Έρευνα του Ινστιτούτου Εργασίας της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Συνδικάτων εκτιμά ότι περίπου 10.000 εργαζόμενοι στην ΕΕ και τη Βρετανία πεθαίνουν ετησίως από ψυχοκοινωνικούς κινδύνους που σχετίζονται με την εργασία. Οι κυριότερες αιτίες είναι οι καρδιοπάθειες και οι αυτοκτονίες.
Η ETUC περιγράφει το φαινόμενο ως «επιδημία εργασιακού στρες» και ζητά να ληφθούν άμεσα νομοθετικά μέτρα. Στόχος, όπως αναφέρει, είναι οι εργοδότες να υποχρεώνονται να εντοπίζουν και να διαχειρίζονται τους συγκεκριμένους κινδύνους.
Η έρευνα τοποθετεί την Ελλάδα χαμηλά ως προς την υγεία των εργαζομένων και επισημαίνει ότι οι γυναίκες εκτίθενται περισσότερο στους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους.
Περίπου 10.000 εργαζόμενοι στην ΕΕ και τη Βρετανία πεθαίνουν κάθε χρόνο από αιτίες που σχετίζονται με ψυχοκοινωνικούς κινδύνους στην εργασία, σύμφωνα με ευρήματα που παρουσιάζει το Ινστιτούτο Εργασίας της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Συνδικάτων (ETUI-ETUC).
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία, το Ινστιτούτο της ETUC αναφέρει ότι 6.190 θάνατοι ετησίως από καρδιοπάθειες συνδέονται, κατά μέσο όρο, με ψυχοκοινωνικούς κινδύνους στον χώρο της εργασίας. Επιπλέον, 4.843 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους από αυτοκτονία που προκαλείται από κατάθλιψη σχετιζόμενη με την εργασία. Η ETUC χαρακτηρίζει την κατάσταση «επιδημία εργασιακού στρες» και ζητά άμεσα μέτρα για την προστασία των εργαζομένων.
Η ETUC επισημαίνει ότι οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι απειλούν τους εργαζομένους περισσότερο από τα εργατικά δυστυχήματα. Τα τελευταία έφτασαν τα 3.286 πανευρωπαϊκά το 2022, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα επίσημα δεδομένα της Εurostat.
Οι γυναίκες εργαζόμενες, σύμφωνα με την έρευνα, επιβαρύνονται δυσανάλογα από παράγοντες όπως τα παρατεταμένα ωράρια, η αβεβαιότητα για την εργασία και ο εκφοβισμός στον χώρο δουλειάς. Τα ευρήματα καταγράφουν επίσης γεωγραφικές διαφορές: οι θάνατοι που σχετίζονται με το εργασιακό άγχος εμφανίζονται συχνότερα στην Κεντρική, Ανατολική και Νοτιοανατολική Ευρώπη σε σύγκριση με τη Δυτική και τη Βόρεια Ευρώπη.
Διεθνής Ημέρα Μνήμης των Εργαζομένων
Ο ΟΗΕ και η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας έχουν ορίσει την 28η Απριλίου ως Παγκόσμια Ημέρα για την Υγεία και την Ασφάλεια στην Εργασία (ΥΑΕ). Κάθε χρόνο, την ίδια ημερομηνία, τα συνδικάτα αποτίουν φόρο τιμής στη μνήμη όσων εργαζομένων πέθαναν στη δουλειά ή από επαγγελματικές ασθένειες.
Τα συνδικάτα του Καναδά και των ΗΠΑ καθιέρωσαν αρχικά, τη δεκαετία του ’80, την «Ημέρα μνήμης Εργατών» (Worker’s Memorial Day). Το 1996 η Διεθνής Ένωση Ελεύθερων Συνδικάτων (ICFTU) την αναγνώρισε ως παγκόσμια ημέρα, με το σύνθημα «Θυμόμαστε τους νεκρούς, αγωνιζόμαστε για τους ζωντανούς». Το 2001 ακολούθησε η αναγνώριση από τη ΔΟΕ ως «Παγκόσμια Ημέρα ΥΑΕ».
Ελλάδα: Στα χαμηλά επίπεδα η υγεία των εργαζομένων
Στην Ελλάδα, τα εργατικά δυστυχήματα καταγράφονται συστηματικά λιγότερα από όσα συμβαίνουν, ενώ δεν τηρούνται καν επίσημα δεδομένα για τους θανάτους που σχετίζονται με την εργασία ή για τις επαγγελματικές ασθένειες.
Η Ελλάδα εμφανίζεται «στα κόκκινα» σε σχεδόν όλους τους σχετικούς δείκτες της έρευνας που παρουσιάζει η ETUC. Η μελέτη, δημοσιευμένη στο European Journal of Public Health του Oxford University Press, αναφέρει ότι η χώρα μας και η Λιθουανία καταγράφουν τις μεγαλύτερες απώλειες ετών υγιούς ζωής από κατάθλιψη που συνδέεται με την εργασιακή καταπόνηση.
Ο όρος DALYS (Disability Adjusted Life Years), όπως τον χρησιμοποιεί ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την ΥΑΕ, περιγράφει τα χρόνια ζωής που χάνονται εξαιτίας ασθένειας, αναπηρίας και πρόωρου θανάτου» (DALYS ή Disabilty Adjusted Life Years). Συνολικά, η επιβάρυνση της υγείας στην Ελλάδα από ψυχοκοινωνικούς κινδύνους που σχετίζονται με την εργασία είναι ιδιαίτερα υψηλή. Στις αιτίες περιλαμβάνονται, πέρα από την υπερβολική εργασιακή επιβάρυνση, η ανασφάλεια στην εργασία και η δυσαναλογία προσπάθειας και αμοιβής (effort reward imbalance), δηλαδή οι χαμηλοί μισθοί.
Τι μέτρα ζητούν τα συνδικάτα για τους εργαζομένους;
Η ETUC υπογραμμίζει ότι οι χιλιάδες θάνατοι εργαζομένων θα μπορούσαν να αποτραπούν. Αυτό θα σήμαινε τόσο τη διάσωση ανθρώπινων ζωών όσο και την εξοικονόμηση δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ για τα κράτη μέλη και τις επιχειρήσεις.
Γι’ αυτό οι οργανώσεις των εργαζομένων απευθύνουν ξανά έκκληση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καταθέσει επειγόντως οδηγία για τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους, στο πλαίσιο του πακέτου δράσεων για ποιοτικές θέσεις εργασίας. Όπως τονίζουν, η οδηγία πρέπει να επιβάλλει δεσμευτικές υποχρεώσεις στους εργοδότες για τον εντοπισμό των κινδύνων μέσω κατάλληλων εκτιμήσεων, στις οποίες θα συμμετέχουν εργαζόμενοι και συνδικαλιστικές οργανώσεις.
Στοιχεία της ΕΕ δείχνουν ότι η νομική υποχρέωση ωθεί εννέα στις δέκα επιχειρήσεις στην Ευρώπη να υιοθετήσουν μέτρα για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν υπάρχει ευρωπαϊκή νομοθεσία για τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους στον χώρο της εργασίας.
Να αναλάβουμε δράση
«Στην Παγκόσμια Ημέρα Μνήμης των Εργαζομένων, τα συνδικάτα τιμούν τους νεκρούς και αγωνίζονται για τους ζωντανούς. Σήμερα, αυτό σημαίνει ότι πρέπει να διασφαλίσουμε την ύπαρξη νόμων που προστατεύουν την ψυχική και σωματική υγεία των ανθρώπων», δηλώνει ο γραμματέας της ΕΤUC Tζούλιο Ρομάνι.
«Αν πάνω από 10.000 άνθρωποι σκοτώνονταν κάθε χρόνο στην εργασία τους λόγω φυσικών κινδύνων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα έπρεπε να λάβει επείγοντα μέτρα για να καταστήσει τους χώρους εργασίας ασφαλέστερους. Δεν μπορούν να παραμένουν αδρανείς, καθώς άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους λόγω ψυχοκοινωνικών κινδύνων», προσθέτει ο ίδιος.
«Οι αλλαγές στον κόσμο της εργασίας συντελούνται με ταχύτητα, είναι ριζικές και θα έχουν διάρκεια. Η ψηφιοποίηση, η ρομποτική και η τεχνητή νοημοσύνη, μαζί με την εργασία μέσω πλατφορμών και την πράσινη μετάβαση, μεταβάλλουν τον τρόπο που δουλεύουμε και ζούμε.
Παρότι οι μεταβολές αυτές δημιουργούν ευκαιρίες, συνοδεύονται και από νέες απειλές. Στους σημαντικότερους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι συγκαταλέγονται οι αυξανόμενοι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι: άγχος, επαγγελματική εξουθένωση, ανασφάλεια, παρενόχληση, απομόνωση και συναισθηματική εξάντληση. Δεν είναι ζητήματα περιορισμένης σημασίας, αλλά συστημικά προβλήματα που επιδεινώνονται», αναφέρει η γενική γραμματέας της ETUC Έστερ Λιντς, με αφορμή τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία.
«Η ΕΕ αποτελεί από καιρό παγκόσμιο πρότυπο στον τομέα των δικαιωμάτων των εργαζομένων. Πρωτοστατήσαμε στον τομέα της σωματικής ασφάλειας. Σήμερα, πρέπει να πρωτοστατήσουμε στον τομέα της ψυχικής ασφάλειας», καταλήγει η εκπρόσωπος των ευρωπαϊκών συνδικάτων.
Για την Ελλάδα, δυστυχώς, δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ότι βρισκόμαστε στην πρωτοπορία, παρά μόνο με αρνητικό πρόσημο.
Δείτε εδώ την έρευνα που παρουσιάζει η ETUC.
*Γράφει η Αφροδίτη Τζιαντζή
Τα βασικά σημεία
- Κάθε χρόνο, περίπου 10.000 εργαζόμενοι στην ΕΕ και τη Βρετανία χάνουν τη ζωή τους εξαιτίας ψυχοκοινωνικών κινδύνων στην εργασία. Το Ινστιτούτο Εργασίας της ETUC περιγράφει το φαινόμενο ως «επιδημία εργασιακού στρες».
- Στους θανάτους καταγράφονται 6.190 περιστατικά από καρδιοπάθειες και 4.843 αυτοκτονίες που συνδέονται με την εργασιακή κατάθλιψη.
- Οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι επηρεάζουν δυσανάλογα τις γυναίκες, μεταξύ άλλων μέσω των παρατεταμένων ωραρίων και της ανασφάλειας στην εργασία.
- Η Ελλάδα βρίσκεται χαμηλά σε δείκτες υγείας, ενώ καταγράφονται υψηλά επίπεδα επιβάρυνσης από ψυχοκοινωνικούς κινδύνους.
- Τα συνδικάτα καλούν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παρέμβει άμεσα και να θεσπίσει νόμους για την προστασία της σωματικής και ψυχικής υγείας των εργαζομένων.
- Η Παγκόσμια Ημέρα Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία, στις 28 Απριλίου, έχει ως σκοπό να τιμήσει όσους εργαζόμενους πέθαναν από επαγγελματικές ασθένειες.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/ergasia-to-epaggelmatiko-stres-skotonei-10-000-eyropaioys-kathe-chrono/4658
