερα από εκείνα άλλων εμβολίων.
Ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων HPV εντοπίζεται στην πλειονότητα των καρκίνων των γεννητικών οργάνων, του πρωκτού και του στοματοφάρυγγα, ενώ προσβάλλει γυναίκες και άνδρες. Σχεδόν όλες οι προκαρκινικές αλλοιώσεις του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας σχετίζονται επίσης με τον ιό. Ο εμβολιασμός εναντίον του έχει αποτελεσματικότητα άνω του 90% στην πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, καθώς και στην πρόληψη σημαντικού ποσοστού καρκίνων που συνδέονται με τη μόλυνση από HPV.
Ο ΕΟΔΥ τονίζει ότι ο εμβολιασμός αφορά και τους ενήλικες, δεν περιορίζεται στην παιδική ηλικία. Μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρής νόσησης και θανάτου από τη γρίπη, την COVID-19, τον πνευμονιόκοκκο και τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό (RSV) έχουν οι ηλικιωμένοι και οι ενήλικες με υποκείμενα νοσήματα.
Απαραίτητη είναι η προστασία των επαγγελματιών υγείας και των αγαπημένων τους από λοιμώδη νοσήματα στα οποία εκτίθενται κάθε μέρα. Ταυτόχρονα, οι επαγγελματίες υγείας οφείλουν να εμβολιάζονται ώστε να προστατεύουν τους ασθενείς τους από ασθένειες που προλαμβάνονται με εμβολιασμό.
Ο ΕΟΔΥ αναγνωρίζει τη σημασία των εμβολιασμών και υλοποιεί ποικίλες δράσεις για την προώθησή τους. Ειδικότερα:
* Μελέτησε την εμβολιαστική κάλυψη των παιδιών σε όλη τη χώρα, αξιοποιώντας δεδομένα από εκτελεσμένες συνταγές ηλεκτρονικής συνταγογράφησης, ενώ σχεδιάζει να επεκτείνει την ανάλυση και στους ενήλικες.
* Πραγματοποίησε έρευνα για τις γνώσεις, τις στάσεις και τις συνήθειες που αφορούν τα εμβόλια για την COVID-19 και τη γρίπη.
* Υλοποιεί πρωτοβουλίες για τον περιορισμό της διστακτικότητας απέναντι στον εμβολιασμό, τόσο για τον γενικό πληθυσμό μέσω ενημερωτικών καμπανιών όσο και για τους επαγγελματίες της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, με εκπαιδευτικά σεμινάρια ανά ΥΠΕ.
* Με αφορμή την πρόσφατη επιδημία ιλαράς, από τις αρχές του 2024 πραγματοποιεί εμβολιαστικές δράσεις σε πληθυσμούς Ρομά με το εμβόλιο MMR και παρακολουθεί την εμβολιαστική κάλυψή τους.
Ο εμβολιασμός αποτελεί ανθρώπινο δικαίωμα και μπορεί να γίνει πραγματικότητα για όλους, τονίζει καταληκτικά ο ΕΟΔΥ.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/news/eody-o-emvoliasmos-esose-154-ekatommyria-zoes-ta-teleytaia-50-chronia-2/4133
