Η νηστεία των ελληνορθόδοξων χριστιανών προβλέπει περιορισμούς στη διατροφή σε συγκεκριμένες περιόδους και φαίνεται να συνδέεται με οφέλη για την υγεία, ανάμεσά τους μείωση του σωματικού βάρους και της LDL-χοληστερόλης. Έρευνες καταγράφουν, όσο διαρκεί η νηστεία, θετικές μεταβολές στη σωματοδομή και στην καρδιομεταβολική υγεία των συμμετεχόντων.
Τα οφέλη, ωστόσο, φαίνεται να υποχωρούν και οι σχετικοί δείκτες να επιστρέφουν στις τιμές πριν από τη νηστεία, μόλις περάσει μία εβδομάδα από τη διακοπή της. Οι ειδικοί υπογραμμίζουν πως οι αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες κατά τη νηστεία —περισσότερες φυτικές ίνες και λιγότερα κορεσμένα λιπαρά— παίζουν καθοριστικό ρόλο στην καρδιομεταβολική υγεία.
Το πότε και για πόσο διάστημα ισχύουν οι διατροφικοί περιορισμοί των Ελλήνων ορθόδοξων χριστιανών καθορίζεται από την ημέρα της εβδομάδας και την εποχή του έτους. Συνήθως προτείνεται η αποχή από κρέας, ψάρι, αυγά, γάλα, γαλακτοκομικά και ελαιόλαδο κάθε Τετάρτη και Παρασκευή. Στις περισσότερες ημέρες της νηστείας των Χριστουγέννων, που διαρκεί 40 ημέρες, της Σαρακοστής, 48 ημέρες πριν από το Πάσχα, και στις 15 ημέρες πριν από την Κοίμηση της Θεοτόκου, ακολουθείται κυρίως χορτοφαγική δίαιτα. Οι ειδικοί σημειώνουν ότι οι έρευνες για τις επιπτώσεις της ελληνορθόδοξης νηστείας είναι περιορισμένες, αλλά ορισμένα οφέλη μπορούν να μετρηθούν.
Σωματικό βάρος και μεταβολές σε χοληστερόλη και λιπίδια
Τα διαθέσιμα δεδομένα συνδέουν τη νηστεία των ελληνορθόδοξων χριστιανών με χαμηλότερο σωματικό βάρος, ευνοϊκές μεταβολές στα λιπίδια του ορού —μείωση της ολικής και της LDL, της «κακής» χοληστερόλης— και ενισχυμένη συνολική αντιοξειδωτική ικανότητα μετά τις 48 ημέρες νηστείας πριν από το Πάσχα. Επίσης, σε μελέτες με ορθόδοξους Έλληνες μοναχούς, οι τιμές των λιπιδίων στο αίμα ήταν ευνοϊκότερες σε εβδομάδα νηστείας, από την Κυριακή των Βαΐων έως την Κυριακή του Πάσχα, σε σύγκριση με εβδομάδα κανονικής διατροφής μετά την Κυριακή της Πεντηκοστής. Έρευνες του Εργαστηρίου Βιοχημείας, Φυσιολογίας και Διατροφής της Άσκησης (SmArTLab), στο Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, έδειξαν ότι η νηστεία της Μεγάλης Εβδομάδας επιφέρει σημαντικές αλλαγές στη σωματοδομή και στην καρδιομεταβολική υγεία των ατόμων που νηστεύουν. Συγκεκριμένα, το βάρος μειώθηκε κατά 0,5 κιλά και το σωματικό λίπος κατά 1%. Παράλληλα, η γλυκόζη νηστείας υποχώρησε κατά 5 mg/dl, η ολική χοληστερόλη κατά 23 mg/dl και η LDL, η «κακή» χοληστερόλη, κατά 12 mg/dl. Στη διατροφή καταγράφηκε σημαντική μείωση 19% στην πρόσληψη πρωτεϊνών και κορεσμένων λιπαρών, ενώ αυξήθηκαν οι υδατάνθρακες. Σημαντικό, όμως, είναι ότι μία εβδομάδα μετά το Πάσχα, όταν είχε πλέον διακοπεί η νηστεία, οι μεταβολές στο σώμα, στη γλυκόζη νηστείας, στην ολική χοληστερόλη και στην LDL-«κακή» χοληστερόλη είχαν επιστρέψει στα προ της νηστείας επίπεδα.
Η νηστεία ως διατροφικός περιορισμός
Η νηστεία των ελληνορθόδοξων χριστιανών αποτελεί, όπως εξηγούν οι ειδικοί, ένα διατροφικό πρότυπο περιορισμού: μειώνεται ένα ή περισσότερα συστατικά της πρόσληψης, ενώ η συνολική πρόσληψη θερμίδων περιορίζεται ελάχιστα ή και καθόλου. Οι αλλαγές που αφορούν τις φυτικές ίνες και τα κορεσμένα λιπαρά οξέα στη διάρκεια της νηστείας ενδέχεται να εξηγούν τις ευεργετικές επιδράσεις της σε δείκτες καρδιομεταβολικού κινδύνου. Σε αυτούς περιλαμβάνονται η σωματοδομή —βάρος, Δείκτης Μάζας Σώματος και ποσοστό λίπους—, η γλυκόζη αίματος, καθώς και η ολική και η LDL χοληστερόλη.
Τα βασικά ευρήματα για τη νηστεία
- Η νηστεία των ελληνορθόδοξων χριστιανών συνδέεται με οφέλη για την υγεία, όπως η μείωση του βάρους και της LDL-χοληστερόλης.
- Μελέτες καταγράφουν βελτιώσεις στη σωματοδομή και στην καρδιομεταβολική υγεία όσο διαρκεί η νηστεία.
- Οι ευνοϊκές επιδράσεις, ωστόσο, φαίνεται να επιστρέφουν στα προ της νηστείας επίπεδα μία εβδομάδα μετά τη διακοπή της.
- Στις διατροφικές αλλαγές περιλαμβάνονται περισσότερες φυτικές ίνες και λιγότερα κορεσμένα λιπαρά, με σημασία για την υγεία.
- Η νηστεία αποτελεί πρότυπο διατροφικού περιορισμού, χωρίς μεγάλη μείωση στη συνολική πρόσληψη θερμίδων.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/sarakosti-pro-ton-pylon-ta-ofeli-tis-nisteias-stin-ygeia-kai-ti-symvainei-molis-mia-evdomada-meta-ti-diakopi-tis/20929
