Το άρθρο συγκεντρώνει οδηγίες του ΕΦΕΤ για την αγορά και τη συντήρηση θαλασσινών και νηστίσιμων εδεσμάτων στη διάρκεια της Σαρακοστής και της Καθαρής Δευτέρας. Παρουσιάζει βασικές επιλογές της περιόδου, όπως θαλασσινά, ταραμά και χαλβά, και εξηγεί πώς να επιλέγονται ώστε να περιορίζεται ο κίνδυνος προβλημάτων υγείας.
Δίνει έμφαση στον έλεγχο της μυρωδιάς, της υφής και της όψης των προϊόντων, αλλά και στην προσοχή που χρειάζεται σε περίπτωση τροφικών αλλεργιών. Παράλληλα, καλεί τους καταναλωτές να ενημερώνονται και να προσέχουν τόσο κατά την αγορά όσο και κατά την κατανάλωση αυτών των τροφίμων.
Συμβουλές για θαλασσινά, ταραμά και χαλβά: Τι χρειάζεται για τη σωστή συντήρηση και κατανάλωσή τους στη Σαρακοστή.
Σαρακοστιανά τρόφιμα: Οι κύριες επιλογές της περιόδου
Στο τραπέζι της Σαρακοστής και της Καθαράς Δευτέρας βρίσκουν θέση παραδοσιακές νηστίσιμες γεύσεις. Για να μειωθεί ο κίνδυνος προβλημάτων υγείας, είναι σημαντικό να επιλέγονται και να συντηρούνται σωστά τα σαρακοστιανά τρόφιμα, ιδίως τα ευαίσθητα προϊόντα όπως τα θαλασσινά.
Οι διατροφικές συνήθειες της περιόδου της Σαρακοστής συνδέονται στενά με ορισμένα τρόφιμα. Στα σαρακοστιανά κυριαρχούν τα νηστίσιμα πιάτα, μεταξύ των οποίων τα όσπρια και τα λαδερά χωρίς κρέας.
Σημαντική θέση έχουν επίσης τα αλιεύματα, όπως τα χταπόδια, τα καλαμάρια, τα θράψαλα, οι σουπιές, οι γαρίδες και τα μύδια. Ο ταραμάς και το αυγοτάραχο παραμένουν, παράλληλα, διαχρονικές επιλογές.
Στα γλυκά της περιόδου πρωταγωνιστεί ο χαλβάς, το παραδοσιακό επιδόρπιο, που διατίθεται πλέον στην αγορά σε πολλές εμπορικές εκδοχές.
ΕΦΕΤ: Πώς να αγοράζετε με ασφάλεια τρόφιμα στη Σαρακοστή
ΚΕΦΑΛΟΠΟΔΑ (όπως χταπόδια, καλαμάρια, θράψαλα και σουπιές)
Στην αγορά διατίθενται νωπά, κατεψυγμένα και αποψυγμένα κεφαλόποδα. Για τα νωπά, ελέγχουμε τα εξής:
- Η μυρωδιά τους πρέπει να είναι χαρακτηριστική της θάλασσας, χωρίς δυσάρεστες ή αμμωνιακές οσμές ούτε άλλες μυρωδιές που δεν ταιριάζουν στο προϊόν.
- Το σώμα χρειάζεται να έχει υγρή, γυαλιστερή επιφάνεια. Τα πλοκάμια και οι βεντούζες πρέπει να αντιστέκονται σε ένα ήπιο τράβηγμα και να μην ξεκολλούν εύκολα.
- Η σάρκα πρέπει να είναι σφιχτή, ελαστική και γυαλιστερή, ενώ τα μάτια να έχουν ζωντανή, λαμπερή όψη και να μην εμφανίζουν κηλίδες.
Καθώς το καλαμάρι κοστίζει πάνω από διπλάσια σε σύγκριση με το θράψαλο, είναι χρήσιμο να γνωρίζουμε τα διαφορετικά χαρακτηριστικά τους όταν πωλούνται ολόκληρα. Έτσι μπορούμε να τα αναγνωρίζουμε και να αποφεύγουμε ενδεχόμενη παραπλάνηση.
Η μορφή των πτερυγίων είναι ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα που διαφοροποιεί τα καλαμάρια από τα θράψαλα.
Στο καλαμάρι, το πτερύγιο έχει σχήμα ρόμβου και καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος του σώματος· στο θράψαλο είναι τριγωνικό και πιο πεπλατυσμένο. Η διαφορά διακρίνεται εύκολα όταν πωλούνται νωπά πάνω σε πάγο: τα θράψαλα έχουν δέκα πλοκάμια περίπου ίδιου μήκους, ενώ στα καλαμάρια δύο πλοκάμια ξεχωρίζουν επειδή είναι μακρύτερα από τα άλλα οκτώ.
Τα κεφαλόποδα που πωλούνται κατεψυγμένα, σε συσκευασία ή χύμα, δεν πρέπει να έχουν αλλοιωμένο χρώμα και συνήθως φέρουν επικάλυψη πάγου. Μετά την απόψυξη, το χρώμα και η μυρωδιά τους οφείλουν να είναι όμοια με εκείνα του νωπού προϊόντος.
Όταν τα αποψυγμένα αλιεύματα διατίθενται χύμα, πρέπει να συνοδεύονται από την αρχική τους συσκευασία. Σε αυτήν χρειάζεται να υπάρχει το σήμα αναγνώρισης, δηλαδή η οβάλ σφραγίδα της εγκεκριμένης εγκατάστασης όπου έγινε η απόψυξη.
Κατά την πώληση, πέρα από τις ενδείξεις που αναγράφονται στη συσκευασία, πρέπει να υπάρχει σε εμφανές σημείο στην πινακίδα πώλησης δήλωση ότι το προϊόν έχει αποψυχθεί, με τη λέξη «αποψυχθέν». Επισημαίνεται επίσης ότι τα καταστήματα πώλησης δεν επιτρέπεται να κάνουν απόψυξη.
ΟΣΤΡΑΚΟΕΙΔΗ (όπως μύδια, κυδώνια, γυαλιστερές, στρείδια, αχιβάδες και χτένια)
Τα νωπά οστρακοειδή που πωλούνται με το κέλυφος πρέπει να είναι ζωντανά. Αυτό μπορεί να διαπιστωθεί από τα παρακάτω σημάδια:
- Το κέλυφος είναι κλειστό και ανοίγει με δυσκολία. Αν είναι λίγο ανοιχτό, κλείνει ερμητικά από μόνο του όταν ασκηθεί ελάχιστη πίεση.
- Το εσωτερικό τους είναι υγρό, καθαρό και χωρίς οσμή.
- Η σάρκα παραμένει υγρή και στερεά προσκολλημένη στο κέλυφος.
Ένα ακόμη σημάδι είναι η συστολή του σώματος όταν το αγγίξουμε με καρφίτσα ή ρίξουμε λίγες σταγόνες λεμονιού. Στα αποφλοιωμένα μύδια που πωλούνται πάνω σε πάγο ελέγχουμε αν η σάρκα είναι γυαλιστερή, συμπαγής και μυρίζει θάλασσα. Τα μύδια διατίθενται επίσης κατεψυγμένα, με κέλυφος ή χωρίς.
ΜΑΛΑΚΟΣΤΡΑΚΑ (όπως γαρίδες, καραβίδες, αστακοί και καβούρια)
Στην αγορά υπάρχουν μαλακόστρακα νωπά, κατεψυγμένα ή αποψυγμένα. Για όσα πωλούνται νωπά, ελέγχουμε ότι:
- Η μυρωδιά τους πρέπει να θυμίζει θάλασσα, χωρίς να είναι δυσάρεστη.
- Τα πόδια είναι σκληρά και παραμένουν σταθερά ενωμένα με το σώμα.
- Η μεμβράνη στον θώρακα πρέπει να είναι διαφανής, ανθεκτική και τεντωμένη.
- Το κεφάλι μαζί με τον θώρακα έχουν ανοιχτό χρώμα, όχι μαύρο, και δεν φέρουν μαύρα στίγματα.
- Όταν είναι ζωντανές, τα μάτια, οι κεραίες και τα πόδια τους αντιδρούν με κινήσεις. Επίσης, οι φρέσκες γαρίδες φεύγουν εύκολα από το χέρι.
ΑΧΙΝΟΙ
Για να διαπιστώσουμε αν οι αχινοί είναι κατάλληλοι, ελέγχουμε κατά την αγορά πως είναι ζωντανοί, κάτι που φαίνεται από τα κινούμενα αγκάθια τους. Στις κονσέρβες ιχθυηρών, είτε φυλάσσονται στο ψυγείο είτε εκτός, βεβαιωνόμαστε ότι η συσκευασία είναι κλειστή και άθικτη, χωρίς εξογκώματα ή χτυπήματα.
ΑΛΛΑ ΣΑΡΑΚΟΣΤΙΑΝΑ ΕΔΕΣΜΑΤΑ
Ο ταραμάς πωλείται ως πάστα και η απόχρωσή του θα πρέπει να είναι ενιαία. Μούχλα, στεγνή υφή, τάγγισμα ή πικρή και ξινή γεύση αποτελούν ενδείξεις ότι μπορεί να έχει αλλοιωθεί.
ΤΡΟΦΙΚΕΣ ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ
Στα τρόφιμα που ενδέχεται να προκαλέσουν αλλεργίες ή δυσανεξίες περιλαμβάνονται τα ψάρια, τα μαλάκια και τα οστρακοειδή, καθώς και το σουσάμι και οι ξηροί καρποί, που χρησιμοποιούνται για την παρασκευή χαλβά.
Με κανονισμό, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει καταγράψει 14 ουσίες ή προϊόντα που ευθύνονται συχνότερα για τροφικές αλλεργίες ή δυσανεξίες (Παράρτημα II του Κανονισμού 1169/2011). Στα προσυσκευασμένα τρόφιμα απαιτείται να αναγράφονται καθαρά, είτε αποτελούν συστατικό είτε ενδέχεται να υπάρχουν ίχνη τους λόγω διασταυρούμενης επιμόλυνσης.
Για τα τρόφιμα που δεν είναι προσυσκευασμένα, όπως και στους χώρους μαζικής εστίασης, οι υπεύθυνοι οφείλουν να δίνουν τις σχετικές πληροφορίες για τα αλλεργιογόνα. Αυτό μπορεί να γίνεται από το μενού ή με πινακίδες, καθώς και προφορικά, εφόσον υπάρχει και γραπτή ενημέρωση σε μενού, καταλόγους ή πινακίδες.
Όταν ετοιμάζουμε φαγητό για συγγενείς ή φίλους ή οργανώνουμε τραπέζι, καλό είναι να ρωτάμε αν κάποιος έχει τροφική αλλεργία. Έτσι μπορούμε να επιλέξουμε κατάλληλα υλικά ή να τον ενημερώσουμε να αποφύγει συγκεκριμένα πιάτα.
Σε περίπτωση αδιαθεσίας ή αλλεργικής αντίδρασης μετά την κατανάλωση τροφίμου, χρειάζεται να αναζητηθεί αμέσως ιατρική βοήθεια.
Συνοπτικά
- Για την αγορά και την ορθή συντήρηση θαλασσινών και νηστίσιμων τροφίμων τη Σαρακοστή και την Καθαρά Δευτέρα, ο ΕΦΕΤ δίνει σχετικές οδηγίες.
- Η οσμή, η υφή και η εικόνα των προϊόντων είναι βασικά σημεία ελέγχου, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος προβλημάτων υγείας.
- Χρειάζεται προσοχή στην αγορά θαλασσινών, όπως οι γαρίδες και τα χταπόδια, με έλεγχο της φρεσκάδας και της ποιότητάς τους.
- Για ταραμά και χαλβά, η επιλογή πρέπει να γίνεται προσεκτικά, με έλεγχο για αλλοιώσεις στην όψη ή στη γεύση.
- Γίνεται επισήμανση για τις τροφικές αλλεργίες που μπορεί να σχετίζονται με θαλασσινά και άλλα σαρακοστιανά τρόφιμα, καθώς και για τη σημασία της ενημέρωσης σχετικά με τα αλλεργιογόνα.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/sarakosti-kathara-deytera-ti-na-prosexete-prin-agorasete-thalassina-kai-nistisima-edesmata-odigies-toy-efet/20830
