Με βάση δεδομένα για 2,3 εκατομμύρια ανθρώπους, εκτενής μελέτη διαπιστώνει ότι οι πλούσιοι εμφανίζουν συχνά περισσότερη γενναιοδωρία και καλοσύνη από τους φτωχούς, αμφισβητώντας στερεότυπα που έχουν καθιερωθεί. Οι οικονομικοί περιορισμοί δυσκολεύουν τους φτωχότερους να εκδηλώσουν προκοινωνική συμπεριφορά, ακόμη κι όταν θέλουν να φερθούν με καλοσύνη.
Η ανάλυση 471 ανεξάρτητων μελετών από διαφορετικά κοινωνικοπολιτισμικά περιβάλλοντα δείχνει ότι η γενναιοδωρία σχετίζεται με την κοινωνική τάξη. Παράλληλα, εισηγείται ότι οι εύποροι μπορεί να επιδιώκουν να κάνουν ορατή τη φιλανθρωπία τους, αποβλέποντας σε κοινωνικά οφέλη. Τα ευρήματα ίσως βοηθήσουν στον σχεδιασμό τρόπων ενίσχυσης της προκοινωνικής συμπεριφοράς σε διαφορετικές κοινωνικές ομάδες.
Τι αποκαλύπτουν τα στοιχεία για τη συμπεριφορά πλουσίων και φτωχών; Μελετώντας 2,3 εκατομμύρια ανθρώπους, μεγάλη έρευνα οδηγήθηκε σε ένα απροσδόκητο συμπέρασμα που μπορεί να σας ξαφνιάσει.
Τα στερεότυπα έχουν εξαιρέσεις: Γιατί οι εύποροι εμφανίζονται πιο καλοί από τους φτωχούς;
Η αντίληψη ότι οι πλούσιοι είναι κακοί, ενώ οι φτωχοί καλοί, αποτελεί απλοποιημένη αντίληψη και παραβλέπει την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Συνήθως τροφοδοτείται από αφηγήσεις στη λογοτεχνία, τον κινηματογράφο ή από την κοινωνική αδικία, που εμφανίζουν τους εύπορους ως άπληστους και αδίστακτους, και τους φτωχούς ως έντιμους και αγνούς. Ωστόσο, η ηθική δεν καθορίζεται από την οικονομική κατάσταση, αλλά από τις αξίες, τις επιλογές και τις συνθήκες διαβίωσης του κάθε ανθρώπου.
Ο Bob Cratchit και ο Charlie Bucket, όπως και η οικογένεια Weasley στις ταινίες του Harry Potter, αποτελούν παραδείγματα φτωχών χαρακτήρων που συχνά παρουσιάζονται ως καλοσυνάτοι. Αυτή η κλασική εικόνα αποτελεί δημοφιλές λογοτεχνικό μοτίβο ήδη από τις φτωχικές μέρες του Charles Dickens. Αντίθετα, οι κακοί χαρακτήρες της μεγάλης οθόνης, όπως ο Scrooge και ο Mr Burns από τους Simpsons, είναι συνήθως πιο πλούσιοι.
Τα στερεότυπα αυτά, ωστόσο, φαίνεται πως δεν στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό. Αυτό είναι το συμπέρασμα νέας μελέτης, η οποία εξέτασε στοιχεία από περισσότερα από 2,3 εκατομμύρια άτομα παγκοσμίως σε διάστημα πέντε δεκαετιών.
Οι ειδικοί αναφέρουν ότι οι φτωχότεροι άνθρωποι εκδηλώνουν συνολικά λιγότερη γενναιοδωρία και καλοσύνη προς τους άλλους, καθώς συχνά δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να το κάνουν.
«Οι περιορισμένοι πόροι καθιστούν πιο κοστοβόρο για τα άτομα κατώτερης κοινωνικής τάξης να συμπεριφέρονται ανάλογα προς τους άλλους», αναφέρουν.
Στην ψυχολογία επικρατούσε η άποψη πως άνθρωποι με χαμηλότερο εισόδημα είναι περισσότερο καλοσυνάτοι και γενναιόδωροι, προκειμένου να δυναμώσουν τους κοινωνικούς δεσμούς τους, οι οποίοι ενδέχεται να φανούν χρήσιμοι σε δύσκολες περιόδους.
Μια διαφορετική θεωρία υποστηρίζει ότι οι πλουσιότεροι άνθρωποι φέρονται πιο καλά και γενναιόδωρα επειδή διαθέτουν την οικονομική δυνατότητα να το πράξουν.
Επηρεάζει ο πλούτος την προκοινωνική συμπεριφορά؟
Οι επιστήμονες επισημαίνουν πως τα διαφορετικά «κοινωνικοπολιτισμικά περιβάλλοντα» ανά τον κόσμο μπορούν να οδηγήσουν σε διαφορετικά συμπεράσματα για καθεμία από τις θεωρίες.
Για να διερευνήσουν το ζήτημα, ειδικοί από την Ολλανδία, την Κίνα και τη Γερμανία συγκέντρωσαν και ανέλυσαν τα αποτελέσματα 471 ανεξάρτητων μελετών, με αφετηρία το 1968.
Οι μελέτες αφορούσαν την κοινωνική τάξη —με βάση το εισόδημα και την εκπαίδευση— καθώς και τις συμπεριφορές που χαρακτηρίζονται «προκοινωνικές», επειδή στοχεύουν στην παροχή βοήθειας σε άλλους ή στην κοινωνία γενικότερα.
Στις προκοινωνικές πράξεις συγκαταλέγονται η βοήθεια, το μοίρασμα, οι δωρεές, η συνεργασία, ο εθελοντισμός, η παρηγοριά προς άλλους, καθώς και η φροντίδα για τα ζώα.
Το δείγμα περιλάμβανε συνολικά πάνω από 2,3 εκατομμύρια άτομα, μεταξύ των οποίων παιδιά, έφηβοι και ενήλικες από 60 κοινωνίες. Ανάμεσά τους ήταν η Κίνα, οι ΗΠΑ, η Γερμανία, η Ισπανία, η Ιταλία, ο Καναδάς, η Σουηδία και η Αυστραλία.
Τα αποτελέσματα στηρίζουν τη δεύτερη θεωρία: κατά κανόνα, όσο υψηλότερη είναι η κοινωνική τάξη, τόσο υψηλότερα είναι τα επίπεδα προκοινωνικότητας.
Ο καθηγητής Paul van Lange, συγγραφέας της μελέτης και ψυχολόγος στο Vrije University του Άμστερνταμ, σημείωσε ότι η διαφορά ήταν μικρή, αλλά στατιστικά σημαντική.
Σε διαφορετικές ηλικιακές ομάδες, κοινωνίες, ηπείρους και πολιτισμικές ζώνες παρατηρείται η ίδια σύνδεση: η υψηλότερη κοινωνική τάξη συνδέεται με περισσότερη προκοινωνικότητα.
«Ανεξαρτήτως του τρόπου με τον οποίο μετρήσαμε την κοινωνική τάξη, βρήκαμε μια μικρού μεγέθους θετική συσχέτιση μεταξύ υψηλότερης κοινωνικής τάξης και μεγαλύτερης προκοινωνικότητας», δήλωσε στους Times.
Η σχέση της κοινωνικής τάξης με την προκοινωνικότητα γινόταν ισχυρότερη όταν οι γύρω μπορούσαν να παρατηρήσουν τους πλούσιους να επιδεικνύουν φιλανθρωπική δράση.
Το εύρημα αφήνει να εννοηθεί ότι όσοι ανήκουν σε ανώτερη κοινωνική τάξη προτιμούν να δίνουν την εικόνα του γενναιόδωρου, πιθανώς επειδή προσδοκούν κάποιο επιθυμητό κοινωνικό όφελος.
Γενναιοδωρία από χαρακτήρα ή για την εικόνα؟
Η σύνδεση ήταν επίσης πιο έντονη για την πραγματική συμπεριφορά απ’ ό,τι για την εκπεφρασμένη πρόθεση, κάτι που υποδηλώνει πως τα άτομα χαμηλού εισοδήματος επιθυμούν να είναι γενναιόδωρα, αλλά δεν έχουν τη δυνατότητα.
Ο καθηγητής van Lange πρόσθεσε πως είναι πιθανό τα άτομα από χαμηλότερες κοινωνικές τάξεις να είναι «πιο προκοινωνικά προς τους κοντινούς τους ανθρώπους παρά προς τους ανθρώπους γενικά».
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Psychological Bulletin με επικεφαλής την Junhui Wu από την Chinese Academy of Sciences, ενδέχεται να συμβάλει στην άρση των «δομικών εμποδίων στην προκοινωνικότητα των ατόμων χαμηλότερης κοινωνικής τάξης».
«Αυτή η έρευνα μπορεί να ενημερώσει τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και τους επαγγελματίες σχετικά με πιθανές παρεμβάσεις που μπορούν να ενισχύσουν τη συνεργασία και την προκοινωνική συμπεριφορά σε διάφορες κοινωνικές τάξεις», αναφέρουν οι συγγραφείς.
Έρευνα που δημοσιεύτηκε πέρσι αναφέρει ότι η προκοινωνική συμπεριφορά ενδέχεται να εξαρτάται από το αν έχουμε κοιμηθεί καλά το προηγούμενο βράδυ.
Άλλη μελέτη διαπίστωσε ότι η προκοινωνική συμπεριφορά, όταν εκφράζεται με την προσφορά δώρων, μπορεί να συμβάλει στη μείωση της αρτηριακής πίεσης και του καρδιακού ρυθμού.
Σύνοψη
- Παγκόσμια έρευνα με 2,3 εκατομμύρια συμμετέχοντες δείχνει ότι οι εύποροι συχνά εκδηλώνουν μεγαλύτερη γενναιοδωρία και καλοσύνη από τους φτωχότερους, εύρημα που έρχεται σε αντίθεση με διαδεδομένα στερεότυπα.
- Οι οικονομικοί περιορισμοί εξηγούν γιατί οι άνθρωποι με χαμηλότερο εισόδημα εμφανίζουν λιγότερη καλοσύνη, καθώς η γενναιοδωρία προϋποθέτει διαθέσιμους πόρους.
- Στην ανάλυση περιλαμβάνονται 471 ανεξάρτητες έρευνες, οι οποίες εκτείνονται σε πέντε δεκαετίες και αφορούν διαφορετικά κοινωνικοπολιτισμικά περιβάλλοντα.
- Τα ευρήματα καταγράφουν θετική συσχέτιση ανάμεσα στην υψηλότερη κοινωνική τάξη και την εντονότερη προκοινωνικότητα, τάση που παρατηρείται σε διαφορετικές ηλικίες και πολιτισμούς.
- Οι εύποροι φαίνεται να επιδιώκουν περισσότερο τη δημόσια προβολή της γενναιοδωρίας τους, ενδεχομένως για να αποκομίσουν κοινωνικά οφέλη. Οι φτωχότεροι, αντίθετα, επιθυμούν να είναι καλοί, αλλά περιορίζονται από τις οικονομικές δυσκολίες.
- Η έρευνα ενδέχεται να προσφέρει στοιχεία για τρόπους ενίσχυσης της προκοινωνικής συμπεριφοράς σε ανθρώπους διαφορετικών κοινωνικών τάξεων.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/oi-ploysioi-i-oi-ftochoi-epideiknyoyn-megalyteri-gennaiodoria-ti-apokalyptei-entyposiaki-ereyna-se-23-ekatommyria-atoma/4458
