Άτομα με αθηρωματική πλάκα στα αγγεία του λαιμού έχουν περισσότερα μικροσκοπικά πλαστικά σωματίδια σε αυτά σε σύγκριση με όσους έχουν υγιείς αρτηρίες.
Η διαφορά ήταν σημαντικά μεγαλύτερη σε ανθρώπους που είχαν υποστεί εγκεφαλικό, μίνι εγκεφαλικό ή προσωρινή απώλεια όρασης εξαιτίας φραγμένων αιμοφόρων αγγείων. Τα στοιχεία προέρχονται από προκαταρκτική έρευνα που παρουσιάστηκε στις Επιστημονικές Συνεδρίες Vascular Discovery 2025 της American Heart Association.
Πώς σχηματίζονται τα μικροπλαστικά και τα νανοπλαστικά
Βιομηχανικές διεργασίες, αλλά και η αποδόμηση μεγαλύτερων πλαστικών αντικειμένων στη θάλασσα ή στο έδαφος, δημιουργούν μικροσκοπικά πλαστικά κομμάτια. Τα μεγέθη τους διαφέρουν και περιλαμβάνουν μικροπλαστικά και νανοπλαστικά.
Σε ορισμένες περιπτώσεις τα μικροπλαστικά είναι ορατά, ενώ τα νανοπλαστικά είναι μικροσκοπικά, με διάμετρο μικρότερη από 1.000 νανόμετρα. Έτσι διασπείρονται ευκολότερα και μπορούν να περάσουν σε κύτταρα και ιστούς ζωντανών οργανισμών. Οι ερευνητές εισηγούνται η ορολογία να μετατοπιστεί σταδιακά προς τα νανοπλαστικά, καθώς αυτά είναι που μελετώνται.
«Αυτοί οι τύποι πλαστικών απαντώνται συνήθως στο περιβάλλον, ειδικά σε σκουπίδια στον ωκεανό. Με την πάροδο των ετών, αυτά τα πλαστικά διασπώνται, αναμειγνύονται στο έδαφος και το νερό και μπορούν να συσσωρευτούν στην τροφική αλυσίδα», δήλωσε ο επικεφαλής της μελέτης, Ross Clark, αγγειοχειρουργός στο Πανεπιστήμιο του Μεξικού Newbuu.
«Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι τα μικροπλαστικά και τα νανοπλαστικά προέρχονται κυρίως από τη χρήση πλαστικών σκευών, σανίδων κοπής, συσκευασιών, μπουκαλιών νερού και άλλων πλαστικών αντικειμένων. Ωστόσο, η κύρια πηγή είναι τα τρόφιμα και το νερό που τρώμε και πίνουμε».
Νανοπλαστικά στην καρωτιδική πλάκα και κίνδυνος επεισοδίων
Το 2024, Ιταλοί ερευνητές ανέφεραν πως εντόπισαν νανοπλαστικά στην αθηρωματική πλάκα ορισμένων ανθρώπων χωρίς συμπτώματα, οι οποίοι είχαν κάνει επέμβαση αφαίρεσης πλάκας από την καρωτίδα.
Στα συμπτώματα από τη συσσώρευση πλάκας στις καρωτίδες περιλαμβάνονται το εγκεφαλικό, το μίνι εγκεφαλικό ή η προσωρινή τύφλωση. Μετά την επέμβαση, οι ερευνητές παρακολούθησαν για σχεδόν τρία χρόνια ανθρώπους στην πλάκα των οποίων είχαν βρεθεί νανοπλαστικά. Οι πιθανότητες θανάτου ή μη θανατηφόρου καρδιακού επεισοδίου ή εγκεφαλικού ήταν σημαντικά υψηλότερες σε αυτούς.
Η μελέτη, με λιγότερους από 50 συμμετέχοντες, στηρίχθηκε στην έρευνα που είχε πραγματοποιηθεί στην Ιταλία. Συγκρίθηκαν τα επίπεδα μικροπλαστικών και νανοπλαστικών στις καρωτίδες τριών ομάδων: ανθρώπων με υγιείς αρτηρίες, ανθρώπων με αθηρωματική πλάκα χωρίς συμπτώματα και ανθρώπων με συμπτώματα από τη συσσώρευση πλάκας.
Παράλληλα, οι ερευνητές εξέτασαν πλάκες με χαμηλά και υψηλά επίπεδα πλαστικών, για να αξιολογήσουν τις επιδράσεις σε δείκτες φλεγμονής και στη γονιδιακή δραστηριότητα των μακροφάγων, δηλαδή ανοσοκυττάρων, αλλά και βλαστοκυττάρων που συμβάλλουν στη σταθεροποίηση της πλάκας.
Συγκεντρώσεις πλαστικών στις καρωτιδικές πλάκες
Οι συγκεντρώσεις πλαστικών στις καρωτίδες που προέκυψαν από την ανάλυση ήταν οι εξής:
- Στα άτομα χωρίς συμπτώματα, η πλάκα περιείχε 16 φορές περισσότερα πλαστικά: 895 μικρογραμμάρια/γραμμάριο, έναντι 57 μικρογραμμαρίων/γραμμαρίου στα τοιχώματα αρτηριών αποθανόντων δοτών ιστών παρόμοιας ηλικίας χωρίς πλάκα.
- Στην πλάκα ανθρώπων που είχαν υποστεί εγκεφαλικό, μίνι εγκεφαλικό ή παροδική απώλεια όρασης λόγω παρεμπόδισης της ροής του αίματος στον αμφιβληστροειδή, η συγκέντρωση ήταν 51 φορές υψηλότερη: 2.888 μικρογραμμάρια/γραμμάριο έναντι 57 μικρογραμμαρίων/γραμμαρίου σε δείγματα από αποθανόντες δότες ιστών αντίστοιχης ηλικίας.
Από τη σύγκριση πλακών με υψηλή και χαμηλή περιεκτικότητα σε πλαστικά, η ανάλυση κατέληξε στα παρακάτω:
Πλαστικά στην πλάκα και γονιδιακή δραστηριότητα των κυττάρων
- Δεν προέκυψε συσχέτιση της ποσότητας μικρο- και νανοπλαστικών με ενδείξεις οξείας φλεγμονής.
- Καταγράφηκαν διαφορές στη γονιδιακή δραστηριότητα κυττάρων που σταθεροποιούν την πλάκα, καθώς και χαμηλότερη δραστηριότητα των αντιφλεγμονωδών γονιδίων στα μακροφάγα της πλάκας.
«Αυτά τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι οι βιολογικές επιδράσεις των πλαστικών στις λιπώδεις εναποθέσεις είναι πιο περίπλοκες από το να προκαλούν απλώς ξαφνική φλεγμονή», είπε ο Clark.
Στην επόμενη φάση της έρευνας, οι επιστήμονες θα εστιάσουν στην καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο τα πλαστικά επηρεάζουν το ανοσοποιητικό σύστημα στις φραγμένες αρτηρίες. «Είναι πολύ σημαντικό να μελετήσουμε τι κάνουν αυτά τα υλικά στο σώμα μας. Ωστόσο, θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί σχετικά με τα πρώιμα αποτελέσματα αυτής της μελέτης. Δεν θα κατανοήσουμε πλήρως τις βιολογικές επιδράσεις για πολλά χρόνια ακόμα», είπε ο Clark.
Η μελέτη έχει ορισμένους περιορισμούς: δεν αποδεικνύει ότι τα πλαστικά στην πλάκα προκάλεσαν τα συμπτώματα της νόσου της καρωτιδικής αρτηρίας. Ενδέχεται να αποτελούν ένδειξη άλλου προβλήματος υγείας, το οποίο οδήγησε στα συμπτώματα.
Η πιθανή σχέση των πλαστικών με την πρόληψη του εγκεφαλικού
«Αυτή είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα και ανησυχητική μελέτη. Μέχρι σήμερα, δεν έχουμε θεωρήσει την έκθεση σε πλαστικά τροποποιήσιμο παράγοντα κινδύνου για εγκεφαλικό επεισόδιο. Αν και είναι σημαντικό να κατανοήσουμε το μηχανισμό που παίζει στην παθοφυσιολογία της συμπτωματικής αθηροσκλήρωσης της καρωτίδας, αυτή η συσχέτιση παρουσιάζει έναν νέο πιθανό στόχο για την πρόληψη του εγκεφαλικού», ανέφερε η Karen Furie, πρόεδρος νευρολογίας στη Warren Alpert, την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Μπράουν.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/mikroplastika-somatidia-mporoyn-na-vrethoyn-stin-plaka-ton-karotidon-2/4200
