Άσκηση και καρκίνος του παχέος εντέρου: πότε μπορεί να προσφέρει τα μεγαλύτερα οφέλη

Η παραμονή σε κίνηση κατά τη διάρκεια της θεραπείας για καρκίνο μπορεί να είναι δύσκολη, ιδιαίτερα όταν η κόπωση και άλλες παρενέργειες κάνουν την άσκηση να μοιάζει απρόσιτη. Ωστόσο, η έναρξη ενός προγράμματος άσκησης πριν από τη θεραπεία μπορεί να έχει σημασία.

Μια νέα ανασκόπηση 26 κλινικών δοκιμών εξέτασε πώς συνδέεται η άσκηση με την υγεία ατόμων με καρκίνο του παχέος εντέρου σε διαφορετικά στάδια της φροντίδας τους, καθώς και πότε ενδέχεται να προσφέρει τα μεγαλύτερα οφέλη.

Τι εξέτασε η ανασκόπηση

Οι ερευνητές ανέλυσαν 26 τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές, στις οποίες συμμετείχαν 1.731 άτομα με καρκίνο του παχέος εντέρου. Σε αυτές, ορισμένοι συμμετέχοντες ακολούθησαν οργανωμένα προγράμματα άσκησης, ενώ άλλοι συνέχισαν τις συνήθεις δραστηριότητές τους χωρίς να τους έχει δοθεί συγκεκριμένο πρόγραμμα.

Οι ερευνητές συνέκριναν τα αποτελέσματα στην υγεία των συμμετεχόντων, εξετάζοντας πώς η συχνότητα και η ένταση της άσκησης, καθώς και η συνολική δραστηριότητα κάθε εβδομάδα, επηρέασαν έξι τομείς. Σε αυτούς περιλαμβάνονταν η φυσική κατάσταση, η σύσταση σώματος, η σωματική λειτουργικότητα, βιοδείκτες που σχετίζονται με τον καρκίνο και η ποιότητα ζωής.

Εξέτασαν επίσης πότε ασκούνταν οι συμμετέχοντες: πριν από τη θεραπεία (προεγχειρητική ή θεραπευτική προετοιμασία, γνωστή ως prehabilitation), κατά τη διάρκεια της ενεργού θεραπείας, όπως η χημειοθεραπεία, ή μετά τη θεραπεία, στο στάδιο της επιβίωσης.

Η άσκηση βελτίωσε δύο βασικούς τομείς της φυσικής κατάστασης

Η άσκηση συνδέθηκε με σημαντικές βελτιώσεις στην καρδιοαναπνευστική φυσική κατάσταση, δηλαδή στην ικανότητα της καρδιάς και των πνευμόνων να μεταφέρουν οξυγόνο κατά τη δραστηριότητα, καθώς και στη μυϊκή φυσική κατάσταση, δηλαδή στην ικανότητα των μυών να παράγουν δύναμη.

Οι βελτιώσεις στη μυϊκή φυσική κατάσταση ήταν ελαφρώς μεγαλύτερες.

Τα καλύτερα αποτελέσματα συνδέθηκαν με προγράμματα που περιλάμβαναν τουλάχιστον 1.400 MET-λεπτά την εβδομάδα —μονάδα που συνυπολογίζει την ένταση και τη διάρκεια της δραστηριότητας—, συνεδρίες έως 250 MET-λεπτά και πέντε έως επτά συνεδρίες εβδομαδιαίως. Τα προγράμματα με επίβλεψη είχαν επίσης την τάση να αποδίδουν καλύτερα από εκείνα χωρίς επίβλεψη.

Σημασία είχε και ο χρόνος έναρξης. Η άσκηση πριν από τη θεραπεία συνδέθηκε με τα μεγαλύτερα συνολικά οφέλη, ενώ ακολούθησε η άσκηση στο στάδιο της επιβίωσης. Τα προγράμματα κατά τη διάρκεια της ενεργού θεραπείας είχαν τα ασθενέστερα αποτελέσματα.

Γιατί έχει σημασία ο χρόνος της άσκησης κατά τη θεραπεία του καρκίνου

Οι παρενέργειες της θεραπείας μπορεί να εξηγούν εν μέρει αυτή τη διαφορά. Η χημειοθεραπεία και άλλες θεραπείες μπορούν να προκαλέσουν κόπωση και να περιορίσουν τη σωματική ικανότητα, δυσκολεύοντας τη συστηματική άσκηση και την προσαρμογή του οργανισμού στην προπόνηση.

Τα οφέλη κατά την ενεργό θεραπεία μειώθηκαν επίσης μεταξύ της όγδοης και της 20ής εβδομάδας και αυξήθηκαν ξανά μεταξύ της 20ής και της 24ης εβδομάδας. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτό μπορεί να σχετίζεται με την ολοκλήρωση της αρχικής θεραπείας από τους συμμετέχοντες ή με την προσαρμογή τους στις παρενέργειές της.

Η ένταση και ο όγκος της άσκησης είχαν διαφορετική σημασία ανάλογα με το στάδιο της θεραπείας. Πριν από τη θεραπεία, μεγαλύτερος εβδομαδιαίος όγκος δραστηριότητας —πάνω από 1.300 MET-λεπτά— και έξι έως επτά συνεδρίες την εβδομάδα συνδέθηκαν με καλύτερα αποτελέσματα.

Κατά τη διάρκεια της ενεργού θεραπείας, αντίθετα, η αύξηση της έντασης, της συχνότητας ή του συνολικού όγκου δεν προσέφερε επιπλέον οφέλη.

Με άλλα λόγια, η μεγαλύτερη προσπάθεια δεν είναι απαραίτητα καλύτερη όταν ο οργανισμός ήδη διαχειρίζεται τις απαιτήσεις της θεραπείας.

Πώς να προσεγγίσετε την άσκηση σε κάθε στάδιο

Το πρόγραμμα άσκησης χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη τη θεραπεία, το επίπεδο φυσικής κατάστασης και τα συμπτώματα. Τα ευρήματα μπορούν να αποτελέσουν αφετηρία για συζήτηση με την ογκολογική ομάδα:

• Πριν από τη θεραπεία: Εφόσον συμφωνεί η ομάδα φροντίδας σας, μπορείτε να εξετάσετε το ενδεχόμενο να ξεκινήσετε έγκαιρα ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα άσκησης. Αυτή μπορεί να είναι η καλύτερη περίοδος για να βελτιώσετε τη φυσική σας κατάσταση, με συχνότερες συνεδρίες και μεγαλύτερο όγκο δραστηριότητας, εφόσον είναι κατάλληλα για τις δυνατότητές σας.
• Κατά τη διάρκεια της θεραπείας: Προσαρμόστε τη δραστηριότητά σας ανάλογα με τα συμπτώματα. Μειώστε την ένταση και τον όγκο της άσκησης όταν οι παρενέργειες είναι εντονότερες και αυξήστε τα σταδιακά καθώς αναρρώνετε. Ένας ειδικός στην άσκηση με εκπαίδευση στην ογκολογία μπορεί να σας βοηθήσει να προσαρμόσετε με ασφάλεια το πρόγραμμά σας.
• Στο στάδιο της επιβίωσης: Η συνέχιση της άσκησης μπορεί να βοηθήσει στην ανάκτηση και διατήρηση της φυσικής κατάστασης. Αυξήστε σταδιακά τη δυσκολία καθώς επανέρχονται η δύναμη και η ενέργειά σας, με καθοδήγηση από την ομάδα φροντίδας σας.

Τι να θυμάστε

Η άσκηση μπορεί να προσαρμόζεται παράλληλα με τη θεραπεία του καρκίνου· δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζεται ως μία ακόμη υποχρέωση.

Η έναρξή της πριν από τη θεραπεία μπορεί να αποδειχθεί ωφέλιμη, αλλά εξίσου σημαντικό είναι να γνωρίζετε πότε χρειάζεται να μειώσετε τον ρυθμό. Οι αποφάσεις για την άσκηση κατά τη διάρκεια της θεραπείας πρέπει να λαμβάνονται σε συνεννόηση με τον γιατρό σας.