Tim Spector, καθηγητής του King’s College: «Τι θα άλλαζα στη διατροφή μου για να αποφύγω το εγκεφαλικό στα 53»

Ο καθηγητής του King’s College London περιγράφει τη σύνδεση του εντερικού μικροβιώματος με τη διάθεση, τη μνήμη και την εγκεφαλική υγεία, ενώ εξηγεί τις διατροφικές αλλαγές που έκανε μετά το εγκεφαλικό που υπέστη στα 53 του.

Η φροντίδα του εγκεφάλου μπορεί να ξεκινήσει από τις τροφές που επιλέγουμε. Ο Tim Spector, διακεκριμένος ερευνητής του εντερικού μικροβιώματος, εκτιμά ότι οι μικρές διατροφικές αλλαγές της καθημερινότητας ενδέχεται να ενισχύσουν τη διάθεση και να συμβάλουν ενδεχομένως στον περιορισμό του κινδύνου γνωστικής έκπτωσης. Το εγκεφαλικό που πέρασε ο ίδιος και η άνοια της μητέρας του επηρέασαν την πορεία της έρευνάς του.

Πέντε αλλαγές στη διατροφή για καλύτερη υγεία

Ο 68χρονος επιστήμονας και συνιδρυτής της ZOE δεν εισηγείται εξαντλητικά διατροφικά προγράμματα ή ακραίες μεθόδους ευεξίας. Κατά την άποψή του, η τακτική ενσωμάτωση μικρών συνηθειών μπορεί να αποφέρει σημαντικά οφέλη.

Οι κύριες συμβουλές του περιλαμβάνουν:

• Να καταναλώνονται εβδομαδιαία 30 διαφορετικά φυτικά τρόφιμα, όπως φρούτα, λαχανικά, όσπρια, σπόροι, ξηροί καρποί και μυρωδικά.
• Η ημερήσια πρόσληψη φυτικών ινών να φτάνει τα 30 γραμμάρια, ώστε να υποστηρίζεται το εντερικό μικροβίωμα.
• Να προτιμώνται φυτικές πηγές πρωτεΐνης, όπως τα φασόλια και οι φακές, αντί για επεξεργασμένο κρέας.
• Να υπάρχουν τακτικά στη διατροφή τρόφιμα ζύμωσης, μεταξύ των οποίων γιαούρτι με ζωντανές καλλιέργειες, kimchi και ξινολάχανο.
• Να μειωθούν τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, χωρίς να αποκλείονται πλήρως όλα τα συσκευασμένα προϊόντα.

Επιδίωξη είναι να αυξηθεί η ποικιλία των μικροοργανισμών στο έντερο, καθώς συμμετέχουν σε λειτουργίες που σχετίζονται με τον μεταβολισμό και τη συνολική υγεία.

Το εγκεφαλικό επεισόδιο στα 53 και η εμπειρία με την άνοια

Το 2011, όταν ήταν 53 ετών, ο Tim Spector υπέστη εγκεφαλικό. Πλέον γνωρίζει πως το συγκεκριμένο ιστορικό, μαζί με την οικογενειακή προδιάθεση, αυξάνει τον κίνδυνο να εμφανίσει άνοια.

Η μητέρα του, June, είναι πλέον άνω των 90 ετών και ζει με αγγειακή άνοια. Καθώς η υγεία της επιδεινωνόταν σταδιακά, ο ίδιος αναρωτήθηκε αν θα ήταν δυνατό να καθυστερήσει η νόσος.

«Βλέποντας τη σταδιακή επιδείνωσή της, άρχισα να αναρωτιέμαι βαθιά: θα μπορούσε αυτό να είχε καθυστερήσει κατά πέντε ή δέκα χρόνια; Πιθανότατα».

Κατά την εκτίμησή του, αν η φλεγμονή και οι μεταβολικές διαταραχές αντιμετωπίζονταν έγκαιρα, με παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής και την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή, ίσως να επιβραδυνόταν η γήρανση του εγκεφάλου της μητέρας του.

Η επίδραση του εντέρου στον εγκέφαλο και στη διάθεση

Πολύπλοκοι νευρικοί, ανοσολογικοί και μεταβολικοί μηχανισμοί επιτρέπουν την επικοινωνία ανάμεσα στον εγκέφαλο και το πεπτικό σύστημα. Σε αυτή τη διαδικασία συμμετέχει σημαντικά το πνευμονογαστρικό νεύρο.

Όπως αναφέρει ο Spector, οι διατροφικές επιλογές διαμορφώνουν τη σύνθεση του μικροβιώματος, το οποίο μπορεί στη συνέχεια να επηρεάσει τα χημικά μηνύματα που μεταφέρονται στον εγκέφαλο.

Η συχνή κατανάλωση ανθυγιεινών, υπερεπεξεργασμένων τροφίμων σχετίζεται με δυσμενείς μεταβολές στο μικροβίωμα και φλεγμονώδεις διεργασίες. Οι επιστήμονες μελετούν αυτούς τους μηχανισμούς για να διερευνήσουν τον πιθανό συσχετισμό τους με την κόπωση και την πεσμένη διάθεση.

Ωστόσο, αυτός ο συσχετισμός δεν συνεπάγεται ότι κάθε αλλαγή στη διάθεση έχει ως αιτία το έντερο.

Τα ευρήματα μεγάλης δοκιμής για τη διατροφή και την κατάθλιψη

Το 2017 δημοσιεύτηκε στο BMC Medicine η κλινική δοκιμή SMILES, στην οποία συμμετείχαν 67 άτομα με μέτρια ή σοβαρή κατάθλιψη.

Σε διάστημα 12 εβδομάδων, ύφεση της κατάθλιψης καταγράφηκε στο 32,3% των ατόμων που έλαβαν διατροφική υποστήριξη, ενώ στην ομάδα κοινωνικής υποστήριξης το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 8%. Τα αποτελέσματα στηρίζουν τη χρήση της διατροφής ως συμπληρωματικής παρέμβασης, όχι ως υποκατάστατο των αντικαταθλιπτικών.

Μεσογειακή διατροφή και άνοια: Τι γνωρίζουμε από τα στοιχεία

Η μεσογειακή διατροφή, που δίνει προτεραιότητα στα λαχανικά, τα όσπρια, τα ψάρια, το ελαιόλαδο και τα δημητριακά ολικής άλεσης, έχει συσχετιστεί με καλύτερη καρδιαγγειακή υγεία.

Η συμβολή των τροφίμων ζύμωσης στη μελέτη της φλεγμονής

Η φλεγμονή είναι ένας από τους μηχανισμούς που εξετάζονται επιστημονικά στο πλαίσιο της σχέσης ανάμεσα στο έντερο και τον εγκέφαλο.

Σε έρευνα του Stanford, η οποία δημοσιεύτηκε στο Cell το 2021, η μεγαλύτερη κατανάλωση τροφίμων ζύμωσης συσχετίστηκε με αυξημένη ποικιλία μικροβίων και χαμηλότερες τιμές σε ορισμένους δείκτες φλεγμονής.

Παρότι τα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, δεν τεκμηριώνουν ότι τα τρόφιμα ζύμωσης προστατεύουν από την άνοια.

Τι μπορείτε να εφαρμόσετε στην καθημερινή διατροφή

Το βασικό συμπέρασμα δεν είναι πως υπάρχει μία τροφή-θαύμα για τον εγκέφαλο. Εκείνο που μετρά είναι η συνολική ποιότητα της διατροφής.

Η αύξηση της ποικιλίας φυτικών τροφίμων, η επαρκής κατανάλωση φυτικών ινών και ο περιορισμός των υπερεπεξεργασμένων προϊόντων είναι πρακτικές που μπορούν να υποστηρίξουν τη μακροπρόθεσμη υγεία.

Για τον Tim Spector, η πρόληψη δεν προκύπτει από μία καθοριστική αλλαγή, αλλά από πολλές μικρές επιλογές που μπορούν να γίνουν σταθερό μέρος της ζωής με την πάροδο του χρόνου.

• BMC Medicine
• Aging Clinical and Experimental Research
• Cell