Υγεία του εντέρου: τι σημαίνει πραγματικά και πότε χρειάζεται προσοχή

Οι ειδικοί εξηγούν ποια σημάδια δείχνουν ότι το έντερο λειτουργεί καλά, τι μπορεί να βοηθήσει και ποια συμπτώματα δεν πρέπει να αγνοούνται.

Η ρύθμιση του νευρικού συστήματος, η βελτιστοποίηση του ύπνου και η εξουθένωση υψηλής λειτουργικότητας είναι μερικά από τα θέματα υγείας που γίνονται κατά καιρούς μόδα. Συχνά, μέσα στον θόρυβο των κοινωνικών δικτύων και των «γκουρού» που προωθούν συμπληρώματα, υπάρχει κάποια χρήσιμη πληροφορία, αλλά δεν είναι πάντα εύκολο να ξεχωρίσει κανείς τι έχει πραγματική σημασία. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για την «υγεία του εντέρου», ένα θέμα που κυριαρχεί εδώ και χρόνια στους κύκλους ευεξίας, αλλά συχνά δεν συζητείται στο πλαίσιο μιας επίσκεψης στον γιατρό πρωτοβάθμιας φροντίδας. Τι σημαίνει, λοιπόν, στην πράξη η υγεία του εντέρου, ιδίως για τις γυναίκες, και τι είναι απλώς υπερβολή των κοινωνικών δικτύων;

Τι σημαίνει καλή υγεία του εντέρου

Σύμφωνα με την Αμερικανική Ιατρική Ένωση (AMA), η υγεία του εντέρου αφορά την κατάσταση του γαστρεντερικού σωλήνα και το κατά πόσο λειτουργεί σωστά. Οι τακτικές κενώσεις, χωρίς επίμονο πόνο ή φούσκωμα, είναι ενδείξεις ότι όλα εξελίσσονται ομαλά. Από ιατρική άποψη, καλή υγεία του εντέρου δεν σημαίνει ότι κάποιος έχει «βελτιστοποιήσει» με κάποιον τρόπο το μικροβίωμά του. Σημαίνει ότι ο πεπτικός σωλήνας λειτουργεί όπως πρέπει, ο οργανισμός απορροφά τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά και η διαδικασία δεν προκαλεί δυσφορία.

«Πιστεύω ότι είναι διαφορετικό για τον καθένα, αλλά όταν το έντερό μου είναι υγιές, αισθάνομαι καλύτερα συνολικά στην καθημερινότητά μου. Δεν έχω συστηματικά φούσκωμα, έχω τακτικές κενώσεις και δεν τρέχω στην τουαλέτα λόγω διάρροιας ούτε, από την άλλη, περνούν μέρες με δυσκοιλιότητα. Δεν νιώθω πνευματική θολούρα, έχω ενέργεια και κοιμάμαι καλά», λέει η Chloe Melas, ανταποκρίτρια του NBC News και συγγραφέας του βιβλίου The Girl’s Guide to Guts, η οποία ζει με ελκώδη κολίτιδα, μια μορφή φλεγμονώδους νόσου του εντέρου (IBD).

Τι είναι το μικροβίωμα του εντέρου

Το μικροβίωμα είναι υπαρκτό και αποτελεί αντικείμενο εκτεταμένης ιατρικής έρευνας. Στο έντερο ζουν τρισεκατομμύρια μικροοργανισμοί, οι οποίοι επηρεάζουν με τρόπους που δεν είναι πάντα προφανείς τη συνολική υγεία. Σύμφωνα με την Cleveland Clinic, συμβάλλουν στη διάσπαση της τροφής, υποστηρίζουν το ανοσοποιητικό σύστημα και ενδέχεται να παίζουν ρόλο στη διάθεση και στη συμπεριφορική υγεία.

Δεν υπάρχει ένα ιδανικό μικροβίωμα που να είναι ίδιο για όλους, σύμφωνα με την AMA. Το μικροβίωμα κάθε ανθρώπου είναι μοναδικό και επηρεάζεται από την ηλικία, τη διατροφή, τα φάρμακα, τη γενετική, τον τόπο διαμονής και άλλους παράγοντες.

Σημάδια ότι το έντερο χρειάζεται προσοχή

Είναι φυσιολογικό να υπάρχει περιστασιακά μια ημέρα με στομαχική ενόχληση. Ωστόσο, από την προσωπική της εμπειρία και τις συζητήσεις με ειδικούς κατά τη συγγραφή του βιβλίου της, η Melas επισημαίνει ορισμένα προειδοποιητικά σημάδια που πρέπει να προσέχουν οι γυναίκες.

«Αν βλέπετε αίμα στα κόπρανα επανειλημμένα —περισσότερες από λίγες φορές— πρέπει να πάτε αμέσως σε γιατρό. Μπορείτε να απευθυνθείτε στον γιατρό πρωτοβάθμιας φροντίδας. Προσωπικά, με βάση όσα έμαθα γράφοντας αυτό το βιβλίο και παίρνοντας συνεντεύξεις από πολλούς ειδικούς, αλλά και όσα έχω περάσει στη ζωή μου με IBD, θα έλεγα να απευθυνθείτε κατευθείαν σε γαστρεντερολόγο», λέει η Melas.

Ο έμετος, η ανεξήγητη απώλεια βάρους, ο χρόνιος πόνος στο στομάχι και η δυσκολία στην κατάποση είναι επίσης προειδοποιητικά σημάδια, σύμφωνα με την AMA. Λόγος για να κλείσετε ραντεβού με γιατρό είναι και οι ακανόνιστες κενώσεις, είτε αυτό σημαίνει ότι τρέχετε πολλές φορές την ημέρα στην τουαλέτα είτε ότι έχετε χρόνια δυσκοιλιότητα, προσθέτει. Οι κράμπες, το επώδυνο φούσκωμα ή η εικόνα μιας εγκυμοσύνης μετά το γεύμα δεν είναι φυσιολογικά, λέει η Melas.

Η παράβλεψη των πρώιμων ενδείξεων γαστρεντερικών προβλημάτων μπορεί να εμποδίσει κάποιον να αισθάνεται όσο καλύτερα θα μπορούσε και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να καθυστερήσει μια διάγνωση που χρειάζεται. Οι γυναίκες έχουν διπλάσιες πιθανότητες από τους άνδρες να εμφανίσουν σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (IBS), σύμφωνα με το Αμερικανικό Κολλέγιο Γαστρεντερολογίας.

«Για πολύ καιρό, πολλές από εμάς απλώς λέγαμε: “Έτσι είναι η ζωή”. Νομίζω ότι ως γυναίκες δεν δίνουμε στην υγεία μας την προτεραιότητα που θα έπρεπε, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για την υγεία του εντέρου. Είμαστε πολύ συνεπείς με τις μαστογραφίες και τη συζήτηση για την υγεία του μαστού. Τώρα, επιτέλους, μιλάμε για την περιεμμηνόπαυση και τα συμπτώματά της. Όμως 45 εκατομμύρια Αμερικανοί έχουν IBS. Σχεδόν 4 εκατομμύρια Αμερικανοί έχουν φλεγμονώδη νόσο του εντέρου, η οποία αυξάνει τις πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου. Για τη διάγνωση αυτών των παθήσεων χρειάζεται η βοήθεια γιατρού».

Πώς να υποστηρίξετε την υγεία του εντέρου

Ανθρακούχα ποτά με προβιοτικά, ζελεδάκια και σκόνες κυκλοφορούν σε αφθονία. Τι μπορεί, όμως, πραγματικά να βοηθήσει την υγεία και την άνεση του γαστρεντερικού συστήματος και τι αξίζει τα χρήματά του; Οι ειδικοί συμφωνούν ότι ο καλύτερος τρόπος για να υποστηριχθεί η υγεία του εντέρου είναι μια διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες.

«Είχα την ευκαιρία να πάρω συνέντευξη από τον Δρ. William Lee, συγγραφέα του γνωστού βιβλίου Eat to Beat Disease. Μου είπε ότι στο μικροβίωμά μας ζουν 39 τρισεκατομμύρια διαφορετικά βακτήρια, ότι αυτή η ποικιλομορφία είναι απαραίτητη για τη συνολική υγεία και ότι όλα ξεκινούν από ένα ποικίλο πιάτο σε κάθε γεύμα», λέει η Melas.

Η γενική σύσταση για τους ενήλικες είναι να καταναλώνουν 25 έως 30 γραμμάρια φυτικών ινών την ημέρα. Η Melas αναγνωρίζει ότι αυτό μπορεί να είναι δύσκολο να επιτευχθεί μόνο μέσω της διατροφής. Για κάποιους, μπορεί να αξίζει να χρησιμοποιήσουν συμπλήρωμα φυτικών ινών, ενώ άλλοι μπορούν να δοκιμάσουν να τρώνε περισσότερα φρούτα και λαχανικά ως σνακ μέσα στην ημέρα.

«Όλοι νιώθουμε συχνά κατακλυσμένοι από μηνύματα του τύπου “πιείτε αυτό, φάτε εκείνο, πάρτε αυτό το συμπλήρωμα και αυτές τις βιταμίνες”. Όμως, όπως λέει ο Δρ. Lee, αυτό που χρειάζεστε βρίσκεται στην είσοδο του σούπερ μάρκετ: τα φρούτα και τα λαχανικά, τα πράγματα που είναι πιο εύκολο να πιάσετε πρώτα», προσθέτει η Melas.

Η Melas λέει ότι θέλει περισσότερες γυναίκες να δίνουν προτεραιότητα στην υγεία τους και να μη ντρέπονται ή φοβούνται να συζητήσουν με τους γιατρούς τους ειδικά για την υγεία του γαστρεντερικού συστήματος.

«Αν δεν έχετε τακτικές κενώσεις —και με αυτό εννοώ μια μεγάλη, όμορφη, υγιή κένωση κάθε μέρα— τότε κάτι δεν πάει καλά με την υγεία του εντέρου σας και πρέπει οπωσδήποτε να διερευνηθεί», λέει. «Αν έχετε συνεχώς φούσκωμα ή αν κάθε φορά που τρώτε τυρί ή ένα συγκεκριμένο γεύμα μοιάζετε ξαφνικά σαν να είστε τριών μηνών έγκυος, δεν το φαντάζεστε και δεν είστε παράλογες. Για πολύ καιρό μάς έλεγαν να το θεωρούμε φυσιολογικό. Είναι ντροπιαστικό, δεν είναι σέξι και ποιος θέλει να κάθεται το βράδυ με τις φίλες του και να συζητά για τη σύσταση των κοπράνων του; Όμως πρέπει να μιλάμε γι’ αυτό, γιατί μπορεί πραγματικά να σώσει ζωές».